Στην εκταμίευση της πρώτης δανειακής δόσης, ύψους 400 εκατ. ευρώ, προς τη διαχειρίστρια εταιρεία Nuclearelectrica προχώρησε στις 17 Νοεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), ενεργοποιώντας το ήμισυ του εγκεκριμένου πακέτου των 800 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση του πυρηνικού σταθμού Cernavodă στη Ρουμανία. Η κίνηση στοχεύει στη διάσωση του παλαιότερου αντιδραστήρα της χώρας (Μονάδα 1) από την υποχρεωτική απόσυρση, παρατείνοντας τη λειτουργία του κατά 30 επιπλέον χρόνια, έως τη δεκαετία του 2060, υπό την αυστηρή προϋπόθεση της κανονιστικής συμμόρφωσης.

Όπως επισήμανε ο αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ, Ιωάννης Τσακίρης, η συγκεκριμένη επένδυση διασφαλίζει τον ενεργειακό εφοδιασμό, την οικονομική ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας. Αντίστοιχα, ο διευθύνων σύμβουλος της Nuclearelectrica, Mihai Gioara, χαρακτήρισε το έργο ως καθοριστική στρατηγική επένδυση για την ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία.

Οι εγκαταστάσεις στη νοτιοανατολική Ρουμανία, κοντά στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, διαθέτουν δύο μονάδες τεχνολογίας CANDU (η Μονάδα 2 λειτουργεί από το 2007), οι οποίες καλύπτουν το 18% με 20% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και το 33% της εγχώριας παραγωγής χωρίς εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Μόνο η Μονάδα 1 προσφέρει 700 MW σταθερού φορτίου βάσης, ηλεκτροδοτεί ένα εκατομμύριο νοικοκυριά και αποτρέπει την εκπομπή 5 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα ετησίως. Καθώς το Βουκουρέστι αποσύρει τις παλιές λιγνιτικές μονάδες και ενσωματώνει τις στοχαστικές ανανεώσιμες πηγές, ενδεχόμενη απώλεια της Μονάδας 1 θα καθιστούσε το δίκτυο απόλυτα εξαρτημένο από εισαγωγές και φυσικό αέριο.

Η στροφή των Βρυξελλών

Η συμφωνία αποτυπώνει τη ριζική αλλαγή στάσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στην πυρηνική ενέργεια. Ιστορικά, η ΕΤΕπ απέφευγε συστηματικά τη χρηματοδότηση πυρηνικών έργων, πιεζόμενη από τις αντιδράσεις κρατών-μελών και τους αυστηρούς κανόνες πράσινου δανεισμού. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση του 2022 και η επίσημη ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή Ταξινομία μετέβαλαν τη στρατηγική των Βρυξελλών.

Το συνολικό κόστος του έργου, από τις αρχικές εκτιμήσεις των 1,5–1,9 δισ. ευρώ την περίοδο 2017–2024, αναθεωρήθηκε στα 3,1–3,2 δισ. ευρώ λόγω του πληθωρισμού στην εφοδιαστική αλυσίδα και των εκτεταμένων αναβαθμίσεων ασφαλείας. Το δάνειο της ΕΤΕπ, με μέγιστη διάρκεια ωρίμανσης τα 22 έτη και κρατική εγγύηση 80%, εγκρίθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 15 Ιουλίου 2026. Καλύπτοντας περίπου το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού, η συμμετοχή της τράπεζας λειτουργεί ως καταλύτης στις προχωρημένες διαπραγματεύσεις της Nuclearelectrica με εμπορικές τράπεζες, διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και Οργανισμούς Εξαγωγικών Πιστώσεων (όπως η καναδική EDC και η ιταλική SACE), ενώ θα υπάρξει και συμμετοχή με ίδια κεφάλαια.

Γεωπολιτική αναδιάταξη και το χρονοδιάγραμμα έως το 2030

Πίσω από τη χρηματοδότηση βρίσκεται η ενεργειακή στρατηγική του Βουκουρεστίου και οι τεχνικές ιδιαιτερότητες του καναδικού σχεδιασμού. Σε αντίθεση με τους ευρωπαϊκούς αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος, η Ρουμανία επέλεξε το 1978 τη δυτική τεχνολογία CANDU 6 (αντιδραστήρας πεπιεσμένου βαρέος ύδατος ουρανίου) για να αποφύγει την εξάρτηση από τη Σοβιετική Ένωση. Μετά από πολυετείς καθυστερήσεις εξαιτίας της οικονομικής κρίσης του 1980 και της Επανάστασης του 1989, μια καναδο-ιταλική κοινοπραξία ολοκλήρωσε τη Μονάδα 1, η οποία τέθηκε σε εμπορική λειτουργία τον Δεκέμβριο του 1996.

