Η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τον άνεμο και τον ήλιο δημιουργεί μια νέα αγορά διαχείρισης κινδύνου στην Ευρώπη. Το European Energy Exchange (EEX), το μεγαλύτερο χρηματιστήριο ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως, εξετάζει σύμφωνα με το Bloomberg την εισαγωγή νέων συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης που θα συνδέονται άμεσα με τις καιρικές συνθήκες, δίνοντας σε παραγωγούς, προμηθευτές και traders ένα πρόσθετο εργαλείο για να αντισταθμίζουν τις απότομες μεταβολές στην παραγωγή των ΑΠΕ.

Η γερμανική EEX εξετάζει συγκεκριμένα παράγωγα που θα αφορούν την παραγωγή από χερσαία αιολικά, τη φωτοβολταϊκή παραγωγή και τη θερμοκρασία, σε αγορές όπως η Γερμανία, η Βρετανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Ισπανία. Τα συμβόλαια θα σχεδιάζονται έτσι ώστε να καλύπτουν τις αποκλίσεις στην παραγωγή που προκαλούν οι μεταβολές του καιρού και, σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής σχεδιασμό, θα εκκαθαρίζονται με βάση ανεξάρτητα δεδομένα της γερμανικής Enwex, η οποία ειδικεύεται στην ανάπτυξη σχετικών δεικτών.

Η συζήτηση δεν είναι τυχαία. Όσο αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ στο ηλεκτρικό σύστημα, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η έκθεση της αγοράς στις καιρικές μεταβολές. Περίοδοι χαμηλής ηλιοφάνειας ή παρατεταμένης άπνοιας μπορούν πλέον να μεταβάλουν αισθητά τόσο την παραγωγή όσο και τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, περίπου το 17% της παγκόσμιας ηλεκτροπαραγωγής προήλθε πέρυσι από αιολικά και φωτοβολταϊκά, ποσοστό υπερτριπλάσιο σε σχέση με μία δεκαετία νωρίτερα. Στην Ευρώπη το μερίδιό τους έφθασε περίπου το 30%, ξεπερνώντας για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα. Η αλλαγή αυτή μεταβάλλει σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο η αγορά αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο.

Για έναν παραγωγό αιολικής ενέργειας, για παράδειγμα, μια περίοδος ασυνήθιστα χαμηλών ανέμων μπορεί να σημαίνει μικρότερη παραγωγή και συνεπώς χαμηλότερα έσοδα. Για έναν προμηθευτή ή trader, η ίδια περίοδος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες τιμές ηλεκτρισμού και μεγαλύτερη έκθεση στη χονδρεμπορική αγορά. Τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα επιχειρούν ακριβώς να δημιουργήσουν έναν πιο τυποποιημένο μηχανισμό αντιστάθμισης αυτού του κινδύνου.

Ο καιρός μπαίνει πιο βαθιά στις αγορές ενέργειας

Η EEX δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει ούτε τη μορφή των συμβολαίων ούτε το χρονοδιάγραμμα πιθανής έναρξης διαπραγμάτευσης. Το χρηματιστήριο έχει, ωστόσο, ζητήσει ήδη τις απόψεις συμμετεχόντων στην αγορά, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί παρουσιάσεις και διαδικτυακές ενημερώσεις γύρω από την πρόταση.

Η ίδια η EEX αναφέρει ότι βρίσκεται σε ενεργές συζητήσεις με τα μέλη της για τα νέα προϊόντα, διευκρινίζοντας πάντως ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για την εισαγωγή τους.

Τα παράγωγα καιρού δεν αποτελούν καινούργια ιδέα για τις ενεργειακές αγορές. Χρηματιστήρια προσφέρουν τέτοιου είδους προϊόντα εδώ και χρόνια, χωρίς όμως να έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να αποκτήσουν βαθιά και σταθερή ρευστότητα. Οι χαμηλοί όγκοι συναλλαγών έχουν περιορίσει τη χρήση τους, ενώ μεγάλο μέρος της αγοράς εξακολουθεί να προτιμά διμερή, εξωχρηματιστηριακά συμβόλαια.

Ο λόγος είναι ότι στην αγορά OTC τα προϊόντα μπορούν να προσαρμοστούν πολύ πιο εύκολα στις ανάγκες του εκάστοτε πελάτη. Ένας παραγωγός μπορεί, για παράδειγμα, να διαμορφώσει ένα hedge που συνδέεται με συγκεκριμένη ταχύτητα ανέμου, συγκεκριμένη περιοχή ή συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Αντίστοιχη ευελιξία είναι δυσκολότερο να προσφέρει ένα τυποποιημένο χρηματιστηριακό προϊόν.

Παρά τα εμπόδια αυτά, το ενδιαφέρον για τα διαπραγματεύσιμα weather derivatives έχει αναζωπυρωθεί τα τελευταία χρόνια. Η αυξημένη μεταβλητότητα τόσο του καιρού όσο και των αγορών ηλεκτρισμού έχει ενισχύσει την ανάγκη για περισσότερο τυποποιημένα εργαλεία αντιστάθμισης, ειδικά καθώς οι ΑΠΕ αποκτούν μεγαλύτερο μερίδιο στην παραγωγή.

Από το CME στην EEX

Η τάση δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Το Chicago Mercantile Exchange έχει ήδη διευρύνει την παρουσία του στα προϊόντα που συνδέονται με τον καιρό και το κλίμα, ενώ αντίστοιχες κινήσεις έχουν γίνει και από το ινδικό NCDEX αλλά και από αγορές πρόβλεψης.

Το CME έχει μάλιστα προγραμματίσει την έναρξη διαπραγμάτευσης νέων παραγώγων που συνδέονται με την αιολική παραγωγή στις 5 Οκτωβρίου. Παράλληλα, το Abaxx Exchange, με έδρα τη Σιγκαπούρη, διαθέτει ήδη συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για τον άνεμο σε διάφορες ευρωπαϊκές αγορές.

Η κινητικότητα αυτή αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Όσο ο άνεμος και ο ήλιος μετατρέπονται σε βασικούς πυλώνες της ηλεκτροπαραγωγής, ο καιρός παύει να αποτελεί απλώς έναν επιχειρησιακό παράγοντα και μετατρέπεται σε άμεσο χρηματοοικονομικό κίνδυνο.

Για την EEX, η πρόκληση θα είναι κατά πόσο μπορεί να μετατρέψει αυτή την ανάγκη σε μια αγορά με επαρκή ρευστότητα. Αν τα νέα συμβόλαια προσελκύσουν παραγωγούς ΑΠΕ, utilities και traders, ο καιρικός κίνδυνος μπορεί σταδιακά να αποκτήσει στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού την ίδια λογική αντιστάθμισης που εδώ και χρόνια εφαρμόζεται στις τιμές ρεύματος, φυσικού αερίου και δικαιωμάτων εκπομπών.

Διαβάστε ακόμη