Η θέρμανση με κλιματιστικό κερδίζει διαρκώς έδαφος, καθώς οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, σε συνδυασμό με το κόστος εγκατάστασης μιας νέας αντλίας θερμότητας που φτάνει εύκολα αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, ωθούν τα νοικοκυριά σε ηλεκτρικές εναλλακτικές. Όλο και περισσότεροι στρέφονται στη λειτουργία θέρμανσης των κλιματιστικών ή σε ηλεκτρικά σώματα, όπως τα πάνελ υπερύθρων και τα αερόθερμα. Πόσο αποδοτικές είναι, όμως, αυτές οι λύσεις, ποιους συμφέρουν και πότε η ηλεκτρική θέρμανση μετατρέπεται σε οικονομική παγίδα;
Πώς λειτουργεί η αντλία θερμότητας αέρος-αέρος
Τα κλασικά κλιματιστικά δεν περιορίζονται στην ψύξη, αλλά λειτουργούν τεχνικά ως αντλίες θερμότητας αέρος-αέρος: η εξωτερική μονάδα αντλεί θερμότητα από τον εξωτερικό αέρα και τη μεταφέρει στο εσωτερικό. Αντίθετα, μια αντλία θερμότητας αέρος-νερού διοχετεύει τη θερμότητα σε υδραυλικό σύστημα, όπως θερμαντικά σώματα ή ενδοδαπέδια θέρμανση.
Ακόμη και ο κρύος χειμερινός αέρας περιέχει επαρκή θερμική ενέργεια, την οποία το κύκλωμα ψυκτικού μέσου αξιοποιεί για τη θέρμανση των δωματίων. Τα κλιματιστικά πετυχαίνουν υψηλή απόδοση επειδή παράγουν τη θερμότητα ακριβώς στον χώρο όπου χρειάζεται, χωρίς απώλειες από εκτεταμένα δίκτυα διανομής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του Χάρι Χέρμαν στην περιοχή της Στουτγάρδης, ο οποίος εργάζεται ως DJ σε εκδηλώσεις και γάμους και χρησιμοποιεί εδώ και πέντε χρόνια κλιματιστικά για ψύξη και θέρμανση, συμπληρωματικά προς την υπάρχουσα αντλία θερμότητας αέρος-νερού. Κατόπιν συμβουλής τοπικού ειδικού, επέλεξε συνδυασμό συστημάτων μονού και πολλαπλού διαιρούμενου τύπου, με τέσσερις εσωτερικές μονάδες. «Ένα τεράστιο πλεονέκτημα των κλιματιστικών ή, σε αυτή την περίπτωση, των συσκευών θέρμανσης είναι ότι λειτουργούν απλώς εξαιρετικά γρήγορα», αναφέρει ο ίδιος, καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει αισθητά μέσα σε λίγα λεπτά.
Κόστος, απόδοση και η σύγκριση με τα ηλεκτρικά σώματα
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, τα νοικοκυριά με θέρμανση φυσικού αερίου ή πετρελαίου μειώνουν τα έξοδά τους κατά περίπου 20% μέσω στοχευμένης συμπληρωματικής χρήσης κλιματιστικών. Η διαφορά απόδοσης σε σχέση με τις απλές ηλεκτρικές συσκευές είναι καθοριστική:
- Ηλεκτρικά σώματα (πάνελ υπερύθρων, αερόθερμα): Λειτουργούν κατά κανόνα με αναλογία 1:1, μετατρέποντας 1 κιλοβατώρα (kWh) ρεύματος σε περίπου 1 kWh θερμότητας. Ενδείκνυνται κυρίως για περιστασιακή θέρμανση σε σπάνια χρησιμοποιούμενα δωμάτια ή στις μεταβατικές εποχές.
- Κλιματιστικά: Επιτυγχάνουν συντελεστή απόδοσης από 4,5 έως 5, παράγοντας 4,5 έως 5 kWh θερμικής ενέργειας από 1 kWh ηλεκτρικού ρεύματος, γεγονός που τα καθιστά αισθητά φθηνότερα στη λειτουργία.
