Σαφείς στόχους για τις ανακαινίσεις, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αναβάθμισης των κατοικιών, αξιόπιστα μέτρα για την κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων και αναλυτική αποτύπωση του κόστους ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την Ελλάδα. Στην αξιολόγησή της για το προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων καταγράφει 12 σημεία που καλεί τη χώρα να λάβει υπόψη στην τελική εκδοχή, η οποία πρέπει να υποβληθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Η Ελλάδα υπέβαλε το προσχέδιο στις 2 Ιουλίου 2026. Η Κομισιόν το χαρακτηρίζει μερικώς ολοκληρωμένο και επισημαίνει ότι δεν τεκμηριώνει με σαφήνεια το επίπεδο φιλοδοξίας που απαιτείται για κτίρια υψηλής ενεργειακής απόδοσης και για ένα απανθρακοποιημένο κτιριακό απόθεμα έως το 2050.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας στα κτίρια κατοικιών προβλέπεται να μειωθεί κατά 20% έως το 2050, σε σύγκριση με το 2022. Για το σύνολο του κτιριακού τομέα προβλέπεται μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας κατά 22% έως το 2050, σε σύγκριση με το 2023. Η Επιτροπή δεν αντιπαραθέτει δικά της ποσοστά, ζητά όμως περισσότερη τεκμηρίωση και σαφή ενδιάμεσα ορόσημα για να μπορεί να αξιολογηθεί η πορεία προς τους στόχους.

Τα 12 σημεία της ευρωπαϊκής αξιολόγησης

  1. Στόχοι για την κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές στα μη οικιστικά κτίρια. Η Ελλάδα καλείται να προσδιορίσει στόχους για την πρωτογενή κατανάλωση ενέργειας και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στα μη οικιστικά κτίρια. Η Επιτροπή ζητά να συνοδεύονται από τις αντίστοιχες τιμές αναφοράς, ώστε να είναι γνωστό από ποια αφετηρία θα μετράται η πρόοδος. Το σημείο αυτό αφορά ειδικά την κάλυψη του κενού που εντοπίζεται στους στόχους για τα μη οικιστικά κτίρια.
  2. Στόχοι ανακαίνισης με συγκεκριμένα μεγέθη και χρονοδιάγραμμα. Το σχέδιο πρέπει να ορίζει πόσα κτίρια θα ανακαινιστούν και ποια επιφάνεια θα καλυφθεί από τις παρεμβάσεις. Παράλληλα, ζητούνται ετήσιοι ρυθμοί ανακαίνισης για το 2030, το 2040 και το 2050. Έτσι, η πρόοδος δεν θα αποτυπώνεται μόνο μέσα από τους συνολικούς στόχους κατανάλωσης, αλλά και μέσα από την έκταση και τον ρυθμό των εργασιών.
  3. Ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για τα μη οικιστικά κτίρια. Η Κομισιόν ζητά να καθοριστούν ελάχιστα όρια ενεργειακής απόδοσης για αυτή την κατηγορία κτιρίων. Το προσχέδιο, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της, πρέπει να διευκρινίζει ποιες επιδόσεις θα απαιτούνται, ώστε να υπάρχει σαφές πλαίσιο για την αναβάθμιση των μη οικιστικών κτιρίων.
  4. Σταδιακή πορεία ανακαίνισης του οικιστικού αποθέματος. Για τις κατοικίες, η Επιτροπή δεν αρκείται σε έναν συνολικό στόχο για το 2050. Ζητά να περιγραφεί η διαδρομή που θα ακολουθήσει η Ελλάδα για τη σταδιακή ανακαίνιση του οικιστικού κτιριακού αποθέματος. Η τελική εκδοχή καλείται, επομένως, να αποτυπώνει πώς θα εξελίσσεται η αναβάθμιση στον χρόνο.
  5. Ποσοτικοποίηση της επίδρασης των μέτρων. Η Ελλάδα καλείται να υπολογίσει τι αναμένεται να αποδώσουν οι πολιτικές και οι παρεμβάσεις του σχεδίου. Η Επιτροπή αναφέρει ως ενδεικτικούς δείκτες την εξοικονόμηση ενέργειας, τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και τον αριθμό των κτιρίων που θα ανακαινιστούν. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλοι σχετικοί δείκτες, αρκεί να αποτυπώνουν με σαφήνεια την επίδραση των μέτρων στους συνολικούς στόχους.
  6. Συμβολή στους στόχους ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ. Το σχέδιο πρέπει να υπολογίζει με ποιον τρόπο η ανακαίνιση των κτιρίων θα συμβάλει στους στόχους ενεργειακής απόδοσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως προβλέπονται στο άρθρο 4 της σχετικής οδηγίας. Η Κομισιόν ζητά η συνεισφορά του κτιριακού τομέα να αποτυπώνεται συγκεκριμένα και να συνδέεται με τις παρεμβάσεις που περιλαμβάνει το εθνικό σχέδιο.
  7. Στόχοι για την ενεργειακή φτώχεια μετά το 2030. Η Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα να θέσει στόχους για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και για την περίοδο μετά το 2030. Ζητά επίσης να αποσαφηνιστεί ποιος δείκτης θα χρησιμοποιηθεί και ποια θα είναι η αρχική βάση σύγκρισης. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορεί να αξιολογηθεί αν οι πολιτικές του σχεδίου έχουν αποτέλεσμα και σε ποιον βαθμό.
  8. Ειδική στόχευση στα κτίρια με τις χειρότερες ενεργειακές επιδόσεις. Η τελική εκδοχή πρέπει να περιλαμβάνει στόχους για τα κτίρια που παρουσιάζουν τις χαμηλότερες επιδόσεις. Οι στόχοι μπορούν να αφορούν είτε τον αριθμό των κτιρίων που θα ανακαινιστούν είτε την επιφάνεια στην οποία θα γίνουν παρεμβάσεις. Η Επιτροπή ζητά να προσδιοριστούν για το 2030, το 2040 και το 2050.
  9. Μέτρα σε τέσσερις τομείς που δεν καλύπτονται επαρκώς. Η αξιολόγηση ζητά να προστεθούν πολιτικές για την πρόληψη των αποβλήτων από κατασκευές και κατεδαφίσεις, την προώθηση παρεμβάσεων σε επίπεδο περιφέρειας ή γειτονιάς, τις αρθρωτές και βιομηχανοποιημένες λύσεις, καθώς και την προσιτή στέγαση. Πρόκειται για πεδία που περιλαμβάνονται στις προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου για τα κτίρια και τα οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, πρέπει να αποτυπωθούν στο ελληνικό σχέδιο.
  10. Αξιόπιστα μέτρα για την κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων έως το 2040. Η Κομισιόν ζητά συγκεκριμένα μέτρα που να εξασφαλίζουν την κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων έως το 2040. Παράλληλα, θέλει να διασφαλιστεί ότι οι παρεμβάσεις για την απανθρακοποίηση της θέρμανσης και την απόσυρση των λεβήτων θα είναι συνεπείς με τα υπόλοιπα σχέδια της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα.
  11. Ενοποιημένη αποτύπωση των επενδυτικών αναγκών. Η Ελλάδα καλείται να συγκεντρώσει τις εκτιμήσεις για το κόστος των παρεμβάσεων και να παρουσιάσει επενδυτικές ανάγκες για το 2030, το 2040 και το 2050. Η Επιτροπή ζητά, επιπλέον, ανάλυση των πηγών χρηματοδότησης ανά τύπο και διευκρίνιση για το αν αναμένεται να προκύψει χρηματοδοτικό κενό. Ζητά, τέλος, ανάλυση ευαισθησίας σε βασικές μεταβλητές, ώστε να φανεί πώς επηρεάζονται οι εκτιμήσεις όταν αλλάζουν οι παραδοχές στις οποίες βασίζεται ο υπολογισμός των επενδύσεων.
  12. Αναφορά στη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων. Στην τελική εκδοχή πρέπει να διευκρινίζεται αν οι παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων φορέων ελήφθησαν υπόψη. Η Επιτροπή ζητά, δηλαδή, να αποτυπωθεί αν η συμβολή τους ενσωματώθηκε στη διαμόρφωση του τελικού σχεδίου.

