Η ξέφρενη κούρσα για την κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers), που αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της τεχνητής νοημοσύνης (AI),  αρχίζει να συναντά τα πρώτα της όρια. Ενώ οι τεχνολογικοί κολοσσοί συνεχίζουν να αναζητούν νέες τοποθεσίες για τις τεράστιες αυτές ενεργοβόρες εγκαταστάσεις, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις, ρυθμιστικές αρχές και τοπικές κοινωνίες χαράσσουν τώρα «κόκκινες γραμμές», με τον φόβο ότι η δίψα της AI για ενέργεια μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τα ηλεκτρικά δίκτυα, τις τιμές ρεύματος και την πράσινη μετάβαση.

Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη αυτής της αλλαγής στάσης έρχεται από τις ΗΠΑ, οι οποίες παραμένουν ο αδιαμφισβήτητος παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των data centers. Μάλιστα, σύμφωνα με την έκθεση «AI Index Report 2026» του Ινστιτούτου Ανθρωποκεντρικής Τεχνητής Νοημοσύνης του Στάνφορντ, οι ΗΠΑ διέθεταν 5.427 data centers το 2025, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με το σύνολο της ΕΕ (περίπου 2.269 εγκαταστάσεις). Ωστόσο, ακόμη και στη χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ψηφιακής ανάπτυξης, οι ανησυχίες για την ενεργειακή επιβάρυνση που επιφέρουν τα κέντρα δεδομένων αυξάνονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αυτό της Νέας Υόρκης, η οποία έγινε η πρώτη πολιτεία των ΗΠΑ που επέβαλε μορατόριουμ στην κατασκευή μεγάλων data centers, αναστέλλοντας για έναν χρόνο την αδειοδότηση νέων εγκαταστάσεων άνω των 50 MW, προκειμένου να αξιολογηθούν οι περιβαλλοντικές και ενεργειακές τους επιπτώσεις.

Η απόφαση αυτή, ωστόσο, δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα γενικότερο παζλ που σχηματίζεται σε όλο τον κόσμο. Από τις ΗΠΑ έως την Ευρώπη και την Αυστραλία, η ανάπτυξη των υποδομών που απαιτούνται για την AI περνά πλέον από το «κόσκινο» της ενεργειακής επάρκειας. Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι πλέον μόνο πόσα data centers μπορεί να κατασκευάσει μια χώρα, αλλά αν διαθέτει το κατάλληλο σύστημα για να τα στηρίξει.

Σε ποιες χώρες εξετάζεται μορατόριουμ στα data centers

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των ευρωπαϊκών data centers αναμένεται να αυξηθεί θεαματικά τα επόμενα χρόνια, από περίπου 10 GW το 2024 σε έως και 35 GW το 2030, σύμφωνα με εκτιμήσεις της McKinsey. Παράλληλα, η Eurelectric υπολογίζει ότι η συνολική κατανάλωση των εγκαταστάσεων αυτών στην Ευρώπη μπορεί να φτάσει μεταξύ 149 και 287 TWh μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες νέες πηγές ζήτησης ηλεκτρισμού που έχει αντιμετωπίσει η Γηραιά ήπειρος εδώ και δεκαετίες. Για τους Διαχειριστές των δικτύων, η πρόκληση είναι διπλή, καθώς από τη μία πλευρά πρέπει να εξασφαλίσουν χώρο για τις τεχνολογικές επενδύσεις και από την άλλη να μην αφήσουν χωρίς διαθέσιμη ισχύ κρίσιμους κλάδους της ενεργειακής μετάβασης.

Η Νέα Υόρκη μπορεί να έκανε το πιο «ηχηρό» βήμα, όμως η συζήτηση για τα όρια της ανάπτυξης των data centers έχει ήδη ανοίξει και σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ. Στην πολιτεία του Μέιν, η κυβερνήτης Τζάνετ Μιλς άσκησε βέτο σε ένα διακομματικό νομοσχέδιο που προέβλεπε μορατόριουμ 18 μηνών για την κατασκευή νέων data centers άνω των 20 MW, ένα μέτρο που θα αποτελούσε το πρώτο του είδους του στις ΗΠΑ. Η Μιλς δήλωσε ότι συμφωνούσε καταρχήν με την ανάγκη προσωρινής αναστολής νέων έργων, ωστόσο διαφώνησε με το περιεχόμενο της ρύθμισης, καθώς δεν περιλάμβανε εξαίρεση για ένα συγκεκριμένο data center στην πόλη Τζέι. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Μοντερέι Παρκ στην Καλιφόρνια. Οι κάτοικοι ψήφισαν υπέρ της μόνιμης απαγόρευσης κατασκευής data centers στην πόλη, αποτελώντας την πρώτη περίπτωση στις ΗΠΑ όπου μια τέτοια απόφαση ελήφθη απευθείας μέσω τοπικού δημοψηφίσματος. 

Η Ευρώπη αναζητά νέο ενεργειακό χάρτη

Την ίδια ώρα, η Ευρώπη εξακολουθεί να επιδιώκει την προσέλκυση επενδύσεων, ωστόσο αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η ταχεία ανάπτυξη των data centers μπορεί να εντείνει τον ανταγωνισμό για ηλεκτρική ισχύ, περιορίζοντας τη δυνατότητα άλλων ενεργοβόρων κλάδων, όπως η ηλεκτροκίνηση, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου, τα βιοκαύσιμα (e-fuels), η πράσινη χαλυβουργία και η παραγωγή μπαταριών, να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη ενέργεια για την ανάπτυξή τους.

