Έντονη κριτική στον τρόπο με τον οποίο η γερμανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατανέμει τη νέα ισχύ ηλεκτροπαραγωγής εφεδρείας ασκούν οι πρωθυπουργοί της Βαυαρίας και της Βάδης-Βυρτεμβέργης, ζητώντας ριζικές αλλαγές στη διαδικασία διαγωνισμού, ώστε να διασφαλιστεί ότι περισσότερες σύγχρονες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο θα κατασκευαστούν στη νότια Γερμανία. Ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας, Μάρκους Ζέντερ, και ο ομόλογός του στη Βάδη-Βυρτεμβέργη, Σεμ Έζντεμιρ, υποστηρίζουν ότι η σημερινή κατανομή δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές περιφερειακές ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια. Επιμένουν ότι η νέα παραγωγική ισχύς πρέπει να εγκαθίσταται εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη, ιδίως στη νότια Γερμανία, όπου η βιομηχανική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας είναι ιδιαίτερα υψηλή.

«Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει να προβλέψει αμέσως περισσότερη ισχύ για τον Νότο, διότι εκεί χρειάζεται και καταναλώνεται η ηλεκτρική ενέργεια», δήλωσε ο Ζέντερ στην εφημερίδα Handelsblatt. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η νότια Γερμανία αποτελεί «την οικονομική καρδιά της χώρας».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Έζντεμιρ υπογράμμισε: «Όποιος θέλει ασφάλεια εφοδιασμού και οικονομική ανάπτυξη πρέπει να κατασκευάζει νέες μονάδες φυσικού αερίου εκεί όπου είναι απαραίτητες».

Διαφωνίες για τα κίνητρα στη Γερμανία

Η αντιπαράθεση αφορά το πρόγραμμα δημοπρασιών της κυβέρνησης, μέσω του οποίου επιδιώκεται να δοθούν κίνητρα στις ενεργειακές εταιρείες για την κατασκευή νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Οι εγκαταστάσεις αυτές προορίζονται να διασφαλίσουν την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία, ακόμη και μετά την προγραμματισμένη πλήρη απολιγνιτοποίηση και απομάκρυνση από τον άνθρακα έως το τέλος της δεκαετίας του 2030.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου δημοπρασιών προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Σχεδόν όλες οι αναθέσεις κατέληξαν στη λιγνιτική εταιρεία Leag και στον ενεργειακό όμιλο RWE, ενώ αρκετά από τα επιλεγμένα έργα αφορούν τη μετατροπή υφιστάμενων λιγνιτικών μονάδων σε μονάδες φυσικού αερίου, αντί της κατασκευής εντελώς νέων εγκαταστάσεων. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει ανησυχίες τόσο για τη γεωγραφική κατανομή της νέας ισχύος όσο και για την ενεργειακή απόδοση των τεχνολογιών που επιδοτούνται.

Ανεπαρκής ισχύς για τον Νότο

Η γεωγραφική κατανομή των νέων μονάδων αποτελεί ένα από τα βασικότερα σημεία διαφωνίας. Στη βόρεια Γερμανία παράγονται μεγάλες ποσότητες αιολικής ενέργειας, ωστόσο οι περιορισμένες δυνατότητες του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν επιτρέπουν πάντοτε τη διοχέτευσή της προς τον Νότο. Την ίδια στιγμή, η νότια Γερμανία εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της συγκέντρωσης σημαντικών βιομηχανικών δραστηριοτήτων.

Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία του πρώτου γύρου δημοπρασιών, τα οποία επικαλείται η γερμανική εφημερίδα Handelsblatt,περισσότερο από το ήμισυ της ισχύος για την οποία δόθηκαν εγκρίσεις κατευθύνθηκε σε περιοχές που, από την άποψη του δικτύου, ανήκουν στον Βορρά. Ο Έζντεμιρ υποστήριξε ότι αυτή η κατανομή δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις ανάγκες της βιομηχανίας στη νότια Γερμανία. Ο Ζέντερ ήταν ακόμη πιο επικριτικός, χαρακτηρίζοντας τον πρώτο γύρο «καταστροφικό» και κατηγορώντας την ομοσπονδιακή κυβέρνηση για εντελώς λανθασμένη βιομηχανική πολιτική. Επισήμανε, μάλιστα, ότι τα νότια κρατίδια επενδύουν σημαντικά στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και χρειάζονται ευέλικτες μονάδες φυσικού αερίου, προκειμένου να σταθεροποιούν τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και να αντισταθμίζουν τις διακυμάνσεις στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

To Südbonus

Το υφιστάμενο πλαίσιο δημοπρασιών προβλέπει ήδη ένα λεγόμενο «μπόνους Νότου» (Südbonus), το οποίο αυξάνει τις πιθανότητες των έργων στη νότια Γερμανία να εξασφαλίσουν επιδότηση. Ο πολιτικός στόχος είναι τα δύο τρίτα της νέας ισχύος να εγκατασταθούν στον Νότο. Ωστόσο, στον ορισμό της νότιας Γερμανίας περιλαμβάνονται, εκτός από τη Βαυαρία και τη Βάδη-Βυρτεμβέργη, το Σάαρλαντ, η Ρηνανία-Παλατινάτο και η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία.

