«Στρατηγική πρωτοβουλία» που στηρίζει τους στόχους διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης χαρακτηρίζει τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ) Μαρία Σφερούτσα. Στην εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη που παραχώρησε στο energygame.gr, η κ. Σφερούτσα αναλύει τα επόμενα βήματα του εγχειρήματος και τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς του και την άρση των εμποδίων, ώστε να αξιοποιηθεί στο βέλτιστο βαθμό το έργο που προωθεί την αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας ως περιφερειακής ενεργειακής πύλης για την Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Η κ. Σφερούτσα εξηγεί επίσης πώς θα ενσωματωθούν όλα τα FSRU (Πλωτές Εγκαταστάσεις Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης LNG) στο μακροπρόθεσμο πλάνο ανάπτυξης του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου. Κληθείσα να σχολιάσει την απόφαση της ΕΕ για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, τονίζει ότι «Η προσοχή πρέπει πλέον να στραφεί από την πολιτική δέσμευση στην αποτελεσματική εφαρμογή της, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ισχυρών μηχανισμών ιχνηλασιμότητας». Η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ επισημαίνει τέλος ότι η Ευρώπη είναι καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022, χαρακτηρίζοντας ωστόσο «απαιτητικές» τις σημερινές συνθήκες και τονίζοντας ότι «Τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα υπογραμμίζουν τη σημασία της διατήρησης επαρκούς ευελιξίας και ισχυρών μηχανισμών αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων».
- Πρόσφατα υπογράψατε, μαζί με άλλους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) για την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Τι σημαίνει αυτό για το έργο ;
Η συνεχιζόμενη προσπάθεια της Ευρώπης να απεξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο αναδιαμορφώνει ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της ηπείρου, επιταχύνοντας την ανάγκη για διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών και ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων. Αυτή η μετάβαση δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση των ποσοτήτων ρωσικού αερίου, αλλά και τη διασφάλιση ότι οι εναλλακτικές προμήθειες μπορούν να φτάνουν στις ευρωπαϊκές αγορές με αξιοπιστία, αποτελεσματικότητα και ανταγωνιστικό κόστος.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου έχει αναδειχθεί σε στρατηγική πρωτοβουλία που στηρίζει τους στόχους διαφοροποίησης της Ευρώπης, συνδέοντας το LNG και τις εναλλακτικές προμήθειες μέσω αγωγών που εισέρχονται από την Ελλάδα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές απαιτούν μια συντονισμένη προσέγγιση στην ανάπτυξη υποδομών, η οποία θα ενισχύει τον αναβαθμισμένο ρόλο της χώρας ως περιφερειακής ενεργειακής πύλης, καλύπτοντας παράλληλα τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες. Η στρατηγική μας επικεντρώνεται, επομένως, στην ενίσχυση του βασικού κορμού του εθνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, ώστε να βελτιωθούν η ανθεκτικότητα, η ευελιξία και η δυνατότητα διαχείρισης των μεταβαλλόμενων ροών. Παράλληλα, επιδιώκουμε να ενισχύσουμε την ασφάλεια εφοδιασμού όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά ολόκληρης της περιοχής.
Τα τελευταία χρόνια συνεργαζόμαστε στενά με τους εταίρους μας κατά μήκος του Κάθετου Διαδρόμου, προκειμένου να εντοπίσουμε τρόπους ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητάς του, αντιμετώπισης των υφιστάμενων εμποδίων και αποτελεσματικότερης ανταπόκρισης στις μεταβαλλόμενες ενεργειακές ανάγκες της περιοχής.
Στη βάση αυτής της συνεργασίας, η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία αποτελεί το φυσικό επόμενο βήμα, συμπληρώνοντας τις υφιστάμενες διαδρομές προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, καθώς και τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.
Με την επέκταση της πρωτοβουλίας στα Δυτικά Βαλκάνια, δημιουργούμε πρόσθετες διαδρομές για τις διαφοροποιημένες προμήθειες που εισέρχονται στην Ελλάδα, ενισχύοντας την περιφερειακή διασυνδεσιμότητα και προσφέροντας στις αγορές μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερες επιλογές εφοδιασμού.