Τα στοιχεία που καταγράφονται θετικά

Η αξιολόγηση αναγνωρίζει ότι το ελληνικό προσχέδιο παρουσιάζει στοιχεία για το κόστος υλικών και εργασίας στις ανακαινίσεις και για την εξέλιξή του. Εξετάζει, επίσης, τις συνέργειες ανάμεσα στην ενεργειακή αναβάθμιση και στη βελτίωση της αντισεισμικής αντοχής των κτιρίων.

Θετική αναφορά γίνεται στα στοιχεία για την ενεργειακή φτώχεια, τις δαπάνες των νοικοκυριών και τις τιμές ενέργειας. Η Επιτροπή σημειώνει ακόμη ότι το σχέδιο περιγράφει ευρύ φάσμα μέτρων για τον δείκτη ευφυούς ετοιμότητας των κτιρίων και παραθέτει τα αποτελέσματα της δοκιμαστικής εφαρμογής του. Στο προσχέδιο, τα ευρύτερα οφέλη από τις αναβαθμίσεις ενεργειακής απόδοσης εκτιμώνται περίπου στο 10% του ΑΕΠ του 2023.

Το βασικό ζητούμενο της Κομισιόν είναι η τελική εκδοχή να δείχνει με μεγαλύτερη σαφήνεια πώς οι στόχοι θα μεταφραστούν σε ανακαινίσεις, εξοικονόμηση ενέργειας και περιορισμό των εκπομπών, αλλά και πώς θα χρηματοδοτηθούν οι παρεμβάσεις. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει προτάσεις βελτίωσης για το προσχέδιο· δεν καθορίζει νέα αριθμητικά ποσοστά για την Ελλάδα.

Διαβάστε ακόμη