Μοιάζουν με παράξενες μπάλες σανού καλυμμένες με σκόνη. Αυτές οι μπάλες των 500 κιλών, αποθηκευμένες σε ένα υπόστεγο στην άκρη του πρώην διυλιστηρίου της TotalEnergies, στο Grandpuits-Bailly-Carrois (Seine-et-Marne), αποτελούνται στην πραγματικότητα από αναρίθμητα υπολείμματα της καταναλωτικής κοινωνίας: θραύσματα από κεσεδάκια γιαουρτιού, απομεινάρια από σακουλάκια με πατατάκια, κομμάτια από ελαστική μεμβράνη… Πλαστικά απορρίμματα που συλλέγονται και συμπιέζονται από την εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων Paprec και τον οικολογικό οργανισμό Citeo για να παραδοθούν στην TotalEnergies, η οποία υπόσχεται να τους δώσει μια δεύτερη ζωή χάρη στη χημική ανακύκλωση. Ένα ισχυρό σύμβολο για την εγκατάσταση του Grandpuits, η οποία σταμάτησε τη διύλιση αργού πετρελαίου το 2021 προκειμένου να στραφεί σε δραστηριότητες που συνδέονται με την ενεργειακή μετάβαση.

Όπως αναφέρει σε δημοσίευμά της η εφημερίδα Le Figaro, η βιομηχανική μονάδα χημικής ανακύκλωσης, που βρίσκεται σε λειτουργία από τον Μάρτιο, είναι ένα από τα δύο εμβληματικά έργα της εγκατάστασης, μαζί με ένα βιοδιυλιστήριο που αναμένεται να ανοίξει τις πύλες του μέχρι το τέλος του έτους. Αναπτυγμένη σε κοινοπραξία με τη βρετανική Plastic Energy, είναι η πρώτη του είδους της στη Γαλλία και απαίτησε επένδυση 100 εκατομμυρίων ευρώ. Στόχος της: να επεξεργάζεται τα πιο σύνθετα απορρίμματα, εκείνα που η μηχανική ανακύκλωση απορρίπτει, όπως οι εύκαμπτες μεμβράνες, τα πολυστρωματικά πλαστικά ή οι συσκευασίες που έχουν μολυνθεί από υπολείμματα τροφίμων ή ίχνη χημικών προϊόντων. Ένα μείζον διακύβευμα, τη στιγμή που λιγότερο από το ένα τέταρτο των πλαστικών αποβλήτων στη Γαλλία ανακυκλώνεται σήμερα. Τα μισά από αυτά οδηγούνται σε αποτέφρωση και τα υπόλοιπα καταλήγουν σε χωματερές.

Η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στο Grandpuits συνίσταται στη θέρμανση των αποβλήτων στους 400 °C περίπου για να λιώσουν. Έτσι παράγεται ένα υγρό κόκκινου χρώματος, το έλαιο πυρόλυσης, με την ονομασία Tacoil. Αυτό το προϊόν στη συνέχεια αποστέλλεται με φορτηγά στις πετροχημικές εγκαταστάσεις του ομίλου στην Αμβέρσα (Βέλγιο). Εκεί χρησιμεύει στην κατασκευή νέων πλαστικών… ή άλλων υποπροϊόντων της οικογένειας των καυσίμων, αφού εισαχθεί σε μονάδα ατμοπυρόλυσης (steam cracker) και αναμειχθεί με νάφθα, ένα μείγμα ορυκτών υδρογονανθράκων που προέρχεται από τη διύλιση. «Όμως κάθε φορά που βάζουμε έναν τόνο Tacoil [στη μονάδα ατμοπυρόλυσης], αυτό αντιστοιχεί σε έναν τόνο λιγότερη ορυκτή νάφθα», υποστηρίζει η Βαλερί Γκοφ (Valérie Goff), επικεφαλής των δραστηριοτήτων ανανεώσιμων καυσίμων και χημικών προϊόντων στην TotalEnergies.

Η διαδικασία, δαπανηρή και ενεργοβόρα, έχει τους επικριτές της, ακόμη και στο Grandpuits. «Πρόκειται για ένα έργο greenwashing», επικρίνει ο Αντριέν Κορνέ (Adrien Cornet), εκπρόσωπος του συνδικάτου CGT στην εγκατάσταση, ο οποίος απορρίπτει τον χαρακτηρισμό «πλατφόρμα μηδενικού πετρελαίου» που προβάλλει η διεύθυνση του ομίλου. «Η πυρόλυση, εκτός του ότι είναι εξαιρετικά τοξική, παραμένει στενά συνδεδεμένη με τα καύσιμα», επιμένει. «Η υπόσχεση είναι παραπλανητική», υπερθεματίζει ο Μπαστιάν Λορ (Bastian Laure), διευθυντής της ΜΚΟ Zero Waste France. «Δεν πρόκειται για ανακύκλωση, αλλά για αξιοποίηση ενός αποβλήτου ώστε να φτιαχτεί ένα προϊόν που, στο τέλος, θα περιέχει πολύ παρθένο πλαστικό», συνοψίζει, ανησυχώντας που βλέπει τους βιομηχάνους «να το χρησιμοποιούν ως πρόσχημα για να συνεχίσουν να παράγουν πλαστικό, ενώ η προτεραιότητα θα έπρεπε να είναι η μείωση στην πηγή».

