Ο κύβος ερρίφθη. Στην κυκλοφορία παραδίδονται σήμερα, Παρασκευή 24 Ιουλίου, τα τελευταία 46 χιλιόμετρα του Ε65, από την Καλαμπάκα έως την Εγνατία Οδό, ολοκληρώνοντας έναν από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της χώρας. Μετά τα εγκαίνια που πραγματοποιήθηκαν χθες στο 167ο χιλιόμετρο, ο Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας περνά πλέον σε πλήρη λειτουργία, ενώνοντας τον ΑΘΕ, λίγο πριν από τη Λαμία, με την Εγνατία Οδό στο Κηπουριό, δυτικά των Γρεβενών.
Με την προσθήκη του τελευταίου τμήματος, τα 182,1 χιλιόμετρα του Ε65 διαμορφώνουν έναν ενιαίο και συνεχή οδικό διάδρομο μέσα από τη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία προς τη Δυτική Μακεδονία και την Ήπειρο. Ο αυτοκινητόδρομος ξεκινά από τον ημικόμβο με τον ΑΘΕ, στο 206,5ο χιλιόμετρο, και καταλήγει στον ανισόπεδο κόμβο με την Εγνατία, προσφέροντας στην Αθήνα ταχύτερη πρόσβαση προς τα Γρεβενά, την Κοζάνη, την Καστοριά και τη Φλώρινα.
Η ολοκλήρωση του έργου αλλάζει ουσιαστικά τον χάρτη των μετακινήσεων στον ηπειρωτικό κορμό της χώρας. Η διαδρομή από τη Λαμία έως την Εγνατία Οδό περιορίζεται στη μία ώρα και 45 λεπτά, από περίπου τρεις ώρες και 15 λεπτά, ενώ το ταξίδι Αθήνα–Γρεβενά και Αθήνα–Μέτσοβο διαμορφώνεται στις τέσσερις ώρες. Η Κοζάνη απέχει πλέον περίπου τέσσερις ώρες και 30 λεπτά από την πρωτεύουσα και η Καστοριά τέσσερις ώρες και 35 λεπτά. Παράλληλα, η διαδρομή προς την Καρδίτσα περιορίζεται στις δύο ώρες και 35 λεπτά, ενώ τα Τρίκαλα βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των τριών ωρών.
Πέρα από τη μείωση των χρόνων μετακίνησης, ο Ε65 αποκτά ιδιαίτερη οικονομική και αναπτυξιακή σημασία. Συνδέοντας τον ΑΘΕ με την Εγνατία, ενισχύει τις εμπορευματικές ροές προς τη Δυτική Μακεδονία και τα Δυτικά Βαλκάνια, διευκολύνει τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων από τη Θεσσαλία και δημιουργεί έναν συντομότερο διάδρομο ανάμεσα στα λιμάνια του Βόλου και της Ηγουμενίτσας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Οδού, ο χρόνος μεταφοράς από το λιμάνι του Πειραιά προς τα Δυτικά Βαλκάνια μειώνεται κατά περίπου δύο ώρες. Ταυτόχρονα, βελτιώνεται η πρόσβαση σε προορισμούς όπως τα Μετέωρα, η Λίμνη Πλαστήρα, τα Άγραφα, το Καρπενήσι και το Μέτσοβο.
Στη στρατηγική σημασία του νέου οδικού άξονα στάθηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. «Ο Ε65 δεν είναι απλώς μια υποδομή. Δεν είναι μόνο ένας δρόμος», ανέφερε, σημειώνοντας ότι ο αυτοκινητόδρομος σπάει τη γεωγραφική απομόνωση δεκάδων πόλεων και χωριών στη Δυτική Μακεδονία, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και την Ήπειρο. Όπως υπογράμμισε, το έργο υπηρετεί την κυβερνητική δέσμευση για ισότιμη περιφερειακή ανάπτυξη και, παράλληλα, αναβαθμίζει τη θέση της Ελλάδας ως μεταφορικού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σε ευρύτερο οικονομικό επίπεδο, ο Ε65 δημιουργεί έναν νέο διάδρομο μεταφορών ανάμεσα στη Δυτική Θεσσαλία, τη Δυτική Μακεδονία και τα μεγάλα εθνικά και ευρωπαϊκά δίκτυα. Η σύνδεση του λιμανιού της Ηγουμενίτσας, βασικής πύλης της χώρας προς την Κεντρική Ευρώπη, με το λιμάνι του Βόλου ενισχύει τις επιβατικές και εμπορευματικές ροές, ενώ η διαδρομή από τον Πειραιά προς τα Δυτικά Βαλκάνια μειώνεται κατά περίπου δύο ώρες. Παράλληλα, η βελτιωμένη πρόσβαση δημιουργεί νέες δυνατότητες για το εμπόριο, τον τουρισμό και τη μεταφορά της αγροτικής παραγωγής, ενώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Δυτική Μακεδονία, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το παραγωγικό της μοντέλο στο πλαίσιο της απολιγνιτοποίησης και της δίκαιης αναπτυξιακής μετάβασης.
