Το μήνυμα ότι ο Κάθετος Διάδρομος, μια κρίσιμη όδευση για την ενεργειακή ασφάλεια της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης και την τροφοδοσία της με αέριο μη ρωσικής προέλευσης, κυρίως αμερικανικό LNG έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο το τελευταίο δωδεκάμηνο θα επιχειρήσει να μεταφέρει η Ελλάδα στην 7η Σύνοδο P-TEC που ξεκινά σήμερα στη Βαρσοβία.  Όπως αναφέρουν πηγές που γνωρίζουν το κλίμα στην πολωνική πρωτεύουσα, ένα χρόνο μετά τη διοργάνωση στο Ζάππειο, η συζήτηση για τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία διεξάγεται σε ένα πολύ διαφορετικό γεωπολιτικό σκηνικό σε σχέση με αυτό που υπήρχε κατά την P-TEC της Αθήνας.

Ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο, η παρατεινόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ και οι «τίτλοι τέλους» στο ρωσικό αέριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (με το 2027 να είναι η αποφασιστική χρονιά) που προγραμματίζονται τη στιγμή που η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ανοίξει γραμμή επικοινωνίας με τη Μόσχα  προσδίδουν νέα διάσταση στις συνομιλίες, δημιουργώντας την ίδια στιγμή ερωτήματα για τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν στην ευρωπαϊκή αγορά αερίου.

Η πρόοδος στον Κάθετο Διάδρομο και το νέο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί

Η Ελλάδα θα εκπροσωπηθεί στην PTEC από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας  Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος σύμφωνα με πληροφορίες αναμένεται να παρουσιάσει τα βήματα προόδου που έχουν σημειωθεί το τελευταίο δωδεκάμηνο και πιο συγκεκριμένα  την άνοδο κατά 168% των εξαγωγών αερίου μέσω των τερματικών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης στο εννεάμηνο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, στη διεύρυνση του  Κάθετου Διαδρόμου σε εννέα χώρες (με την είσοδο της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στο «κλαμπ» των χωρών που συνεργάζονται για το έργο)  και στην ωρίμανση του ρυθμιστικού πλαισίου, με τη  διάθεση πλέον τριμηνιαίων και ετήσιων προϊόντων δυναμικότητας, που επιτρέπουν καλύτερο εμπορικό προγραμματισμό και τη δυνατότητα πώλησης αερίου στις ενδιάμεσες αγορές. Με άλλα λόγια,  οι χρήστες της διαδρομής μπορούν να εξυπηρετούν πελάτες στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στη Μολδαβία ή στην Ουγγαρία, χωρίς να υποχρεούνται να μεταφέρουν τις ποσότητες έως την Ουκρανία όπως προβλεπόταν στη βάση των «ειδικών προϊόντων» που ίσχυαν ένα χρόνο πριν. Την ίδια στιγμή, σημαντική πρόοδος έχει καταγραφεί και στο «μέτωπο» των φυσικών υποδομών του Κάθετου Διαδρόμου που επιτρέπουν την αύξηση της μεταφορικής ικανότητας κατά μήκος της όδευσης: Πιο συγκεκριμένα, από τον Οκτώβριο η δυναμικότητα μεταφοράς αερίου από την Ελλάδα στη Βουλγαρία αυξήθηκε περίπου κατά 41%, ενώ από τις 17 Νοεμβρίου η δυνατότητα μεταφοράς από τη Βουλγαρία προς τη Ρουμανία ενισχύθηκε κατά περίπου 86%. Διευκρινίζεται ότι πρόκειται για τεχνική δυνατότητα μεταφοράς, η αξιοποίησή της οποίας εξαρτάται από τις δεσμεύσεις  και τις εμπορικές ροές.  Το κομμάτι που ακόμα δεν έχει συμπληρωθεί πάντως στο παζλ του συνολικού σχεδιασμού είναι η σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων προμήθειας LNG που θεωρείται «κλειδί» για την διασφάλιση της βιωσιμότητας  του Κάθετου Διαδρόμου σε βάθος χρόνου, ένα θέμα που αναμένεται να τεθεί κατά τις διεργασίες της PTEC.

Η ενεργειακή συνεργασία συναντά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα

Σε κάθε περίπτωση, η σύνοδος της 18ης και 19ης Νοεμβρίου πραγματοποιείται στο φόντο της επικείμενης τριμερούς συνάντηση Τραμπ–Πούτιν–Σι στη Σεντζέν της Κίνας. Οι εξελίξεις αναδεικνύουν την απόσταση από τις συνθήκες υπό τις οποίες είχε πραγματοποιηθεί η περυσινή P-TEC. Η Ευρώπη συνεχίζει την πορεία απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, με τα τελευταία μακροχρόνια συμβόλαια ρωσικού LNG να οδεύουν προς τερματισμό από τον Ιανουάριο του 2027 και τα συμβόλαια ρωσικού αερίου αγωγών να τερματίζονται στο τέλος του επόμενου έτους.  Την ίδια ώρα, όμως, η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει προσέγγιση με τη Μόσχα και χαλαρώνει κυρώσεις σε βάρος της. Αυτή η παράλληλη κινητικότητα συνοδεύει τις συζητήσεις στη Βαρσοβία για την ενίσχυση του διατλαντικού εμπορίου LNG ως βασικού παράγοντα ενεργειακής ασφάλειας. Αυτό είναι άλλωστε το αντικείμενο της συζήτησης στρογγυλής τραπέζης στην οποία συμμετέχει ο κ. Παπασταύρου.