Οι προβληματισμοί αυτοί αποτυπώνονται ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με τη Σουηδία να αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Σύμφωνα με τον Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς Svenska Kraftnät, έως το 2030 ενδέχεται να προστεθούν στο σουηδικό δίκτυο περίπου 3 GW νέας ισχύος από data centers. Ανάμεσα στα μεγαλύτερα έργα που βρίσκονται υπό εξέταση περιλαμβάνονται η επένδυση ισχύος 1 GW της EdgeConneX στον πρώην χώρο της Northvolt στο Skellefteå, το campus 450 MW της EcoDataCenter στο Kvarnsveden, καθώς και το ενδιαφέρον της Google για εγκατάσταση ισχύος 900 MW στο βιομηχανικό πάρκο Torsboda. Η αυξανόμενη ζήτηση από τον κλάδο έχει ήδη αρχίσει να μεταβάλλει τη σύνθεση των αιτημάτων σύνδεσης στο σουηδικό δίκτυο. Καθώς αρκετά έργα «πράσινης» βιομηχανίας καθυστερούν ή αναστέλλονται λόγω του υψηλού κόστους και των δυσμενών συνθηκών της αγοράς, μεγάλες επενδύσεις σε data centers προχωρούν ταχύτερα, με αποτέλεσμα οι τεχνολογικοί όμιλοι να διεκδικούν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο της διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος.

Από την εξασφάλιση επαρκούς ηλεκτρικής ισχύος περνά πλέον η συζήτηση στο ερώτημα πόση ανάπτυξη μπορούν να υποστηρίξουν τα υφιστάμενα δίκτυα. Σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, η απάντηση ήταν η επιβολή αυστηρότερων κανόνων.

Το Άμστερνταμ, μία από τις σημαντικότερες data αγορές  της Ευρώπης, είχε επιβάλει ήδη από το 2019 προσωρινό μορατόριουμ ενός έτους, ενώ από το 2025 απαγορεύει νέες εγκαταστάσεις ή επεκτάσεις data centers στον δήμο τουλάχιστον έως το 2030.

Η Σκωτία, είναι επίσης, μία από τις χώρες που εξετάζουν την επιβολή μορατόριουμ στην ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων, σύμφωνα με το Montel.

Στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας, οι προειδοποιήσεις ότι οι εγκαταστάσεις αυτές επιβάρυναν το δίκτυο είχαν οδηγήσει τον Διαχειριστή σε ουσιαστικό πάγωμα νέων συνδέσεων από το 2021. Ο περιορισμός άρθηκε το 2025, αλλά πλέον οι νέες εγκαταστάσεις πρέπει να διαθέτουν και δικές τους επιτόπιες λύσεις ηλεκτροπαραγωγής.

Την ίδια στιγμή, η Αυστραλία προετοιμάζει σχετική νομοθεσία για την AI, η οποία αναμένεται να ψηφιστεί στις αρχές του επόμενου έτους και περιλαμβάνει κανόνες για την τοποθεσία των μεγάλων data centers αλλά και για την κατανάλωση ενέργειας και νερού. 

Γίνεται κατανοητό ότι η νέα γενιά data centers δεν αναζητά μόνο πρόσβαση σε πελάτες και μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά κυρίως διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύ, γη και δυνατότητα γρήγορης σύνδεσης.

Η Ελλάδα στο κυνήγι των data centers

Η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία. Η στρατηγική γεωγραφική θέση,  τα νέα διεθνή υποθαλάσσια καλώδια που τη συνδέουν με την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, και η αυξανόμενη ζήτηση για cloud υπηρεσίες έχουν ενισχύσει το επενδυτικό ενδιαφέρον στη χώρα μας.

Τα αιτήματα σύνδεσης data centers στον ΑΔΜΗΕ έχουν αυξηθεί σημαντικά, πλησιάζοντας τα 5 GW, από περίπου 1,2 GW στα τέλη του 2025. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τη δυναμική της αγοράς, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και το βασικό πρόβλημα: τη διαθέσιμη χωρητικότητα του ηλεκτρικού συστήματος. Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά πλέον τη γεωγραφία των επενδύσεων. Η Αττική, που μέχρι σήμερα συγκέντρωνε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, εμφανίζει σημάδια κορεσμού, ενώ μόνο περίπου 500 MW από τα αιτήματα που εξετάζει ο Διαχειριστής την αφορούν. Αντίθετα, αυξάνεται το ενδιαφέρον για περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, η Στερεά Ελλάδα, ο Έβρος και η Ήπειρος, όπου υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης ενεργοβόρων εγκαταστάσεων.

Στο νέο αυτό τοπίο εντάσσονται επενδύσεις όπως τα data centers της Digital Realty μέσω της Lamda Hellix, το campus της Data4 στην Παιανία, η επένδυση Data In Scale από τη ΔΕΗ και τη DAMAC στα Σπάτα, αλλά και το μεγάλο σχέδιο της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, για campus στον χώρο του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με αρχική ισχύ 300 MW και δυνατότητα επέκτασης έως 1 GW. Η Ελλάδα, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: να διατηρήσει την ελκυστικότητά της για τις επενδύσεις της νέας ψηφιακής εποχής, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η ανάπτυξη της AI δεν θα μετατραπεί σε πηγή πρόσθετης ενεργειακής πίεσης.

Διαβάστε ακόμη