Το έργο κατασκευάστηκε από την ΤΕΡΝΑ, ενώ τη λειτουργία και τη διαχείρισή του έχει αναλάβει η Κεντρική Οδός. Στην τελετή των εγκαινίων παρέστησαν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και στελέχη του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Στα 13,50 ευρώ τα διόδια για ολόκληρη τη διαδρομή
Με την παράδοση του νέου τμήματος τίθεται σε λειτουργία και ο μετωπικός σταθμός διοδίων της Οξύνειας, στο 151,96ο χιλιόμετρο. Ο Ε65 διαθέτει πλέον τέσσερις μετωπικούς σταθμούς: του Λιανοκλαδίου στο 17,1ο χιλιόμετρο, των Σοφάδων στο 66,2ο, των Τρικάλων στο 105,7ο και της Οξύνειας στο 151,96ο χιλιόμετρο.
Για τα επιβατικά οχήματα, η διέλευση κοστίζει 2,05 ευρώ στο Λιανοκλάδι, 3,70 ευρώ στους Σοφάδες, 3,25 ευρώ στα Τρίκαλα και 4,50 ευρώ στην Οξύνεια. Έτσι, ένας οδηγός που διανύει ολόκληρο τον αυτοκινητόδρομο από τη Λαμία έως την Εγνατία καταβάλλει συνολικά 13,50 ευρώ.
Κατά μήκος του άξονα λειτουργούν επίσης πέντε πλευρικοί σταθμοί διοδίων. Για τα Ι.Χ. η χρέωση ανέρχεται σε 2,15 ευρώ στην Ανάβρα, 1,25 ευρώ στο Προάστιο, 0,90 ευρώ στα Τρίκαλα, 0,95 ευρώ στην Καλαμπάκα και 1,55 ευρώ στο Αγιόφυλλο. Οι σταθμοί και οι ζώνες χρέωσης αποτυπώνονται στην επίσημη ενημέρωση της Κεντρικής Οδού.
Δύο ΣΕΑ λειτουργούν και δύο κατασκευάζονται
Σε όλο το μήκος του Ε65 έχουν χωροθετηθεί τέσσερις αμφίπλευροι Σταθμοί Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών. Σε λειτουργία βρίσκονται ο ΣΕΑ Σταυρού–Λιανοκλαδίου, στο 12,75ο χιλιόμετρο, και ο ΣΕΑ Σοφάδων, στο 70,3ο χιλιόμετρο.
Οι άλλοι δύο σταθμοί, στη Ράξα στο 117,4ο χιλιόμετρο και στο Καρπερό, στην περιοχή Αγιόφυλλου–Καρπερού, στο 162,9ο χιλιόμετρο, βρίσκονται υπό κατασκευή. Μέχρι την ολοκλήρωσή τους, σύμφωνα με την Κεντρική Οδό, θα υπάρχει ειδική σήμανση προς πρατήρια καυσίμων εκτός του αυτοκινητοδρόμου, στα οποία οι οδηγοί θα μπορούν να έχουν πρόσβαση χωρίς την καταβολή πλευρικών διοδίων.
Το τεχνικό αποτύπωμα του βόρειου τμήματος
Η σημερινή παράδοση των 46 χιλιομέτρων Καλαμπάκα–Εγνατία ολοκληρώνει το βόρειο τμήμα του αυτοκινητοδρόμου, το οποίο εκτείνεται από τα Τρίκαλα έως την Εγνατία Οδό και έχει συνολικό μήκος 70,5 χιλιόμετρα.
Στο βόρειο τμήμα κατασκευάστηκαν δύο δίδυμες σήραγγες στη Σιταρά, συνολικού μήκους περίπου 400 μέτρων ανά κλάδο, 17 γέφυρες, 10 άνω και 43 κάτω διαβάσεις, καθώς και τρεις αμφίπλευροι χώροι στάθμευσης και ανάπαυσης. Η λειτουργική υποδομή συμπληρώνεται από δύο Κέντρα Ελέγχου και Συντήρησης, στη Ράξα και στο Καρπερό, ένα Κέντρο Αποχιονισμού στο Αγιόφυλλο και ένα κτίριο της Τροχαίας.
Το τμήμα περιλαμβάνει έξι ανισόπεδους κόμβους: Βασιλικής, Καλαμπάκας, Μουργκάνης–Γρεβενών, Οξύνειας, Αγιόφυλλου–Καρπερού και Εγνατίας. Με την ενεργοποίηση και του τελευταίου κρίκου, ο Ε65 λειτουργεί πλέον ως ένας ολοκληρωμένος κάθετος άξονας, που μεταφέρει το κέντρο βάρους των οδικών συνδέσεων προς τη Δυτική Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία.
Η δύσκολη διαδρομή από την κρίση στην ολοκλήρωση
Η ολοκλήρωση του Ε65 κλείνει μια εκκρεμότητα 19 ετών, στη διάρκεια των οποίων το έργο βρέθηκε επανειλημμένα αντιμέτωπο με τον κίνδυνο οριστικής εγκατάλειψης. Σε αυτή τη δύσκολη διαδρομή, από την υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης το 2007 έως τη σημερινή παράδοση των τελευταίων 46 χιλιομέτρων, αναφέρθηκε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Γιώργος Περιστέρης.