Το όραμά μας είναι ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί από μια διαδρομή μεταφοράς φυσικού αερίου, κυρίως από τον Νότο προς τον Βορρά, σε ένα ευρύτερο, διασυνδεδεμένο περιφερειακό δίκτυο — έναν δακτύλιο ενεργειακής ασφάλειας και ανθεκτικότητας.
Ο ΔΕΣΦΑ διαδραματίζει ενεργό ρόλο στην προώθηση αυτής της πρωτοβουλίας, τόσο μέσω της ανάπτυξης στρατηγικών υποδομών όσο και μέσα από τη στενή συνεργασία με τους διαχειριστές συστημάτων φυσικού αερίου των γειτονικών χωρών.
Ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας αποτελεί έργο-κλειδί για την επέκταση αυτή. Με την έναρξη λειτουργίας του, θα προσφέρει στη Βόρεια Μακεδονία άμεση πρόσβαση στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς και, μέσω αυτού, στις ποσότητες φυσικού αερίου που εισέρχονται από τη Ρεβυθούσα, την Αλεξανδρούπολη και τον Διαδριατικό Αγωγό (TAP), δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις για περαιτέρω διασύνδεση με τη Σερβία. Ταυτόχρονα, οι πρόσφατες επενδύσεις σε δυναμικότητα συμπίεσης και το υπό εξέλιξη έργο κατασκευής δεύτερου αγωγού στο τμήμα Καρπερή–Κομοτηνή θα ενισχύσουν περαιτέρω το ελληνικό σύστημα, διευκολύνοντας τη μεγαλύτερη ευελιξία των περιφερειακών ροών φυσικού αερίου.
Οι προτεραιότητες αυτές βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο των συζητήσεών μας κατά την πρόσφατη τετραμερή υπουργική συνάντηση στο Βελιγράδι, όπου επαναβεβαιώσαμε τη σημασία της μετατροπής της περιφερειακής συνεργασίας σε απτά αποτελέσματα. Οι τεχνικές ομάδες των συμμετεχόντων Διαχειριστών συνεργάζονται πλέον για τον εντοπισμό των διαθέσιμων διαδρομών και δυναμικοτήτων, την αντιμετώπιση των εναπομεινάντων περιορισμών σε επίπεδο υποδομών και λειτουργίας, καθώς και την αξιολόγηση των σημείων όπου ενδέχεται να απαιτούνται στοχευμένες επενδύσεις.
Αναμένουμε τα πρώτα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας έως το τέλος του 2026, πριν από την επόμενη συνάντηση στη Σόφια, τον Ιανουάριο του 2027.
Τελικός μας στόχος είναι η αποτελεσματικότερη δυνατή αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών, σε συνδυασμό με στοχευμένες επενδύσεις όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, ώστε να υποστηριχθεί η σταδιακή αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου (καθώς οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι θα απαιτηθεί να αντικατασταθούν τουλάχιστον 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) και να ενισχυθούν μακροπρόθεσμα η ενεργειακή ασφάλεια και η ανθεκτικότητα της ευρύτερης περιοχής.
- Σε ποιο ακριβώς σημείο βρισκόμαστε όσον αφορά στην ανάπτυξη τόσο των φυσικών υποδομών όσο και του κατάλληλου ρυθμιστικού και τιμολογιακού πλαισίου για να μπορέσει να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο Κάθετος Διάδρομος ; Ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο και στα δύο μέτωπα. Το μεγαλύτερο μέρος των αναγκαίων υποδομών μεταφοράς βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, ενώ προχωρούν έργα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης που απομένουν. Προτεραιότητα πλέον είναι να διασφαλιστεί ότι η διαθέσιμη δυναμικότητα θα μεταφραστεί σε σταθερές ροές φυσικού αερίου, με εμπορικά ανταγωνιστικούς όρους.
