Την τρίμηνη επέκταση της σύμβασης προμήθειας φυσικού αερίου με τον ρωσικό όμιλο Gazprom για ποσότητες 6,1 εκατ. κυβικών μέτρων ημερησίως, υπό τους ίδιους ακριβώς όρους, ανακοίνωσε την Τετάρτη ο διευθύνων σύμβουλος της κρατικής εταιρείας Srbijagas, Ντούσαν Μπαγιάτοβιτς, σύμφωνα με το πρακτορείο Montel.

Η υφιστάμενη συμφωνία έληγε απόψε, έχοντας ήδη λάβει διαδοχικές παρατάσεις από τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους. Βάσει της αρχικής πολυετούς σύμβασης προμήθειας, η Σερβία παραλάμβανε 2,2 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) φυσικού αερίου ετησίως από την Gazprom μέσω της επέκτασης του αγωγού TurkStream στη Βουλγαρία, στην τιμή των 290 ευρώ ανά 1.000 κυβικά μέτρα.

Τα αποθέματα και οι κυρώσεις

Πέρυσι, το Βελιγράδι δεν κατάφερε να οριστικοποιήσει νέα μακροχρόνια συμφωνία με τη Μόσχα, καθώς οι κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας λόγω της εισβολής στην Ουκρανία το 2022 περιέπλεξαν τις διαπραγματεύσεις με την Gazprom. Παράλληλα, δεν γνωστοποιήθηκε εάν υπήρξε μεταβολή στους οικονομικούς όρους μετά τη λήξη της 10ετούς σύμβασης.

Η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, υπογράμμισε ότι το τίμημα που καταβάλλει η χώρα στην Gazprom παραμένει «πολύ χαμηλότερο» σε σχέση με τις τρέχουσες τιμές της ευρωπαϊκής αγοράς.

Η ίδια τόνισε ότι η χώρα διαθέτει αποθέματα 704 εκατ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στις εγχώριες υποδομές αποθήκευσης, καθώς και στην Ουγγαρία. Σημειώνεται ότι κατά το περασμένο έτος, η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σερβία ανήλθε σε 2,7 δισ. κυβικά μέτρα.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, η Σερβία εισάγει επίσης περίπου 400 εκατ. κυβικά μέτρα αζερικού αερίου ετησίως μέσω του διασυνδετήριου αγωγού με τη Βουλγαρία, με την κυβέρνηση να στοχεύει στην περαιτέρω αύξηση των συγκεκριμένων ποσοτήτων.

Ταυτόχρονα, η Srbijagas, η κρατική επιχείρηση ηλεκτρισμού της Σερβίας (EPS) και η κρατική εταιρεία ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν (Socar) υπέγραψαν σήμερα συμφωνία μετόχων για τη σύσταση κοινής εταιρείας. Στόχος της κοινοπραξίας είναι η ανάπτυξη μονάδας ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου με καύσιμο φυσικό αέριο, ισχύος 500 MW, στην πόλη Νις, στα ανατολικά της χώρας. Σύμφωνα με την κ. Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2030

Το ιστορικό εξάρτησης από τη Μόσχα

Μετά τη λήξη της συμφωνίας με την Gazprom τον Μάιο του 2025, η εποχή των πολυετών ενεργειακών συμβολαίων με τη Ρωσία έκλεισε για τη Σερβία, η οποία πλέον βασίζεται σε οριακές παρατάσεις 90 ημερών. Αν και η ροή 6,1 εκατ. κυβικών μέτρων ημερησίως μέσω του αγωγού TurkStream από τη Βουλγαρία προσφέρει μια κρίσιμη οικονομική ανάσα στα 290 ευρώ ανά 1.000 κυβικά μέτρα, ένα νέο μακροχρόνιο συμβόλαιο μπλοκάρεται από δύο μέτωπα. Αρχικά από το σχέδιο των Βρυξελλών για πλήρη κατάργηση της εισαγωγής και διέλευσης ρωσικού αερίου έως το 2027 και ‘έπειτα τις αμερικανικές κυρώσεις (OFAC) στο σερβικό μονοπώλιο πετρελαίου NIS, που ανάγκασαν το Βελιγράδι να μεσολαβήσει ώστε το ρωσικό μερίδιο της Gazprom Neft να εξαγοραστεί από την ουγγρική MOL.Η κίνηση αυτή ώθησε τη Μόσχα να κρατά τις παραδόσεις αερίου υπό στενή διπλωματική ομηρία. Καθώς το ρωσικό αέριο καλύπτει λιγότερο από το μισό της χειμερινής αιχμής, 15 εκατ. bcm. ημερησίως, η Σερβία θωρακίζει την ετήσια κατανάλωσή της (2,7 δισ.bcm) με 704 εκατ. bcm. σε υπόγειες αποθήκες στο εγχώριο Banatski Dvor και την Ουγγαρία, ενώ ταυτόχρονα στρέφεται και στο Αζερμπαϊτζάν.

Έτσι, η χθεσινή συμφωνία αναβαθμίζει τη σχέση Βελιγραδίου-Μπακού από το χονδρικό εμπόριο σε μόνιμη συνιδιοκτησία: πατώντας στον υποστηριζόμενο από την ΕΕ αγωγό Σερβίας-Βουλγαρίας, ισχύος 1,8 δισ. bcm. ετησίως, που λειτουργεί από τον Δεκέμβριο του 2023,  και στη διμερή συνθήκη του Φεβρουαρίου 2026, η κοινοπραξία θα κατασκευάσει έως το 2030 μια μονάδα ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου φυσικού αερίου, ισχύος 500 MW, στην απόληξη του αγωγού στη Νις. Το έργο αυτό πετυχαίνει διπλό στόχο, σύμφωνα με το σερβικό μέσο Τanjug, καθώς δημιουργεί έναν σταθερό εγχώριο αγοραστή ικανό να διπλασιάσει ή να τριπλασιάσει τις εισαγωγές αζερικού αερίου από τα σημερινά 400 εκατ. bcm ετησίως, ενώ προσφέρει στην εξαρτημένη από τον άνθρακα EPS ευέλικτη και καθαρότερη ενέργεια βάσης, απαραίτητη για να εξισορροπήσει τα νέα αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα και να γλιτώσει τις σερβικές εξαγωγές ρεύματος από το «πράσινο» ευρωπαϊκό CBAM.

Διαβάστε ακόμη