Σε επίπεδο κατανάλωσης, μια μονάδα διαιρούμενου τύπου με μία εσωτερική μονάδα έχει ηλεκτρική ισχύ περίπου 600 Watt. Με μέτρια χρήση και ανάλογα με το τιμολόγιο ρεύματος, το ετήσιο κόστος για το δωμάτιο όπου βρίσκεται η συσκευή διαμορφώνεται περίπου στα 60 έως 70 ευρώ, όπως επιβεβαιώνει και ο ειδικός τεχνολογίας του SWR, Αντρέας Ράινχαρτ. Η λύση γίνεται ακόμη πιο ελκυστική σε συνδυασμό με φωτοβολταϊκά, καθώς το πλεονάζον ηλιακό ρεύμα της ημέρας —ιδίως στις ενδιάμεσες εποχές— αξιοποιείται απευθείας για θέρμανση.
Ολική θέρμανση σε παλιά κατοικία: Το παράδειγμα της Λουίζα Βολφ
Ότι τα κλιματιστικά μπορούν να καλύψουν ολόκληρο σπίτι αποδεικνύει η περίπτωση της Λουίζα Βολφ στην περιφέρεια Γκέπινγκεν. Αγοράζοντας μια τριώροφη μονοκατοικία ηλικίας περίπου 60 ετών χωρίς καλοριφέρ ή ενδοδαπέδια θέρμανση, αποφάσισε να απομακρύνει τον παλιό λέβητα πετρελαίου για περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λόγους. Η εγκατάσταση αντλίας αέρος-νερού θα απαιτούσε εκτεταμένες σωληνώσεις σε δάπεδα και τοίχους, καταστρέφοντας το παρκέ.
Η εταιρεία θέρμανσης πρότεινε σύστημα διαιρούμενων κλιματιστικών, εξοικονομώντας της περίπου 20.000 ευρώ σε κόστος επένδυσης. Στο λειτουργικό σκέλος, η ετήσια δαπάνη εκτιμάται ότι θα πέσει από τα περίπου 4.000 ευρώ για πετρέλαιο στα 2.400 έως 2.500 ευρώ για ρεύμα —μείωση της τάξης του 30%. Πάνω από 20 φωτοβολταϊκά πάνελ στη στέγη ενισχύουν την αυτοκατανάλωση, ενώ από τον Ιανουάριο το σπίτι θα θερμαίνεται αποκλειστικά με κλιματιστικά.
Υπάρχουν, ωστόσο, δύο αστερίσκοι: τα κλιματιστικά δεν παράγουν ζεστό νερό χρήσης —γι’ αυτό προστέθηκε μια μικρή αντλία θερμότητας ζεστού νερού— ενώ η υψηλή ζήτηση λόγω των θερμών καλοκαιριών εκτοξεύει τους χρόνους παράδοσης στις 16 έως 20 εβδομάδες.
Διαμερίσματα, άνεση και πρακτικοί κανόνες
Η θέρμανση με κλιματιστικό εφαρμόζεται και σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα ή πολυκατοικίες —ιδίως όπου δεν υπάρχει χώρος για αντικατάσταση ατομικού λέβητα αερίου—, με την εξωτερική μονάδα να τοποθετείται στο μπαλκόνι, κατόπιν συνεννόησης με τον ιδιοκτήτη ή τη γενική συνέλευση. Ωστόσο, σε σπίτια με πολλά μικρά δωμάτια το κόστος ανεβαίνει απότομα, καθώς κάθε χώρος απαιτεί δική του εσωτερική μονάδα.
