Χρηματοδότηση ύψους 23,9 δισ. ευρώ έχει κινητοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) μέσω της πλατφόρμας στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP), σε λιγότερο από δύο χρόνια από την έναρξη λειτουργίας της, τον Μάρτιο του 2024. Σύμφωνα με τη δεύτερη ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία καλύπτει το 2025, οι πόροι κατευθύνονται στην ανάπτυξη και την παραγωγή κρίσιμων τεχνολογιών στην Ευρώπη, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και περιορισμού της εξάρτησης από τρίτες χώρες.

Από το συνολικό ποσό, τα 10 δισ. ευρώ προέρχονται από προγράμματα που διαχειρίζεται απευθείας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ 13,9 δισ. ευρώ έχουν προκύψει από την ανακατανομή πόρων των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, υπό επιμερισμένη διαχείριση μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών και περιφερειακών αρχών. Παράλληλα, η Επιτροπή έχει απονείμει συνολικά 614 σφραγίδες STEP σε έργα που κρίνονται ότι συμβάλλουν στην καινοτομία και στον περιορισμό των στρατηγικών εξαρτήσεων της ΕΕ. Από αυτές, οι 452 απονεμήθηκαν μέσα στο 2025. Η συγκεκριμένη πιστοποίηση λειτουργεί ως σήμα ποιότητας και αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης των έργων σε πρόσθετη χρηματοδότηση, τόσο από ευρωπαϊκές πηγές όσο και από ιδιώτες επενδυτές.

Στο επίκεντρο καθαρές τεχνολογίες, ψηφιακές εφαρμογές και βιοτεχνολογία

Η STEP συγκεντρώνει χρηματοδοτικά εργαλεία και πόρους από υφιστάμενα ευρωπαϊκά προγράμματα, με στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της παραγωγής τεχνολογιών σε τέσσερις στρατηγικούς τομείς: ψηφιακές και υπερπροηγμένες τεχνολογίες, καθαρές τεχνολογίες, βιοτεχνολογία και άμυνα.

Μέσα στο 2025, οι προσκλήσεις χρηματοδότησης που τελούν υπό την άμεση διαχείριση της Επιτροπής ανήλθαν σε 5,3 δισ. ευρώ. Η μεγαλύτερη χρηματοδοτική κατηγορία αφορούσε τις καθαρές τεχνολογίες, με 3,5 δισ. ευρώ για έργα όπως η παραγωγή συσσωρευτών, οι τεχνολογίες υδρογόνου και τα συστήματα υβριδικής πρόωσης.

Στις ψηφιακές τεχνολογίες κατευθύνθηκαν 746 εκατ. ευρώ, με χρηματοδοτήσεις για την κβαντική υπολογιστική, τα μικροκυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ανοικτού κώδικα. Επιπλέον, 509 εκατ. ευρώ διατέθηκαν σε έργα βιοτεχνολογίας, μεταξύ των οποίων η ανάπτυξη εμβολίων, αντιιικών και αντιβιοτικών, ενώ 553 εκατ. ευρώ αφορούσαν προσκλήσεις που καλύπτουν περισσότερους από έναν στρατηγικούς τομείς.

Η άμυνα προστέθηκε στους στρατηγικούς τομείς της STEP

Μία από τις βασικές αλλαγές του 2025 ήταν η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της STEP, ώστε να περιλαμβάνει και τις αμυντικές τεχνολογίες. Με την υιοθέτηση του πακέτου μέτρων για την αμυντική ετοιμότητα (Defence Readiness Omnibus), η άμυνα προστέθηκε στους τρεις αρχικούς τομείς της πρωτοβουλίας.

Η αλλαγή αυτή επιτρέπει σε επιλεγμένα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα να στηρίζουν πλέον τεχνολογίες διπλής χρήσης, δηλαδή εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς. Ειδικότερα, διευρύνθηκαν οι δυνατότητες χρηματοδότησης μέσω του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη» και του επιταχυντή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη». Η πρόσκληση STEP Scale Up μπορεί πλέον να καλύπτει και τεχνολογίες αποκλειστικά αμυντικής χρήσης.

19 κράτη μέλη έχουν ευθυγραμμίσει τα προγράμματα συνοχής με τη STEP

Σημαντική είναι και η συμμετοχή των κρατών μελών μέσω της πολιτικής συνοχής. Μέχρι το τέλος του 2025, 19 χώρες της ΕΕ είχαν προσαρμόσει τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα χρηματοδότησής τους στους στόχους της STEP, μέσω 96 τροποποιήσεων προγραμμάτων.

Παράλληλα, είχαν προκηρυχθεί 54 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων σε 11 χώρες, ενώ 11 κράτη μέλη είχαν ήδη επιλέξει έργα προς χρηματοδότηση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι σχετικές παρεμβάσεις στηρίζουν περίπου 11.900 επιχειρήσεις και 21.644 θέσεις εργασίας. Η Γερμανία, η Ιταλία, η Ρουμανία και η Ισπανία συγκαταλέγονται στις χώρες με τη μεγαλύτερη συμβολή στις τροποποιήσεις των προγραμμάτων συνοχής που συνδέονται με τη STEP.

Σύνδεση με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας

Η εμπειρία από την εφαρμογή της STEP αναμένεται να αξιοποιηθεί και στον σχεδιασμό της επόμενης περιόδου χρηματοδότησης της ΕΕ. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει την πρωτοβουλία με την πρότασή της για τη δημιουργία ενός ενιαίου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας για την περίοδο 2028-2034, μέσω της ενοποίησης 14 υφιστάμενων προγραμμάτων.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η πύλη STEP λειτουργεί ήδη ως δοκιμαστικό πεδίο για τη μελλοντική ενιαία πύλη πρόσβασης στο σύνολο των χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΕ.

Στο ευρύτερο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, η συνολική συνεισφορά της ΕΕ για τις προτεραιότητες της STEP έχει φτάσει μέχρι σήμερα τα 30 δισ. ευρώ. Από αυτά, 15 δισ. ευρώ αφορούν προγράμματα υπό την άμεση διαχείριση της Επιτροπής και άλλα 15 δισ. ευρώ προέρχονται από προγράμματα της πολιτικής συνοχής. Η εφαρμογή της STEP συνεχίζεται, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προαναγγέλλει νέες προσκλήσεις χρηματοδότησης για έργα στους τέσσερις στρατηγικούς τομείς.

Διαβάστε ακόμη