Ο Ζέντερ ζητά πλέον σημαντική αυστηροποίηση του συστήματος. Συγκεκριμένα, προτείνει να αυξηθεί αισθητά το μπόνους του Νότου και να περιοριστεί αποκλειστικά στη Βαυαρία και τη Βάδη-Βυρτεμβέργη. Κριτική ασκείται και από το εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού. Ο Αντρέας Λεντς, εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU για θέματα ενεργειακής πολιτικής, δήλωσε ότι ο δεύτερος γύρος δημοπρασιών θα είναι καθοριστικός για την εξασφάλιση μιας πιο ισορροπημένης γεωγραφικής κατανομής των νέων μονάδων.

Άσκησε κριτική στο υπουργείο Οικονομίας επειδή δεν αξιοποίησε την ευκαιρία να διορθώσει τις αδυναμίες του πρώτου γύρου, ενώ αμφισβήτησε και το κατά πόσο η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων εκπληρώνει επαρκώς την ευθύνη της για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας.

Αντιδράσεις για τη μετατροπή παλαιών λιγνιτικών μονάδων

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά την τεχνολογία που επιδοτείται. Αντί να δοθεί προτεραιότητα στην κατασκευή νέων, υψηλής ενεργειακής απόδοσης μονάδων φυσικού αερίου, ο πρώτος γύρος δημοπρασιών ευνόησε αρκετά έργα μετατροπής υφιστάμενων λιγνιτικών σταθμών σε μονάδες φυσικού αερίου. Ο Ζέντερ θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο να κατευθυνθούν δημόσιοι πόροι προς παρωχημένες υποδομές, αντί να αξιοποιηθούν για επενδύσεις σε σύγχρονες τεχνολογίες.

«Αντί για νέες μονάδες φυσικού αερίου στη Βαυαρία και τη Βάδη-Βυρτεμβέργη, επιδοτείται τώρα η μετατροπή αποσβεσμένων και μη αναγκαίων πλέον λιγνιτικών μονάδων στον Βορρά», δήλωσε.

Τις οικονομικές επιπτώσεις αυτής της επιλογής αναδεικνύει μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της ενεργειακής εταιρείας Uniper από τη συμβουλευτική εταιρεία Enervis. Η μελέτη συγκρίνει το αρχικό επενδυτικό κόστος μετατροπής υφιστάμενων λιγνιτικών σταθμών σε μονάδες φυσικού αερίου –τα λεγόμενα έργα fuel switch– με το κόστος κατασκευής νέων μονάδων φυσικού αερίου. Παρότι οι μετατροπές απαιτούν αρχικά μικρότερες επενδύσεις, οι εγκαταστάσεις που προκύπτουν είναι κατά κανόνα λιγότερο αποδοτικές και παράγουν ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το πρόσθετο λειτουργικό κόστος ενδέχεται τελικά να υπερκαλύψει την αρχική εξοικονόμηση. Σε ορίζοντα 15 ετών, η διαφορά θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 9,6 δισ. ευρώ. Το κόστος αυτό ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τα γερμανικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, υπονομεύοντας ενδεχομένως την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Για τον λόγο αυτό, η Βαυαρία και η Βάδη-Βυρτεμβέργη ζητούν να σταματήσει πλήρως η επιδότηση μετατροπής παλαιών λιγνιτικών μονάδων.

Ο Ζέντερ ζητά επίσης κάθε έργο εκσυγχρονισμού να εξασφαλίζει βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά τουλάχιστον 20%, ενώ θεωρεί απαραίτητο να αποκλειστεί η διπλή χρηματοδότηση υφιστάμενων λιγνιτικών μονάδων. Όπως υποστηρίζει, οι νέες μονάδες φυσικού αερίου όχι μόνο θα καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια, αλλά θα μπορούν να μετατραπούν στο μέλλον ώστε να λειτουργούν με υδρογόνο. Παράλληλα, η μεγαλύτερη λειτουργική ευελιξία τους θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη προσαρμογή στις διακυμάνσεις της προσφοράς και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι διευκρινίσεις της κυβέρνησης δεν καθησυχάζουν την αγορά

Η κριτική διατυπώνεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς ο δεύτερος γύρος δημοπρασιών ξεκίνησε την Τρίτη. Οι ενεργειακές εταιρείες έχουν προθεσμία έως τις 29 Δεκεμβρίου για να υποβάλουν τις προτάσεις τους για πρόσθετες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Αντιδρώντας στις αυξανόμενες επικρίσεις, το ομοσπονδιακό υπουργείο Οικονομίας, υπό την ηγεσία της Καταρίνα Ράιχε, ανακοίνωσε το βράδυ της Τρίτης ότι θα προχωρήσει σε περαιτέρω διευκρινίσεις των όρων του διαγωνισμού. Ωστόσο, η σχετική κανονιστική ρύθμιση δεν έχει ακόμη τεθεί επίσημα σε ισχύ. Ως προσωρινή λύση, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων δημοσίευσε στον ιστότοπό της διευκρινίσεις σχετικά με τις αλλαγές που σχεδιάζονται.