Σταγόνα στον ωκεανό

Όπως και να έχει, το Grandpuits δεν ισχυρίζεται ότι επιλύει από μόνο του το πρόβλημα των χρησιμοποιημένων πλαστικών. Και για καλό λόγο: σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα, το εργοστάσιο αναμένεται να επεξεργάζεται 15.000 τόνους πλαστικών αποβλήτων ετησίως. Μια σταγόνα στον ωκεανό σε μια χώρα που παρήγαγε 5,7 εκατομμύρια τόνους πλαστικού το 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού Plastics Europe, και παράγει ετησίως περίπου 4 εκατομμύρια τόνους αποβλήτων. Επί του παρόντος, το έλαιο πυρόλυσης που παράγεται στο Grandpuits αρκεί μόλις για να γεμίζει τρία με τέσσερα φορτηγά την εβδομάδα.

«Το πιο σημαντικό είναι να μπορέσουμε να αποδείξουμε ότι η τεχνολογία λειτουργεί», επιμένει ο διευθυντής των εγκαταστάσεων, Γκιγιόμ Αλιό (Guillaume Alliot), ξεναγώντας στις ολοκαίνουργιες εγκαταστάσεις, περιστοιχισμένες από τις καμινάδες του παλιού διυλιστηρίου. «Η χημική ανακύκλωση αποτελεί πλέον πραγματικότητα.» Ο όμιλος διαβεβαιώνει ότι έχει ήδη βρει πελάτες στον αγροδιατροφικό τομέα για να διαθέσει την παραγωγή του Grandpuits, η οποία ωστόσο πωλείται ακριβότερα από το παρθένο πλαστικό.

Η ανάπτυξη μιας πλήρους βιομηχανικής και εμπορικής αλυσίδας δεν είναι ασήμαντη υπόθεση. Διότι, παρά τις μεγάλες φιλοδοξίες που εξέφρασε η Γαλλία πριν από μερικά χρόνια, τα άλλα έργα του κλάδου αργούν να υλοποιηθούν. Όταν δεν έχουν εγκαταλειφθεί, παρουσιάζουν καθυστερήσεις, όπως εκείνο της αμερικανικής Eastman στο Seine-Maritime ή της βιοτεχνολογικής Carbios από το Κλερμόν-Φεράν στο Meurthe-et-Moselle, τα οποία βασίζονται σε άλλες μεθόδους εκτός της πυρόλυσης. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβάλλει την ενσωμάτωση τουλάχιστον 10% ανακυκλωμένης ύλης στις συσκευασίες τροφίμων έως το 2030.

Όμως τα εμπόδια είναι πολυάριθμα για τους βιομηχάνους, όπως η δυσκολία πρόσβασης σε μαζικούς όγκους αποβλήτων, καθώς η συλλογή και η διαλογή των πλαστικών παραμένουν ακόμη πολύ κατακερματισμένες. Πρέπει κυρίως να αντιμετωπίσουν τον αυξανόμενο ανταγωνισμό της Κίνας, ήδη κυρίαρχης στο τμήμα του παρθένου πλαστικού, του οποίου οι τιμές έχουν καταρρεύσει.

Στην TotalEnergies, ανησυχούν επίσης για τη μέθοδο υπολογισμού που θα υιοθετηθεί στις Βρυξέλλες για την ποσοτικοποίηση της ανακυκλωμένης ύλης που παράγεται χάρη στην πυρόλυση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά μια ενδιάμεση θέση: επικυρώνοντας παράλληλα την προσφυγή στη χημική ανακύκλωση, σκοπεύει να ορίσει μια αυστηρή μέθοδο υπολογισμού, εξαιρώντας οτιδήποτε «χάθηκε» κατά τη διαδικασία (αέρια, υπολείμματα άνθρακα) ή κατέληξε να μετατραπεί σε καύσιμο.

«Ο κίνδυνος είναι αυτό να ανακόψει κάθε διάθεση για ανάπτυξη έργων, ενώ θα χρειαζόμασταν μάλλον κανόνες που να προσφέρουν κίνητρα ώστε να εργαστούμε πάνω σε αυτές τις τεχνολογίες ανακύκλωσης και να τις εξελίξουμε», εκφράζει τη λύπη του ο Ζαν-Ιβ Ντακλέν (Jean-Yves Daclin), γενικός διευθυντής της Plastics Europe France. «Λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες, η πυρόλυση αναμφίβολα θα αναπτυχθεί παγκοσμίως σε μεγάλη κλίμακα. Και αν δεν γίνει στην Ευρώπη, θα γίνει στην Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.» Τον Ιούλιο του 2025, η Κίνα εγκαινίασε στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ ένα πρώτο εργοστάσιο πυρόλυσης ετήσιας δυναμικότητας 200.000 τόνων.

Διαβάστε ακόμη