Με τον πήχη των προσδοκιών να κρατιέται χαμηλά, οι Υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ προσέρχονται αύριο (Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου) στο Δουβλίνο για να συζητήσουν τις γραμμές άμυνας του μπλοκ απέναντι στην ενεργειακή «πολυκρίση» που έχει εκτινάξει στα ύψη τις τιμές των καυσίμων, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού. Η συζήτηση -στην οποία η Ελλάδα θα εκπροσωπηθεί από τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο- γίνεται με φόντο την επιστολή του Επιτρόπου Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, στην οποία αν και αναγνωρίζει τον κίνδυνο η κρίση τιμών να μετεξελιχθεί σε κρίση ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης τον χειμώνα, εντούτοις τα μέτρα που εισηγείται δεν φαίνεται να αίρονται στο ύψος των περιστάσεων ούτε να αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης, όπως σχολιάζουν αρμόδιες πηγές στην Αθήνα.
Η Κομισιόν δια του κ. Γιόργκενσεν επαναφέρει τη «συνταγή» των μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας και μείωσης της ζήτησης από την εργαλειοθήκη Accelerate EU που είχε παρουσιαστεί την περασμένη άνοιξη (όταν ξέσπασε η κρίση στη Μέση Ανατολή), συστήνοντας μεταξύ άλλων στις κυβερνήσεις να ενθαρρύνουν τα νοικοκυριά να καταναλώνουν λιγότερο ρεύμα όταν η ζήτηση είναι υψηλή, να περιορίσουν τη θέρμανση στα δημόσια κτίρια και να «σβήνουν τον περιττό δημόσιο φωτισμό τη νύχτα», ώστε να μειωθεί δραστικά η ζήτηση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρόκειται για μέτρα που «περνούν κάτω από τον πήχη» όπως επισημαίνεται αρμοδίως, καθώς δεν δίνουν απάντηση στο θέμα των υψηλών τιμών και δίνουν την εντύπωση ότι στις Βρυξέλλες επικρατεί εφησυχασμός τη στιγμή που η τιμή του φυσικού αερίου στον κόμβο TTF της Ολλανδίας παραμένουν πάνω από τα 70 ευρώ/MWh έχοντας υπερδιπλασιαστεί σε ετήσια βάση (έστω και αν υποχώρησαν από τα επίπεδα των 85 ευρώ/ΜWh με τα οποία φλέρταραν το προηγούμενο διάστημα). Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου είναι λιγότερο γεμάτες από ό,τι συνήθως πριν από τον χειμώνα, ενώ οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρισμού επίσης πραγματοποιούν υψηλές πτήσεις (με την μέση τιμή στην Ελλάδα να έχει αυξηθεί πάνω από 20% σε σχέση με τον Αύγουστο) όπως και οι τιμές του ντίζελ και της αμόλυβδης βενζίνης.
Στο περιβάλλον αυτό και ενώ οι εθνικές κυβερνήσεις παίρνουν μέτρα η μια μετά την άλλη, ανάλογα και με τον δημοσιονομικό χώρο της καθεμιάς, από τη δημόσια συζήτηση στις Βρυξέλλες φαίνεται να λείπει η αίσθηση του επείγοντος και η αναγνώριση της ανάγκης για μια ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση που έχει τεθεί επανειλημμένως από ελληνική πλευρά, δια στόματος και του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Στο πλαίσιο αυτό, ο διάλογος που θα διεξαχθεί αύριο στο Δουβλίνο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα δείξει κατά πόσο άλλες χώρες συμμερίζονται την θέση της Ελλάδας για πιο δυναμική απάντηση έναντι στην κρίση. Να σημειωθεί ότι η ιρλανδική προεδρία της ΕΕ έχει εντάξει στη ατζέντα της Συνόδου ξεχωριστές συνεδρίες για την προσιτή ενέργεια και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και ότι η σύνοδος είναι άτυπη: Προσφέρεται δηλαδή για ανταλλαγή θέσεων και αναζήτηση κοινής γραμμής ενόψει των επίσημων συνεδριάσεων του Συμβουλίου, χωρίς να αναμένεται να καταλήξει σε δεσμευτικές αποφάσεις.