Σύμφωνα με αυτές, η μετατροπή λιγνιτικού σταθμού σε μονάδα φυσικού αερίου θα θεωρείται επιλέξιμη για επιδότηση ως νέο έργο μόνο εφόσον η υφιστάμενη λιγνιτική μονάδα είχε ήδη τεθεί εκτός λειτουργίας έως τις 22 Ιουλίου 2026 ή υποχρεούται, βάσει του νόμου για την απεξάρτηση από τον άνθρακα, να διακόψει τη λειτουργία της το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2030. Στόχος είναι να αποτραπεί η πρόωρη παύση λειτουργίας ενεργών λιγνιτικών μονάδων αποκλειστικά και μόνο προκειμένου οι διαχειριστές τους να εξασφαλίσουν κρατική επιδότηση για τη μετατροπή τους. Ωστόσο, οι ανακοινώσεις δεν κατάφεραν να καθησυχάσουν τους επικριτές.

Αβεβαιότητα και στις ενεργειακές εταιρείες

«Πώς είναι δυνατόν να υποβάλει κανείς αίτηση συμμετοχής όταν δεν γνωρίζει για τι ακριβώς υποβάλλει αίτηση;» δήλωσε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος εταιρείας ηλεκτροπαραγωγής στην Handelsblatt. Παραμένει, ειδικότερα, ασαφές εάν στον δεύτερο γύρο θα μπορούν να συμμετάσχουν και εταιρείες που προτείνουν τη μετατροπή λιθανθρακικών σταθμών σε μονάδες φυσικού αερίου ή εάν η δυνατότητα αυτή θα περιοριστεί αποκλειστικά στις λιγνιτικές εγκαταστάσεις.

Εκτιμάται, πάντως, ότι αρκετές εταιρείες που αρχικά σχεδίαζαν να διεκδικήσουν επιδοτήσεις για σύγχρονες μονάδες φυσικού αερίου ενδέχεται πλέον να εξετάσουν τη συμμετοχή τους με προτάσεις μετατροπής παλαιών ανθρακικών σταθμών. Η Uniper, ωστόσο, φαίνεται να ακολουθεί διαφορετική στρατηγική. Εκπρόσωπός της δήλωσε ότι βασική προτεραιότητα στον δεύτερο διαγωνισμό πρέπει να είναι αποκλειστικά η δημιουργία πρόσθετης, υψηλής ενεργειακής απόδοσης παραγωγικής ισχύος.

Στο επίκεντρο η ανταγωνιστικότητα της γερμανικής βιομηχανίας

Για τους Ζέντερ και Έζντεμιρ, η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στις τεχνικές λεπτομέρειες του διαγωνισμού. Στο επίκεντρο βρίσκεται, όπως υποστηρίζουν, η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της βιομηχανικής καρδιάς της Γερμανίας. Η νότια Γερμανία φιλοξενεί σημαντικά βιομηχανικά και μεταποιητικά κέντρα, τα οποία χρειάζονται αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια. Χωρίς επαρκή εφεδρική ισχύ, η περιοχή ενδέχεται να αντιμετωπίσει αυξανόμενες δυσκολίες καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποκτούν μεγαλύτερο μερίδιο στο εθνικό ενεργειακό μείγμα.

Παράλληλα, οι υφιστάμενες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που σήμερα λειτουργούν ως εφεδρείες και συμβάλλουν στη σταθερότητα του δικτύου γηράσκουν και ενδέχεται να μπορούν να παραμείνουν σε λειτουργία μόνο για λίγα ακόμη χρόνια. Οι δύο πρωθυπουργοί ζητούν, επομένως, ο σχεδιασμός των μελλοντικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής να βασίζεται περισσότερο στις πραγματικές περιφερειακές ανάγκες.

Ο Ζέντερ υπογράμμισε τη σημασία της ενέργειας για την ευημερία της Γερμανίας, χαρακτηρίζοντάς την «το ελιξίριο και το βασικό συστατικό του πλούτου μας».

Από την πλευρά της, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση απορρίπτει τις επικρίσεις της Βαυαρίας και της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Κυβερνητικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι ανάγκη για εφεδρική παραγωγική ισχύ υπάρχει τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο και εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι το υφιστάμενο «μπόνους Νότου» θα αποδώσει καλύτερα στον δεύτερο γύρο δημοπρασιών.

Διαβάστε ακόμη