Τα σύγχρονα μοντέλα διαθέτουν φίλτρα σκόνης και μικροσωματιδίων που ευνοούν όσους έχουν αλλεργίες, ωστόσο το ρεύμα αέρα ενδέχεται να ενοχλεί. Γι’ αυτό η ροή δεν πρέπει να στοχεύει απευθείας σε καναπέδες ή τραπεζαρίες, ενώ οι νεότερες συσκευές διαθέτουν θερμικούς αισθητήρες που εκτρέπουν αυτόματα τον αέρα μακριά από τα άτομα. Για την εξωτερική μονάδα, απαιτείται προσοχή στα συμπυκνώματα που παγώνουν τον χειμώνα: δεν πρέπει να στάζουν σε πεζοδρόμια ή εισόδους, αλλά ιδανικά σε κήπο όπου το νερό απορροφάται.
Επιδοτήσεις έως 80% στη Γερμανία, εγκατάσταση και συντήρηση
Επειδή τεχνικά αποτελούν αντλίες θερμότητας, τα κλιματιστικά επιδοτούνται κρατικά στη Γερμανία. «Ωστόσο, μόνο εάν χρησιμοποιούνται πρωτίστως για θέρμανση», διευκρινίζει ο Αντρέας Ράινχαρτ, κάτι που σημαίνει ότι πάνω από το μισό της ετήσιας ενέργειας πρέπει να καλύπτει ανάγκες θέρμανσης —όρος που ελέγχεται δειγματοληπτικά. Το πλαίσιο περιλαμβάνει:
- Βασική επιδότηση: Κατά κανόνα 30% των επιλέξιμων δαπανών.
- Μπόνους ταχύτητας για το κλίμα: Επιπλέον 16% για αντικατάσταση θέρμανσης ορυκτών καυσίμων ηλικίας τουλάχιστον 20 ετών (μειώνεται σταδιακά έως τον Αύγουστο του 2028).
- Εισοδηματικό μπόνους: Έως 40% επιπλέον για χαμηλά εισοδήματα, όπως πολλοί συνταξιούχοι.
Συνολικά η ενίσχυση φτάνει έως το 80%. Στην περίπτωση της Λουίζα Βολφ, το σύστημα με επτά εσωτερικές και δύο εξωτερικές μονάδες κοστίζει περίπου 40.000 ευρώ, με το κράτος να καλύπτει εκτιμώμενα 18.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση υποβολής της αίτησης πριν από την έναρξη των εργασιών.
Όσον αφορά την τοποθέτηση, η ιδιοκατασκευή απαγορεύεται. «Ωστόσο, αυτό δεν επιτρέπεται», τονίζει ο Ράινχαρτ, καθώς το ψυκτικό μέσο είναι επιβλαβές για το περιβάλλον σε περίπτωση κακού χειρισμού και απαιτεί πιστοποιημένο τεχνικό. Κατά την αγορά επιλέγεται η κατάλληλη ισχύς και ο τύπος (επιτοίχια ή δαπέδου), τα φίλτρα καθαρίζονται δύο φορές τον χρόνο (άνοιξη και φθινόπωρο) —κάτι που γίνεται εύκολα και από τον χρήστη— και η διάρκεια ζωής αγγίζει τα 15 χρόνια.
Πότε συμφέρει και πότε όχι
Η θέρμανση με κλιματιστικό αποτελεί συμφέρουσα εναλλακτική ή συμπλήρωμα όταν απαιτείται γρήγορη θέρμανση μεμονωμένων δωματίων, όταν το κτίριο δεν διαθέτει υδραυλικό δίκτυο θέρμανσης, όταν υπάρχει φωτοβολταϊκό ή όταν αντικαθίσταται παλιός λέβητας με αξιοποίηση επιδοτήσεων. Αντίθετα, ενδείκνυται λιγότερο σε σπίτια με πολλά μικρά δωμάτια χωρίς κεντρικό χώρο διαμονής, όταν ζητείται ταυτόχρονα παραγωγή ζεστού νερού (απαιτείται πρόσθετος εξοπλισμός) και για άτομα με έντονη ευαισθησία στα ρεύματα αέρα.
Διαβάστε ακόμη