Σύμφωνα με πληροφορίες της ίδιας της εταιρίας, ο αρχικός κύκλος ζωής των αντιδραστήρων CANDU περιορίζεται στα 30 έτη (ή 210.000 ώρες εγγυημένης λειτουργίας σε πλήρη ισχύ), με την τρέχουσα άδεια να λήγει την περίοδο 2026–2027. Εξαιτίας της μακροχρόνιας έκθεσης σε ακραία θερμότητα, πίεση και ραδιενέργεια, τα εσωτερικά μέρη του πυρήνα (σωλήνες πίεσης, σωλήνες δικτυώματος, αγωγοί τροφοδοσίας) υφίστανται σταδιακή φθορά. Αξιοποιώντας τον αρθρωτό σχεδιασμό, οι μηχανικοί θα αντικαταστήσουν πλήρως τις εσωτερικές σωληνώσεις και θα εκσυγχρονίσουν τα συστήματα ελέγχου και ασφαλείας. Η διαδικασία αυτή μηδενίζει ουσιαστικά το κοντέρ για 30 επιπλέον έτη λειτουργίας (2030–2060), με ένα κλάσμα του κόστους κατασκευής νέου σταθμού.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, το Βουκουρέστι προχώρησε σε πλήρη αλλαγή συμμαχιών. Ενώ στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας διαπραγματευόταν την επέκταση του σταθμού με την κινεζική CGN, το 2020 ακύρωσε τη συμφωνία και υπέγραψε στρατηγική διακυβερνητική συμφωνία με τις ΗΠΑ. Πλέον, το σύνολο του πυρηνικού προγράμματος (αναβάθμιση Μονάδας 1, κατασκευή Μονάδων 3 και 4, μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες) ανατέθηκε σε δυτικούς προμηθευτές, με τα βασικά συμβόλαια να μοιράζονται στην καναδική Candu Energy (AtkinsRéalis), την ιταλική Ansaldo Nucleare, τη γαλλική EDF/Arabelle Solutions, καθώς και σε αμερικανικούς και νοτιοκορεατικούς (KHNP) ομίλους.

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες στο εργοτάξιο, που περιλαμβάνουν νέες αποθηκευτικές και διοικητικές εγκαταστάσεις, ξεκίνησαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ έχουν ήδη υπογραφεί οι συμβάσεις αναβάθμισης των στροβιλογεννητριών με τη γαλλική Arabelle Solutions. Η δεύτερη δόση των 400 εκατ. ευρώ από την ΕΤΕπ αναμένεται στις αρχές του 2027. Την ίδια χρονιά, η Μονάδα 1 θα αποσυνδεθεί από το δίκτυο για περίπου τρία χρόνια, ώστε να αφαιρεθεί το καύσιμο, να αποσυναρμολογηθεί ο πυρήνας και να εγκατασταθούν τα νέα συστήματα. Η πλήρης επαναλειτουργία τοποθετείται το 2030, αποτελώντας «πρόβα» για την κατασκευή των Μονάδων 3 και 4, που θα διπλασιάσουν την εγκατεστημένη πυρηνική ισχύ της χώρας.

Ο όμιλος της ΕΤΕπ, ως χρηματοδοτικός βραχίονας των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, κατέγραψε το 2025 νέες συμβάσεις ύψους 100 δισ. ευρώ για 870 έργα σε οκτώ τομείς προτεραιότητας. Παράλληλα, μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ), κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και, σε συνεργασία με θεσμικούς επενδυτές, έχει δημιουργήσει μια πανευρωπαϊκή συμμαχία 80 δισ. ευρώ. Μόνο η Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πρωταθλητών Τεχνολογίας (European Tech Champions), μέσα σε τρία χρόνια, έχει στηρίξει 15 μεγάλα επενδυτικά ταμεία και κλιμάκωσε 45 εταιρείες, εκ των οποίων 12 «μονόκεροι».

Από την πλευρά της, η κρατική Nuclearelectrica λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου Ενέργειας, με το ρουμανικό δημόσιο να κατέχει το 82,49% των μετοχών και το υπόλοιπο 17,50% να διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο από το 2013. Η θυγατρική CNE Cernavoda διαχειρίζεται τις δύο μονάδες CANDU, οι οποίες κατατάσσονται ιστορικά μεταξύ των αποδοτικότερων παγκοσμίως ως προς τον συντελεστή χρησιμοποίησης δυναμικότητας. Η έτερη θυγατρική, FCN Pitesti, αποτελεί το μοναδικό εργοστάσιο κατασκευής πυρηνικού καυσίμου στην Ευρώπη, ενώ ο όμιλος έχει εξαγοράσει και τη μονάδα επεξεργασίας ουρανίου Feldioara, ελέγχοντας πλήρως και μακροπρόθεσμα τον ολοκληρωμένο κύκλο καυσίμου.

Διαβάστε ακόμη