Η ατζέντα της PTEC της Βαρσοβίας

Παίρνοντας σκυτάλη από την Αθήνα, η 7η PTEC φέρνει στο ίδιο τραπέζι κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τους ισχυρότερους ενεργειακούς ομίλους των δύο πλευρών του Ατλαντικού.

Η διοργάνωση, η οποία συντονίζεται από το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE), το πολωνικό Υπουργείο Ενέργειας και το Global Energy Center του Atlantic Council, έρχεται σε μια συγκυρία όπου η ανάγκη για οριστική απεξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, η θωράκιση των δικτύων και η εξεύρεση κεφαλαίων για μεγάλες υποδομές βρίσκονται στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας.

Η στρατηγική ανάγνωση του πολωνικού τύπου

Στην Πολωνία, η φιλοξενία του φόρουμ αντιμετωπίζεται ως ψήφος εμπιστοσύνης στον γεωπολιτικό και ενεργειακό ρόλο της χώρας, με τον τύπο της χώρας να επισημαίνει ότι η Πολωνία αναδεικνύεται ως κέντρο της διατλαντικής συζήτησης για την ενεργειακή ασφάλεια», τονίζοντας  ότι η σύνοδος δεν έχει απλώς διπλωματικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με τα πολωνικά δημοσιεύματα, η Βαρσοβία θα αποτελέσει πεδίο διαπραγμάτευσης για «συγκεκριμένα συμβόλαια, επενδύσεις και δυνατότητες εμπλοκής αμερικανικών κεφαλαίων και τεχνολογίας» στην ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι επίσημες ανακοινώσεις των πολωνικών φορέων. Το Υπουργείο Ενέργειας της Πολωνίας, στην καμπάνια του με σύνθημα «Poland. Powering the Region», θέτει τέσσερις αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες: τις επενδύσεις σε στρατηγικές διασυνδέσεις, τις μακροπρόθεσμες προμήθειες αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τη διατλαντική συνεργασία στην πυρηνική ενέργεια και την προστασία των κρίσιμων υποδομών από υβριδικές απειλές. Ο διαχειριστής του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου GAZ-SYSTEM σημειώνει από την πλευρά του ότι ξεκινούν δύο ημέρες καθοριστικών συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Κεντρικής-Ανατολικής Ευρώπης με επίκεντρο την ασφάλεια εφοδιασμού.

Το πρόγραμμα 

Σύμφωνα με την επίσημη ατζέντα του Atlantic Council, οι εργασίες χωρίζονται σε δύο διακριτές ενότητες:

  • Πρώτη ημέρα (Τετάρτη 18 Νοεμβρίου) – Επιχειρηματικό Φόρουμ: Η αυλαία ανοίγει το πρωί με την εναρκτήρια συζήτηση ανάμεσα στον Αμερικανό Υπουργό Ενέργειας Chris Wright και τον Πολωνό ομόλογό του Miłosz Motyka, την οποία ακολουθεί μια προγραμματισμένη Τελετή Υπογραφής προμηνύοντας νέες εμπορικές ή διακρατικές συμφωνίες. Στη συνέχεια, κορυφαία στελέχη εταιρειών όπως οι Westinghouse, Bechtel, ORLEN, PGE, Polskie Elektrownie Jądrowe, Synthos Green Energy και Nuclearelectrica συζητούν την άρση των διασυνοριακών εμποδίων στα δίκτυα και την «πυρηνική αναγέννηση» μέσω μεγάλων αντιδραστήρων και μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR).
  • Δεύτερη ημέρα (Πέμπτη 19 Νοεμβρίου) – Υπουργική Σύνοδος: Το βάρος μεταφέρεται στις διακυβερνητικές δεσμεύσεις. Το πρωινό πάνελ εστιάζει στη βιομηχανική ατζέντα της πυρηνικής ενέργειας με τη συμμετοχή υπουργών από την Πολωνία, τη Βουλγαρία, τη Σλοβακία, τη Ρουμανία και το αμερικανικό DOE. Αμέσως μετά, στις 11:05, ακολουθεί η κρίσιμη συζήτηση για τις εισαγωγές αμερικανικού LNG στις ΗΠΑ την επόμενη δεκαετία και τους όρους με τους οποίους θα γίνουν…

Διαβάστε ακόμη