Σε συνεργασία με τους Διαχειριστές των γειτονικών συστημάτων, τις ρυθμιστικές αρχές, τα αρμόδια υπουργεία και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εργαζόμαστε για την άρση των τεχνικών, ρυθμιστικών και εμπορικών εμποδίων που ενδέχεται να περιορίζουν την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του Διαδρόμου.
Ένα απτό αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας είναι το αναθεωρημένο πλαίσιο τιμολογίων που τέθηκε σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου και βελτίωσε την ανταγωνιστικότητα των υπηρεσιών μεταφοράς.
Για το έτος φυσικού αερίου 2026–2027, τα ετήσια τιμολόγια μεταφοράς για τις ροές προς τη Βουλγαρία είναι περίπου 14% χαμηλότερα, ενώ τα μηνιαία έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 34%.
Παράλληλα, έχουν εναρμονιστεί οι προδιαγραφές ποιότητας του φυσικού αερίου στα σημεία διασύνδεσης του Διαδρόμου, επιτρέποντας την προσφορά δεσμευμένης δυναμικότητας κατά μήκος των διαδρομών του.
Πρόκειται για ουσιαστικές βελτιώσεις που προσφέρουν στους συμμετέχοντες στην αγορά μεγαλύτερη ευελιξία και προβλεψιμότητα.
Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει έργο που πρέπει να γίνει. Αξιοποιώντας την τεχνική πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, το επόμενο βήμα είναι να διατηρήσουμε τον στενό συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις ρυθμιστικές αρχές και τους συνεργαζόμενους Διαχειριστές, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω το εμπορικό πλαίσιο του Διαδρόμου και να αντιμετωπιστούν τα εναπομείναντα εμπόδια.
- Οι πρόσφατες δημοπρασίες δυναμικότητας αποτέλεσαν σημαντικό τεστ για την εμπορική βιωσιμότητα του Κάθετου Διαδρόμου. Είστε ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα ; Τι πρέπει ακόμη να αλλάξει ώστε η όδευση να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της;
Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, καθώς παρέχουν απτές αποδείξεις του ενδιαφέροντος της αγοράς, πέρα από την πολιτική και στρατηγική σημασία του Διαδρόμου.
Στις ετήσιες δημοπρασίες δυναμικότητας του Ιουλίου δεσμεύτηκε το 46% της προσφερόμενης εξαγωγικής δυναμικότητας στο Σιδηρόκαστρο για τα επόμενα τέσσερα έτη φυσικού αερίου, ενώ υπήρξαν και πρόσθετες δεσμεύσεις που εκτείνονται έως το έτος 2030–2031. Παρατηρήσαμε επίσης ισχυρή ζήτηση για μακροχρόνια δέσμευση δυναμικότητας στο σημείο διασύνδεσης που εξυπηρετεί τον πλωτό σταθμό LNG της Αλεξανδρούπολης.
Πρόκειται για σημαντικές δεσμεύσεις, ιδιαίτερα λόγω της πολυετούς διάρκειάς τους. Δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες στην αγορά αναγνωρίζουν ολοένα περισσότερο την αξία των διαφοροποιημένων διαδρομών εφοδιασμού μέσω της Ελλάδας, αντί να αντιμετωπίζουν τον Κάθετο Διάδρομο απλώς ως μια βραχυπρόθεσμη απάντηση στις διαταραχές του εφοδιασμού.
Την ίδια στιγμή, η δέσμευση δυναμικότητας αποτελεί μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Σε τελική ανάλυση, η επιτυχία του Διαδρόμου θα κριθεί από τον βαθμό στον οποίο η δεσμευμένη δυναμικότητα θα μεταφραστεί σε σταθερές φυσικές ροές φυσικού αερίου.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι τεχνικές και εμπορικές παρεμβάσεις στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως παραμένουν τόσο σημαντικές. Πρέπει να συνεχίσουμε να ενισχύουμε την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής, να εξαλείφουμε τα εναπομείναντα εμπόδια και να διασφαλίζουμε ότι τα προϊόντα δυναμικότητας ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς.Τα αποτελέσματα των δημοπρασιών συνιστούν μια θετική αφετηρία. Ωστόσο, η περαιτέρω πρόοδος θα εξαρτηθεί από τη διαρκή και συντονισμένη προσπάθεια όλων των εμπλεκόμενων μερών και, κυρίως, από την ύπαρξη σταθερής ζήτησης στην αγορά.
- Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προωθεί νομοθετική ρύθμιση για τη μεταφορά του ποσοστού 33% που κατέχει το Δημόσιο στον ΔΕΣΦΑ σε εταιρεία υπό κρατικό έλεγχο που δύναται να δραστηριοποιείται και στην προμήθεια φυσικού αερίου, διατύπωση που «φωτογραφίζει» τη ΔΕΠΑ Εμπορίας. Πώς το σχολιάζετε;
Θα προτιμούσα να μην τοποθετηθώ επί του συγκεκριμένου ζητήματος, καθώς εμπίπτει στην αρμοδιότητα των μετόχων.
- Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ΔΕΣΦΑ επικαιροποιεί το νέο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, με στόχο να συμπεριλάβει στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του όλα τα σχεδιαζόμενα έργα FSRU στην Ελλάδα. Εφόσον σχεδιάζετε μια τέτοια κίνηση, τι σημαίνει αυτή η απόφαση;
Η Ελλάδα έχει σημαντική ευκαιρία να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της ως περιφερειακός ενεργειακός κόμβος και ο ΔΕΣΦΑ παραμένει προσηλωμένος στη στήριξη έργων υποδομής που συμβάλλουν σε αυτόν τον στόχο. Ταυτόχρονα, ως ρυθμιζόμενος Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς, έχουμε την ευθύνη να διασφαλίζουμε ότι τα νέα έργα αξιολογούνται με βάση διαφανή, αντικειμενικά και χωρίς διακρίσεις κριτήρια, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα των καταναλωτών και την ακεραιότητα του συστήματος.
Το έντονο εμπορικό ενδιαφέρον για τις υφιστάμενες υποδομές είναι ενθαρρυντικό. Για παράδειγμα, η δυναμικότητα της Ρεβυθούσας είναι σχεδόν πλήρως δεσμευμένη για τα επόμενα 15 χρόνια, γεγονός που καταδεικνύει με σαφήνεια το ενδιαφέρον της αγοράς για πρόσβαση σε διαφοροποιημένες ενεργειακές προμήθειες μέσω της Ελλάδας.
Ωστόσο, η ανάπτυξη πρόσθετων υποδομών εισαγωγής πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη διαθέσιμη δυναμικότητα του δικτύου μεταφοράς, τις επενδύσεις που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση νέων έργων και τις πιθανές επιπτώσεις τους στο σύστημα και στους χρήστες του. Στο πλαίσιο αυτό, συνεργαζόμαστε στενά με τη ΡΑΑΕΥ και τους φορείς υλοποίησης των έργων, προκειμένου να διαμορφώσουμε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την προώθηση επαρκώς ώριμων επενδύσεων, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματική ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς.
Συνοπτικά, έχουμε προτείνει μια μεθοδολογία η οποία, αφενός, επιτρέπει την ένταξη όλων των δυνητικών έργων στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης από πρώιμο στάδιο και, αφετέρου, βασίζεται στην αρχή «πρώτος δεσμεύεται, πρώτος εξυπηρετείται».
Με βάση αυτή την προσέγγιση, η διαθέσιμη δυναμικότητα θα κατανέμεται σε έργα που έχουν φτάσει σε επαρκές επίπεδο ωριμότητας, ώστε οι φορείς τους να μπορούν να αναλάβουν δεσμευτικές υποχρεώσεις για τη χρήση της.
Βρισκόμαστε πλέον στη διαδικασία συγκέντρωσης και αξιολόγησης των παρατηρήσεων των φορέων υλοποίησης, εξετάζοντας πώς μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω η προτεινόμενη μεθοδολογία.
Παράλληλα, αναγνωρίζοντας ότι η εφαρμογή αυτής της προσέγγισης ενδέχεται να απαιτήσει ευρύτερες ρυθμιστικές προσαρμογές, εξετάζουμε και το ενδεχόμενο αναθεώρησης του Κώδικα Διαχείρισης του Δικτύου σε δεύτερο χρόνο.
Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα πρακτικό, ισορροπημένο και διαφανές πλαίσιο, το οποίο θα παρέχει στους επενδυτές σαφήνεια και προβλεψιμότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι αναγκαίες επενδύσεις για την ενίσχυση του δικτύου αξιολογούνται και τεκμηριώνονται κατάλληλα.
Η προτεραιότητα είναι να επιτρέψουμε σε επαρκώς ώριμα έργα να προχωρήσουν, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι υποδομές υλοποιούνται εντός χρονοδιαγράμματος και προϋπολογισμού, παραμένουν αποδοτικές, ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντα του συστήματος και των χρηστών του.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Πώς αξιολογείτε την πρόοδο προς τον στόχο της πλήρης εξάλειψης των εισαγωγών στο τέλος του 2027 ;
Όπως ανέφερα ήδη, η σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο συνιστά μια διαρθρωτική αλλαγή στο ενεργειακό σύστημα της Ευρώπης. Δεν πρόκειται απλώς για την αντικατάσταση μιας πηγής εφοδιασμού από κάποια άλλη.
Η πραγματική πρόκληση είναι να διασφαλιστεί ότι οι εναλλακτικές ποσότητες μπορούν να φτάσουν στις αγορές όπου υπάρχει ανάγκη, με αξιόπιστο τρόπο και εμπορικά ανταγωνιστικούς όρους.
Από το 2022, η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην επέκταση της δυναμικότητας εισαγωγής LNG και στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της. Σήμερα, η βασική πρόκληση δεν είναι απαραίτητα η συνολική διαθεσιμότητα δυναμικότητας επαναεριοποίησης, αλλά το πόσο αποτελεσματικά αυτή συνδέεται με τα κέντρα κατανάλωσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, όπου η πρόσθετη διασυνοριακή δυναμικότητα, οι επαρκείς υποδομές συμπίεσης και οι εμπορικά ανταγωνιστικές διαδρομές μεταφοράς είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι οι διαθέσιμες προμήθειες μπορούν να φτάσουν στις αγορές που τις χρειάζονται.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Η Ρεβυθούσα, η Αλεξανδρούπολη και ο Διαδριατικός Αγωγός (TAP) προσφέρουν πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές εφοδιασμού, ενώ το ελληνικό δίκτυο μεταφοράς επιτρέπει τη διοχέτευση φυσικού αερίου στις γειτονικές αγορές.
Κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, οι διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας φυσικού αερίου αντιπροσώπευαν το 60% των συνολικών εισαγωγών της Ελλάδας, έναντι 55% την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Όσον αφορά την κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Η προσοχή πρέπει πλέον να στραφεί από την πολιτική δέσμευση στην αποτελεσματική εφαρμογή της, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ισχυρών μηχανισμών ιχνηλασιμότητας, του ρυθμιστικού συντονισμού και της έγκαιρης άρσης των εναπομεινάντων εμποδίων που σχετίζονται με τις υποδομές, το ρυθμιστικό πλαίσιο και την εμπορική λειτουργία.
Τελικός στόχος δεν πρέπει να είναι απλώς η αντικατάσταση των ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου, αλλά η διαχείριση της μετάβασης με τρόπο που θα αφήσει στην Ευρώπη ένα περισσότερο διαφοροποιημένο, διασυνδεδεμένο και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα, αποφεύγοντας παράλληλα περιττές επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές.
- Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου εισέρχονται στο χειμώνα με ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα πληρότητας και ανοιχτά τα «μέτωπα» σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή. Βλέπετε κινδύνους για την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού σε Ελλάδα και Ευρώπη και αν ναι, πόσο προετοιμασμένη είναι η χώρα μας για μια παρατεταμένη διαταραχή;
Η Ευρώπη είναι αναμφίβολα καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022, ωστόσο οι σημερινές συνθήκες εξακολουθούν να είναι απαιτητικές. Τα χαμηλότερα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα υπογραμμίζουν τη σημασία της διατήρησης επαρκούς ευελιξίας και ισχυρών μηχανισμών αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι η ασφάλεια εφοδιασμού δεν εξαρτάται μόνο από την πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές, αλλά και από την ικανότητα των υποδομών να ανταποκρίνονται γρήγορα όταν οι συνθήκες αλλάζουν.