Η επιστολή Γιόργκενσεν
Σε κάθε περίπτωση όμως, τον «τόνο» της συζήτησης δίνει η επιστολή Γιόργκενσεν , στο επίκεντρο της οποίας βρίσκονται μεταξύ άλλων ο περιορισμός της ζήτησης, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και η συνέχιση της πλήρωσης των αποθηκών αερίου της Ευρώπης. Στο πρώτο σκέλος, η Κομισιόν προτείνει την εκ νέου ενεργοποίηση εργαλείων γνωστών από την ενεργειακή κρίση του 2022, που επανέρχονται τώρα ενώ η αγορά αναζητεί τρόπους να μειώσει την πίεση στις τιμές, χωρίς να απαντούν στο ζητούμενο αυτό.
Το δεύτερο σκέλος αφορά τον στόχο πλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών αερίου. Ο επίτροπος προτρέπει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν την ευελιξία του ευρωπαϊκού πλαισίου, εξετάζοντας στόχο 80% αντί του 90%, ώστε να αποφευχθούν αγορές υπό πίεση που θα αύξαναν ακόμη περισσότερο το κόστος αναπλήρωσης. Την ίδια στιγμή, υπάρχουν χώρες που πιέζουν για ακόμα μεγαλύτερη χαλάρωση του στόχου και είναι ενδεικτική η πρόσφατη κίνηση ης Ολλανδίας που ανακοίνωσε πρόσφατα τη μονομερή μείωση του εθνικού στόχου για τη πληρότητα των δικών της αποθηκών σε 64%, προκειμένου να συγκρατήσει την πίεση στις τιμές.
Τι επιδιώκει η ελληνική πλευρά
Για την Αθήνα, το βασικό ερώτημα είναι αν η ευρωπαϊκή συζήτηση θα περιοριστεί στις συστάσεις για εξοικονόμηση και αποθήκευση ή θα ανοίξει και σε παρεμβάσεις που επηρεάζουν πιο άμεσα τις τιμές. Πληροφορίες αναφέρουν ότι η ελληνική πλευρά προτίθεται να θέσει στο τραπέζι την ανάγκη νέας συντονισμένης απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, εφόσον κριθεί αναγκαίο για την αγορά. Η Ελλάδα είχε ήδη συμμετάσχει την άνοιξη σε προηγούμενη διεθνή αποδέσμευση αποθεμάτων, διαθέτοντας σταδιακά περίπου 2 εκατ. βαρέλια.
Η Αθήνα αναμένεται επίσης να υποστηρίξει ότι η επιδίωξη του στόχου 90% στις αποθήκες αερίου, σε συνθήκες υψηλών τιμών, μπορεί να επιβαρύνει αδικαιολόγητα την αγορά. Σε αυτό το σημείο η ελληνική επιχειρηματολογία συναντά την πρόσφατη σύσταση του ίδιου του Γιόργκενσεν για αξιοποίηση της ευελιξίας προς το 80%. Το παράδειγμα της Ολλανδίας πάντως δείχνει πόσο δύσκολη μπορεί να αποδειχθεί η διαμόρφωση ενιαίας ευρωπαϊκής απάντησης, όταν οι χώρες έχουν διαφορετικές δυνατότητες αποθήκευσης και διαφορετικά δημοσιονομικά περιθώρια.
Η σύνοδος του Δουβλίνου θα δείξει, επομένως, αν οι υπουργοί μπορούν να συγκλίνουν σε μια πιο συγκεκριμένη γραμμή ενόψει του χειμώνα. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να υπάρξει ευρωπαϊκός συντονισμός που θα αντιμετωπίζει την πίεση στις τιμές προτού αυτή περάσει ακόμη εντονότερα στους λογαριασμούς και στην οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
