H λειψυδρία, η κλιματική πίεση και η ανθεκτικότητα των υποδομών μετατρέπονται σε ζητήματα εθνικής και οικονομικής ασφάλειας, ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και προεδρεύων του Κλάδου Υδάτων, Δημήτριος Ψυχογυιός, παρουσίασε ένα συνολικό πλαίσιο για το πώς θα πρέπει να μετασχηματιστεί η διαχείριση των υδάτων στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Από την ανθεκτικότητα των υποδομών και την ψηφιακή διακυβέρνηση έως την κυκλική οικονομία νερού και την αξιοποίηση της αφαλάτωσης σε συνδυασμό με τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ο κ. Ψυχογυιός περιέγραψε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης, το οποίο όπως τόνισε δεν αφορά μόνο τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας για το νερό ως στρατηγικό πόρο.

«Το νερό δεν είναι πλέον δεδομένο»

Μιλώντας στο πλαίσιο εκδήλωσης και αναφερόμενος στις αυξανόμενες πιέσεις που δέχονται τα υδατικά συστήματα στην Ευρώπη και ειδικά στη Μεσόγειο, σημείωσε πως «μπαίνουμε σε μια νέα εποχή όπου η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα του νερού θα καθορίζουν την οικονομική σταθερότητα, την κοινωνική συνοχή και την περιβαλλοντική προστασία». Όπως εξήγησε, η μετάβαση αυτή απαιτεί όχι μόνο επενδύσεις σε υποδομές, αλλά και «εξυπνότερη λήψη αποφάσεων, βασισμένη στην ανθεκτικότητα, στα δεδομένα και στις αρχές της κυκλικής διαχείρισης πόρων».

Ο ίδιος έθεσε τρεις βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους κατά τη ΡΑΑΕΥ θα πρέπει να στηριχθεί η νέα πολιτική για το νερό: την ανθεκτικότητα, την ψηφιακή διακυβέρνηση και την κυκλική οικονομία νερού. Η πρώτη διάσταση αφορά την ανάγκη οικοδόμησης ανθεκτικών υδατικών συστημάτων απέναντι σε ένα περιβάλλον ολοένα και μεγαλύτερης αβεβαιότητας. Ο κ. Ψυχογυιός περιέγραψε ένα σκηνικό όπου οι ξηρασίες γίνονται συχνότερες, οι πλημμύρες εντονότερες και τα εποχικά πρότυπα ολοένα πιο ασταθή, υπογραμμίζοντας ότι για τις μεσογειακές χώρες και ειδικά για την Ελλάδα «δεν πρόκειται πλέον για μελλοντικές προβλέψεις, αλλά για παρούσες πραγματικότητες».

Η ανθεκτικότητα ως στρατηγική αναγκαιότητα

Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε την ανθεκτικότητα «στρατηγική αναγκαιότητα», εξηγώντας ότι απαιτούνται διαφοροποιημένες και ανθεκτικές υποδομές, ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης ξηρασίας και πλημμυρών, προστασία υπόγειων υδροφορέων και οικοσυστημάτων γλυκού νερού, αλλά και μείωση των συστημικών ευαλωτοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, σημειώνοντας ότι οι αποφάσεις δεν μπορούν πλέον να λαμβάνονται υπό το καθεστώς διαχείρισης κρίσεων, αλλά βάσει πρόβλεψης και τεκμηριωμένων δεδομένων.

«Η διαθεσιμότητα νερού δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά υδρολογικό ζήτημα. Είναι και ζήτημα διακυβέρνησης», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «οι σύγχρονες ρυθμιστικές αρχές πρέπει να στηρίζουν ενεργά την ανθεκτικότητα και όχι απλώς να την εποπτεύουν».

Η ψηφιακή διακυβέρνηση του νερού

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στην ψηφιακή διακυβέρνηση του νερού, περιγράφοντας τη μετάβαση από τη συλλογή δεδομένων στην προγνωστική λήψη αποφάσεων. Όπως εξήγησε, η διαχείριση υδάτων έχει ήδη εισέλθει στην εποχή των «έξυπνων» συστημάτων, με αισθητήρες, τηλεμετρία, δορυφορική παρακολούθηση, GIS πλατφόρμες, τεχνητή νοημοσύνη και predictive analytics να μετασχηματίζουν συνολικά τον τομέα.

Οι τεχνολογίες αυτές, σύμφωνα με τον ίδιο, επιτρέπουν πλέον ανίχνευση διαρροών σε πραγματικό χρόνο, συνεχή παρακολούθηση ποιότητας νερού, πρόβλεψη ζήτησης και λήψη αποφάσεων βασισμένων σε αποδείξεις και δεδομένα.

Κυκλική οικονομία νερού και επαναχρησιμοποίηση

Ωστόσο, το μεγαλύτερο βάρος της παρέμβασής του δόθηκε στην έννοια της κυκλικής οικονομίας νερού, την οποία παρουσίασε ως τη βασική κατεύθυνση της επόμενης ημέρας. Όπως ανέφερε, για δεκαετίες η διαχείριση του νερού ακολουθούσε ένα γραμμικό μοντέλο: άντληση, κατανάλωση και απόρριψη. Η κυκλική οικονομία, αντίθετα, εισάγει μια διαφορετική λογική, όπου το νερό αντιμετωπίζεται ως πολύτιμος πόρος που πρέπει να ανακτάται, να επαναχρησιμοποιείται και να επιστρέφει στο σύστημα.

Στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε ιδιαίτερα στην επαναχρησιμοποίηση νερού, την ανάκτηση γκρίζων υδάτων, την αφαλάτωση με χρήση ΑΠΕ και τη διασύνδεση νερού και ενέργειας. Όπως τόνισε, η επαναχρησιμοποίηση νερού εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες υδατικής ανθεκτικότητας στις μεσογειακές περιοχές, με τον ευρωπαϊκό κανονισμό για την επαναχρησιμοποίηση νερού –σε ισχύ από το 2023– να παρέχει πλέον σαφές θεσμικό πλαίσιο.

Τα επεξεργασμένα λύματα ως στρατηγικός πόρος

Ο κ. Ψυχογυιός αποκάλυψε ότι η ΡΑΑΕΥ εργάζεται ώστε η επαναχρησιμοποίηση νερού να ενταχθεί στο πλαίσιο αξιολόγησης των εταιρειών ύδρευσης, έτσι ώστε η κυκλική διαχείριση να μην αποτελεί απλώς «μια φιλοδοξία», αλλά βασικό κριτήριο αξιολόγησης καλών υπηρεσιών.

«Σε περιοχές με υδατικό στρες, τα επεξεργασμένα λύματα δεν πρέπει πλέον να θεωρούνται απόβλητο, αλλά στρατηγικός υδατικός πόρος», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στα λεγόμενα «γκρίζα ύδατα» από νιπτήρες, ντους και πλυντήρια, τα οποία –όπως ανέφερε– αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% των οικιακών λυμάτων και μπορούν να επαναχρησιμοποιούνται μέσω αποκεντρωμένων συστημάτων σε επίπεδο κτιρίου ή γειτονιάς.

Αφαλάτωση με ΑΠΕ και «μπαταρίες νερού» στα νησιά

Κομβικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε και η αφαλάτωση, ειδικά για τα νησιά. Ο Δημήτριος Ψυχογυιός περιέγραψε την έντονη εποχική πίεση που καταγράφεται το καλοκαίρι, όταν η ζήτηση νερού σε πολλά νησιά τριπλασιάζεται ή και τετραπλασιάζεται ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η ηλιακή ακτινοβολία κορυφώνεται. «Αυτό δεν αποτελεί απλώς μια σύμπτωση, αλλά μια στρατηγική ευκαιρία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, παρουσίασε την αφαλάτωση όχι μόνο ως λύση υδροδότησης, αλλά και ως εργαλείο εξισορρόπησης των ηλεκτρικών συστημάτων των νησιών.

«Η αφαλάτωση μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμη “μπαταρία” για τα νησιωτικά ηλεκτρικά συστήματα», σημείωσε, εξηγώντας ότι όταν η παραγωγή από ΑΠΕ κορυφώνεται και η ζήτηση είναι χαμηλή, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να αξιοποιείται για τη λειτουργία μονάδων αφαλάτωσης και την αποθήκευση νερού αντί να χάνεται. «Δύο κοινές προκλήσεις, μία ολοκληρωμένη λύση», ανέφερε.

Ο ρόλος της ΡΑΑΕΥ και το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο

Ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα και στον ρόλο του ρυθμιστή, ξεκαθαρίζοντας ότι καμία από τις μεταρρυθμίσεις που συζητούνται δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς αποτελεσματική διακυβέρνηση και σύγχρονα ρυθμιστικά πλαίσια.

Όπως τόνισε, η ΡΑΑΕΥ έχει σαφή αποστολή να διασφαλίζει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, τη δίκαιη και κοινωνικά ισορροπημένη τιμολόγηση, την προστασία των καταναλωτών, την ποιότητα υπηρεσιών, την περιβαλλοντική συμμόρφωση και την επενδυτική εμπιστοσύνη. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο ρυθμιστής δεν χαράσσει πολιτική –ρόλος που ανήκει στην κυβέρνηση και τον νομοθέτη– αλλά φροντίζει ώστε οι κανόνες να εφαρμόζονται αποτελεσματικά και το ρυθμιστικό περιβάλλον να στηρίζει, αντί να εμποδίζει, τη μετάβαση προς τη βιωσιμότητα και την κυκλικότητα.

«Η Ελλάδα μπορεί να γίνει πρότυπο για τη Μεσόγειο»

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Δημήτριος Ψυχογυιός υπογράμμισε ότι το νερό δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένο, καθώς επηρεάζει άμεσα την οικονομία, την κοινωνία, τα νησιά, τη γεωργία και τα ενεργειακά συστήματα.

Μάλιστα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε παράδειγμα εφαρμογής τέτοιων πολιτικών, καθώς συνδυάζει έντονες υδατικές πιέσεις με υψηλό δυναμικό ΑΠΕ, ισχυρή επιστημονική γνώση και αυξανόμενη θεσμική ικανότητα.

«Αυτό μας δίνει την ευκαιρία όχι απλώς να αντιδράσουμε στα προβλήματα, αλλά να οικοδομήσουμε ένα νέο μοντέλο προσαρμοσμένο στις μεσογειακές συνθήκες», ανέφερε, περιγράφοντας ένα σύστημα όπου οι απώλειες μειώνονται πριν αναζητηθούν νέοι πόροι, τα επεξεργασμένα λύματα επαναχρησιμοποιούνται με ασφάλεια, η αφαλάτωση συνεργάζεται με τις ΑΠΕ και τα ψηφιακά συστήματα επιτρέπουν ταχύτερες και εξυπνότερες αποφάσεις.

Διαβάστε ακόμη