Αυτό έγινε ιδιαίτερα εμφανές το 2022, όταν διακόπηκαν οι προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία και το ελληνικό σύστημα μπόρεσε να συμβάλει στη διατήρηση του εφοδιασμού της χώρας και των αγορών βορειότερα, μέσω ποσοτήτων φυσικού αερίου που διοχετεύθηκαν από τη Ρεβυθούσα σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Η Ελλάδα διαθέτει διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο προμηθειών φυσικού αερίου και σημαντική δυναμικότητα εισαγωγών. Παράλληλα, όμως, η απουσία υπόγειας αποθήκης φυσικού αερίου εξακολουθεί να αποτελεί διαρθρωτική αδυναμία, καθιστώντας ιδιαίτερα σημαντικές τη λειτουργική ευελιξία και την πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Ο ΔΕΣΦΑ συνεργάζεται στενά με τις αρμόδιες αρχές, τους συμμετέχοντες στην αγορά και τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου των γειτονικών χωρών για τον σχεδιασμό αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων και την αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων διαταραχής του εφοδιασμού. Έχουμε συμβάλει στην εκπόνηση του Σχεδίου Διαφοροποίησης της Ελλάδας και υποστηρίζουμε την εφαρμογή των εθνικών Σχεδίων Ασφάλειας Εφοδιασμού και Έκτακτης Ανάγκης, τα οποία διαμορφώνουν το πλαίσιο ανταπόκρισης σε πιθανές διαταραχές.
Από λειτουργικής πλευράς, η αξιολόγησή μας είναι καθησυχαστική. Η δυναμικότητα εισαγωγών του ελληνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου υπερβαίνει σημαντικά την προβλεπόμενη εγχώρια ζήτηση, ακόμη και σε περιόδους αιχμής, και επαρκεί για την κάλυψη των εκτιμώμενων αναγκών, ιδιαίτερα εκείνων που συνδέονται με την ηλεκτροπαραγωγή.
Βεβαίως, αυτό προϋποθέτει και ότι οι προμηθευτές θα εξασφαλίσουν τις αναγκαίες ποσότητες ώστε να εκπληρώσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις προς τους πελάτες τους. Με βάση τις σημερινές δεσμεύσεις δυναμικότητας στα σημεία εισόδου του συστήματος, είμαστε πεπεισμένοι ότι η αγορά είναι επαρκώς προετοιμασμένη για να καλύψει την αναμενόμενη ζήτηση.
Επομένως, δεν διαπιστώνουμε συγκεκριμένο λόγο ανησυχίας για τον εφοδιασμό της Ελλάδας με φυσικό αέριο, με βάση τα σενάρια ζήτησης που έχουμε εξετάσει. Ωστόσο, η ασφάλεια εφοδιασμού απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση και ετοιμότητα. Η ευθύνη μας είναι να διασφαλίζουμε ότι το σύστημα παραμένει ευέλικτο, ανθεκτικό και ικανό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά, ακόμη και υπό δύσκολες συνθήκες.
- Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σημαντικά, εξαιτίας των χαμηλών αποθεμάτων και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για τον φετινό χειμώνα;
Η μεταβλητότητα αναμένεται να παραμείνει βασικό χαρακτηριστικό της αγοράς φυσικού αερίου, ιδιαίτερα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι καιρικές συνθήκες, τα επίπεδα αποθήκευσης, η ζήτηση για LNG στην Ασία, η διαθεσιμότητα υποδομών και οι γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις τιμές.
Η σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου ενδέχεται επίσης να προκαλέσει πιέσεις κατά τη μεταβατική περίοδο, ιδίως εάν πολλές αγορές χρειαστεί να εξασφαλίσουν ταυτόχρονα εναλλακτικές προμήθειες.
