Στις νέες εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI) εστιάζει σε εκτενές δημοσίευμά της η γαλλική εφημερίδα Le Figaro. H εφημερίδα αναδεικνύει τη γεωπολιτική και ενεργειακή διάσταση του καλωδίου δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της Γαλλίας, στα οικονομικά συμφέροντα γαλλικών εταιρειών και στις διπλωματικές προσπάθειες για την προώθηση του έργου.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Le Figaro, η ένταση μεταξύ Αθήνας, Λευκωσίας και Άγκυρας έχει φτάσει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με τους διπλωμάτες να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και τις αγορές ενέργειας να βρίσκονται σε αναταραχή.  Η γαλλική εφημερίδα χαρακτηρίζει το έργο κρίσιμο για την ενεργειακή κυριαρχία της περιοχής, επισημαίνοντας ότι το κόστος του υπολογίζεται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ και ότι υποστηρίζεται από τις Βρυξέλλες, ενώ συνδέεται άμεσα με σημαντικά γαλλικά οικονομικά συμφέροντα. Συγκεκριμένα, η Nexans έχει αναλάβει την προμήθεια των καλωδίων, ενώ το επενδυτικό ταμείο Meridiam συμμετέχει στο εγχείρημα ως μέτοχος και βασικός χρηματοδότης. Ωστόσο, όπως σημειώνει η εφημερίδα, το έργο παραμένει μπλοκαρισμένο από το 2024 εξαιτίας των θαλάσσιων αντιπαραθέσεων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Παρίσι επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, ώστε μια ευρωπαϊκή υποδομή στρατηγικής σημασίας να μη μετατραπεί σε ακόμη ένα πεδίο διπλωματικής σύγκρουσης.

Το διπλωματικό «πινγκ πονγκ» με τις Navtex

Το δημοσίευμα περιγράφει την ατμόσφαιρα έντασης που επικρατεί στην περιοχή, σημειώνοντας ότι από το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου έχει ξεκινήσει ένα ιδιότυπο διπλωματικό «πινγκ πονγκ», με διαδοχικές ανταλλαγές Navtex, δηλαδή ναυτιλιακών προειδοποιήσεων που εκδίδονται πριν από την έναρξη θαλάσσιων επιχειρήσεων.

«Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες», προειδοποιεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Κωνσταντίνος Φίλης, διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στην Αθήνα.

Όπως μεταφέρει η γαλλική εφημερίδα, όταν το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo αναχώρησε, περίπου στις 20:00 της Τρίτης, από το λιμάνι του Ηρακλείου με προορισμό την περιοχή των ερευνών, το πλήρωμά του γνώριζε ότι η αποστολή θα εξελισσόταν σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο περιβάλλον. Σκοπός του πλου ήταν η πραγματοποίηση των απαραίτητων εργασιών αποτύπωσης και χαρτογράφησης του θαλάσσιου βυθού, προκειμένου να προετοιμαστεί η μελλοντική πόντιση του καλωδίου. Λίγες ώρες μετά τον απόπλου του γαλλικού πλοίου, η Άγκυρα εξέδωσε Navtex, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες εργασίες είχαν συντονιστεί με τις τουρκικές αρχές και πραγματοποιούνταν κατόπιν της συγκατάθεσής τους. Η ερμηνεία αυτή αμφισβητήθηκε αμέσως από την Αθήνα και τη Λευκωσία. Η Ελλάδα απάντησε με αντι-Navtex, χαρακτηρίζοντας την τουρκική προειδοποίηση άκυρη και χωρίς αποτέλεσμα. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Κύπρος, υπενθυμίζοντας ότι οι εργασίες εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της είχαν εγκριθεί από τις αρμόδιες κυπριακές αρχές. Πίσω, όμως, από αυτή την ανταλλαγή ναυτιλιακών προειδοποιήσεων κρύβεται, σύμφωνα με την ανάλυση της Le Figaro, μια ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση. Σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι διεκδικήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις οριοθετήσεις στην ανατολική Μεσόγειο, με φόντο και τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων, το βασικό ερώτημα είναι ποιος έχει το δικαίωμα να εγκρίνει εργασίες σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές. «Για την Άγκυρα, η έκδοση Navtex πρέπει να καταδείξει ότι κανένα έργο δεν μπορεί να αναπτυχθεί στην περιοχή χωρίς την άδειά της. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, αντίθετα, δεν τίθεται θέμα αναγνώρισης στην Τουρκία οποιουδήποτε δικαιώματος λόγου επί των επιχειρήσεων που έχουν εγκριθεί από τις δικές τους διοικητικές αρχές», αναφέρει Ευρωπαίος διπλωμάτης που υπηρετεί στην Ελλάδα, τον οποίο επικαλείται η γαλλική εφημερίδα. Η ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με το δημοσίευμα, διαβεβαιώνει ότι κανένα αίτημα αδειοδότησης για τις συγκεκριμένες εργασίες δεν έχει απευθυνθεί στην Άγκυρα.

Το ενεργειακό διακύβευμα και η σημασία του GSI

Η εφημερίδα υπογραμμίζει ότι οι συγκεκριμένες τριβές δεν είναι απλώς διαδικαστικές, καθώς το ενεργειακό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο.

Όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Φίλης στο δημοσίευμα, το Great Sea Interconnector δεν αποτελεί μια συνηθισμένη τεχνική υποδομή. Πρόκειται για ένα έργο που φιλοδοξεί να συνδέσει τα ηλεκτρικά δίκτυα Ελλάδας και Κύπρου μέσω ενός υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC), το οποίο θα μπορεί να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια και προς τις δύο κατευθύνσεις. Σύμφωνα με την εκτίμηση που παραθέτει η γαλλική εφημερίδα, η διασύνδεση αυτή θα επιτρέψει στο Ισραήλ να λαμβάνει την ευρωπαϊκή ηλεκτρική ενέργεια που ενδεχομένως θα χρειαστεί σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης ή επίθεσης. Ο Κωνσταντίνος Φίλης εκτιμά ότι η δυνατότητα αυτή προσφέρει στην Ευρώπη ένα σημαντικό πλεονέκτημα έναντι του Ισραήλ.

Εξίσου μεγάλη είναι η σημασία του έργου για την Κύπρο, την οποία η Le Figaro περιγράφει ως το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξακολουθεί να μην είναι διασυνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. «Σήμερα, το νησί λειτουργεί με ένα απομονωμένο σύστημα και μια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα», επισημαίνει ο ίδιος. Η υποθαλάσσια διασύνδεση αναμένεται να δώσει στην Κύπρο τη δυνατότητα να αποκτήσει πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο, αλλά και να εξάγει τα πλεονάσματά της όταν αυξηθεί η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως από ηλιακή ενέργεια.

Το τεχνικό και οικονομικό μέγεθος της διασύνδεσης – Ο γαλλικός παράγοντας

Η γαλλική εφημερίδα παρουσιάζει και τις τεχνικές απαιτήσεις του εγχειρήματος, υπογραμμίζοντας ότι η υποθαλάσσια χάραξη μεταξύ Κρήτης και Κύπρου εκτείνεται σε περίπου 900 χιλιόμετρα, με αρχική μεταφορική ικανότητα 1.000 μεγαβάτ.

Σε ορισμένα σημεία, μάλιστα, το καλώδιο θα πρέπει να ποντιστεί σε βάθη που προσεγγίζουν τα 3.000 μέτρα, γεγονός που καθιστά το έργο ιδιαίτερα απαιτητικό από βιομηχανική και τεχνολογική άποψη. Το οικονομικό του μέγεθος είναι επίσης σημαντικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Le Figaro, το συνολικό κόστος εκτιμάται σε περίπου 1,94 δισ. ευρώ, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χορηγήσει επιδότηση ύψους περίπου 657 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility).

Την ανάπτυξη του έργου έχει αναλάβει εταιρεία στην οποία το γαλλικό επενδυτικό ταμείο Meridiam κατέχει ποσοστό 66%, ενώ το υπόλοιπο 34% ανήκει στον ελληνικό διαχειριστή του ηλεκτρικού δικτύου, τον ΑΔΜΗΕ. Η παρουσία της Nexans ως κατασκευαστή και προμηθευτή των καλωδίων καθιστά, κατά τη γαλλική εφημερίδα, τη συμμετοχή της Γαλλίας κάθε άλλο παρά συμβολική. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το δημοσίευμα, η γαλλική παρουσία έχει πλέον χρηματοοικονομική, βιομηχανική αλλά και διπλωματική διάσταση. Η Le Figaro σημειώνει ότι στις 5 Αυγούστου η είσοδος της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του έργου είχε δώσει νέα ώθηση σε μια υποδομή που καθυστερεί εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα. Για τη Nexans, από την άλλη πλευρά, η εξέλιξη της υπόθεσης έχει άμεσες επιχειρηματικές συνέπειες, καθώς η εταιρεία επηρεάζεται άμεσα από τις απαραίτητες άδειες για τις έρευνες και τις αποτυπώσεις του θαλάσσιου βυθού, αλλά και από τη δυνατότητα συνέχισης των εργασιών. Για το Παρίσι, επομένως, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην προώθηση μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής. Όπως αναδεικνύει το δημοσίευμα, είναι επίσης η προστασία των γαλλικών οικονομικών συμφερόντων σε μια περιοχή όπου οι ενεργειακές υποδομές έχουν μετατραπεί σε εργαλεία γεωπολιτικής ισχύος.

Η προηγούμενη διακοπή των εργασιών και ο ορίζοντας του 2031

Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης παραμένει, σύμφωνα με τη Le Figaro, ιδιαίτερα εύθραυστο. Η γαλλική εφημερίδα υπενθυμίζει ότι οι εργασίες έρευνας είχαν διακοπεί απότομα ήδη από το 2024, όταν η Τουρκία είχε αποστείλει πολεμικά πλοία νότια των ελληνικών νησιών της Κάσου και της Καρπάθου.

Η επανέναρξη των επιχειρήσεων αποτελεί, συνεπώς, ένα ουσιαστικό βήμα για την προώθηση του έργου. Πριν από την πόντιση του καλωδίου, είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί με ακρίβεια η φύση του θαλάσσιου βυθού και να εντοπιστεί η τεχνικά ασφαλέστερη δυνατή διαδρομή.

Στο δημοσίευμα τονίζεται ότι ο σχεδιασμός προβλέπει πλέον ως ορίζοντα υλοποίησης το 2031, ενώ το τελικό κόστος ενδέχεται να υπερβεί την αρχική εκτίμηση. Παρά τις δυσκολίες, ο Κωνσταντίνος Φίλης εμφανίζεται αισιόδοξος για τον ρόλο της Γαλλίας στην προώθηση του έργου. «Η εμπλοκή της Γαλλίας αποτελεί εγγύηση για την επιτυχία του έργου αυτή τη φορά», εκτιμά.

Διαβάστε ακόμη