Ο κ. Περιστέρης επέλεξε να ανατρέξει στις διαδοχικές κρίσεις που πάγωσαν την κατασκευή του. Όπως υπενθύμισε, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την ολοκλήρωση του Ε65 έως το 2013 ή το 2014. Ωστόσο, μόλις δύο χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης, η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση και η επιδείνωση της ελληνικής οικονομίας ανέτρεψαν πλήρως το χρονοδιάγραμμα αλλά και το κόστος του έργου.
«Η οικονομική κρίση του 2009 οδήγησε στην αποχώρηση των ξένων τραπεζών, στην παύση των έργων στους αυτοκινητοδρόμους και, στη συνέχεια, στην αποχώρηση των ξένων εταίρων μας», ανέφερε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ΤΕΡΝΑ παρέμεινε στα εργοτάξια για περίπου ενάμιση χρόνο μετά τη διακοπή της χρηματοδότησης, συνεχίζοντας τις εργασίες παρότι γνώριζε ότι δεν υπήρχε δυνατότητα πληρωμής. Τελικά, αναγκάστηκε και αυτή να σταματήσει, περιμένοντας να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση του έργου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα ήταν το λεγόμενο «reset» των συμβάσεων παραχώρησης. Ο επικεφαλής της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ απέδωσε καθοριστικό ρόλο στον σημερινό αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, καθώς και στον Ευθύμιο Βιδάλη, ο οποίος είχε αναλάβει ειδικό διαμεσολαβητικό ρόλο για την επανεκκίνηση των μεγάλων οδικών έργων. Η συζήτηση εκείνης της περιόδου δεν αφορούσε μόνο τον τρόπο συνέχισης της κατασκευής, αλλά ακόμη και το εάν ο Ε65 έπρεπε να ολοκληρωθεί. Όπως αποκάλυψε ο κ. Περιστέρης, ξένοι σύμβουλοι εισηγούνταν να κατασκευαστεί αποκλειστικά το μεσαίο τμήμα, εγκαταλείποντας το νότιο και το βόρειο σκέλος. Μια τέτοια επιλογή θα άφηνε, όπως χαρακτηριστικά είπε, «ένα κομμάτι που θα ξεκινούσε από το πουθενά και θα πήγαινε στο πουθενά».
Σύμφωνα με τον ίδιο, άλλες εισηγήσεις προς την τότε κυβέρνηση έδειξαν ότι η εγκατάλειψη του έργου θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποζημιώσεις ύψους έως 800 εκατ. ευρώ για το Δημόσιο, χωρίς τελικά να κατασκευαστεί ο αυτοκινητόδρομος. Η διαπίστωση αυτή άνοιξε τον δρόμο για την επανεκκίνηση και τη σταδιακή ολοκλήρωση των επιμέρους τμημάτων.
Η τελευταία μεγάλη εκκρεμότητα αφορούσε το βόρειο σκέλος και τη σύνδεση του Ε65 με την Εγνατία Οδό. Κατά τον κ. Περιστέρη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριζε αρχικά ότι το συγκεκριμένο τμήμα δεν ήταν αναγκαίο. Χωρίς αυτό, όμως, ο αυτοκινητόδρομος θα σταματούσε πριν από την Εγνατία και δεν θα εκπλήρωνε τον βασικό μεταφορικό και αναπτυξιακό σκοπό για τον οποίο είχε σχεδιαστεί.
Οι διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες διήρκεσαν περίπου ενάμιση χρόνο. Ο πρόεδρος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ απέδωσε καθοριστική σημασία στην παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η οποία οδήγησε στην έγκριση του βόρειου τμήματος το 2020 και, στη συνέχεια, στην ένταξή του στη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
«Όταν όλοι δεν ήθελαν τον Ε65, εμείς επιμέναμε», ήταν το μήνυμα του κ. Περιστέρη. Όπως σημείωσε, η πολιτική ηγεσία έθεσε ως στόχο την παράδοση του αυτοκινητοδρόμου το καλοκαίρι του 2026, παρότι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δεν αποτελούσε συμβατική υποχρέωση.
Η κατασκευή προχώρησε τελικά σε διαδοχικές φάσεις. Το τμήμα Ξυνιάδα–Τρίκαλα, μήκους περίπου 79 χιλιομέτρων, δόθηκε στην κυκλοφορία τον Δεκέμβριο του 2017. Τον Απρίλιο του 2024 παραδόθηκαν τόσο το νότιο τμήμα Λαμία–Ξυνιάδα, μήκους 32,5 χιλιομέτρων, όσο και το τμήμα Τρίκαλα–Καλαμπάκα, μήκους περίπου 25 χιλιομέτρων. Με τα τελευταία 46 χιλιόμετρα από την Καλαμπάκα έως την Εγνατία Οδό ολοκληρώνεται σήμερα ο άξονας των 182,1 χιλιομέτρων και μαζί του ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια της γενιάς των μεγάλων συμβάσεων παραχώρησης.
Διαβάστε ακόμη