Από τη δική μας πλευρά, προτεραιότητα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι υποδομές παρέχουν στην αγορά επαρκή ευελιξία, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε αυτές τις εξελίξεις. Αυτό μας επαναφέρει στη στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Παρότι δεν μπορεί να εξαλείψει τη μεταβλητότητα των τιμών στη διεθνή αγορά, μπορεί να περιορίσει την έκθεση της περιοχής σε μεμονωμένες διαταραχές του εφοδιασμού, προσφέροντας εναλλακτικές διαδρομές, πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές φυσικού αερίου και βελτιωμένη διασύνδεση με αποθηκευτικές εγκαταστάσεις σε γειτονικές χώρες.
Όσο πιο αποτελεσματικά και ανταγωνιστικά μπορεί να διακινείται το φυσικό αέριο μεταξύ των διασυνδεδεμένων αγορών, τόσο καλύτερα προετοιμασμένες θα είναι αυτές για να αντιμετωπίσουν τις μεταβολές στις συνθήκες εφοδιασμού.
Σε αυτό ακριβώς το πεδίο μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά οι Διαχειριστές Συστημάτων Φυσικού Αερίου: ενισχύοντας τις διασυνδέσεις, διευκολύνοντας τις διασυνοριακές ροές και συμβάλλοντας στη δημιουργία των προϋποθέσεων για μια πιο ευέλικτη και ανθεκτική περιφερειακή αγορά.
- Σχεδιάζετε νέα έργα για την ενίσχυση του βασικού κορμού του ελληνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, δεδομένου ότι αναμένετε σημαντική αύξηση των ροών τα επόμενα χρόνια;
Η ενίσχυση του ελληνικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής υποδομών, που έχει σχεδιαστεί για να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες συνθήκες εφοδιασμού της Ευρώπης και στη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Η προσέγγισή μας επικεντρώνεται σε δύο συμπληρωματικές προτεραιότητες: την επέκταση της πρόσβασης στο φυσικό αέριο σε περιοχές της Ελλάδας που δεν είναι ακόμη συνδεδεμένες με το δίκτυο και την ενίσχυση του βασικού κορμού του συστήματος μεταφοράς, ώστε να βελτιωθούν η ανθεκτικότητα, η λειτουργική ευελιξία και η ασφάλεια εφοδιασμού. Οι δύο αυτές προτεραιότητες στηρίζουν τόσο την εγχώρια ζήτηση όσο και τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, στο πλαίσιο της στρατηγικής του Κάθετου Διαδρόμου.
Αρκετά σημαντικά έργα βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η κατασκευή δεύτερου αγωγού μήκους 215 χιλιομέτρων στο τμήμα Καρπερή–Κομοτηνή, η οποία θα ενισχύσει τη δυναμικότητα μεταφοράς και τη λειτουργική ευελιξία στη βορειοανατολική Ελλάδα, υποστηρίζοντας τόσο την εγχώρια ζήτηση όσο και τις διασυνοριακές ροές φυσικού αερίου.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον και λαμβάνοντας υπόψη τις αναμενόμενες μεταβολές στις ροές φυσικού αερίου, τις οποίες περιέγραψα προηγουμένως, αξιολογούμε επίσης τη δυνατότητα αναβάθμισης επιλεγμένων τμημάτων του κύριου αγωγού μεταφοράς. Μια τέτοια παρέμβαση θα ενίσχυε περαιτέρω τον βασικό κορμό του ελληνικού συστήματος, θα αναβάθμιζε την εθνική ασφάλεια εφοδιασμού και θα επέτρεπε αμφίδρομες ροές φυσικού αερίου, προσφέροντας ταυτόχρονα πρόσθετη λειτουργική ευελιξία και ανθεκτικότητα.
Τελικός μας στόχος είναι η ανάπτυξη ενός δικτύου μεταφοράς ικανού να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις μεταβαλλόμενες εγχώριες ανάγκες, στις αλλαγές των περιφερειακών ροών φυσικού αερίου και στις ευρύτερες απαιτήσεις ενεργειακής ασφάλειας της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
