Σαφέστερους κανόνες για το ποιος θα χρηματοδοτεί τη συλλογή και τη διαχείριση των φωτοβολταϊκών πλαισίων όταν αυτά μετατρέπονται σε απόβλητα θέτει ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης. Με νέα απόφασή του, ο ΕΟΑΝ καθορίζει ελάχιστη χρηματική εισφορά 132 ευρώ ανά τόνο και, ταυτόχρονα, καταργεί τον περιορισμό που επέτρεπε την αναδρομική αναζήτηση εισφορών μόνο για την προηγούμενη τριετία, επεκτείνοντας την οικονομική ευθύνη έως το 2012.
Η απόφαση αφορά κατά κύριο λόγο τις επιχειρήσεις που έθεσαν τα φωτοβολταϊκά πλαίσια στην ελληνική αγορά και όχι αυτομάτως όλους τους ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών σταθμών ή τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για τους λεγόμενους «υπόχρεους παραγωγούς», δηλαδή τις εταιρείες που κατασκευάζουν, εισάγουν ή διαθέτουν τα πλαίσια στην Ελλάδα και οι οποίες οφείλουν να συμμετέχουν σε εγκεκριμένο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης.
Στην πράξη, ο ΕΟΑΝ καθορίζει πλέον δύο βασικά στοιχεία. Το ελάχιστο ποσό της εισφοράς και το χρονικό βάθος της οικονομικής ευθύνης. Δεν προσδιορίζει, ωστόσο, ακόμη τον ακριβή τρόπο με τον οποίο θα καταβληθούν οι αναδρομικές οφειλές. Το εάν η εξόφληση θα γίνει εφάπαξ, σε δόσεις ή με διαφορετικό διακανονισμό θα προκύψει από τα αναθεωρημένα επιχειρησιακά σχέδια που καλούνται να καταθέσουν τα Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης.
Ποιοι καταβάλουν την εισφορά
Η ελάχιστη χρηματική εισφορά των 132 ευρώ ανά τόνο αφορά τις επιχειρήσεις που διαθέτουν φωτοβολταϊκά πλαίσια στην ελληνική αγορά. Οι επιχειρήσεις αυτές, ως υπόχρεοι παραγωγοί ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, οφείλουν να εγγράφονται στο προβλεπόμενο μητρώο και να συμμετέχουν σε εγκεκριμένο Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης.
Η συμμετοχή τους συνοδεύεται από την καταβολή χρηματικής εισφοράς, μέσω της οποίας χρηματοδοτείται η μελλοντική συλλογή, επεξεργασία, ανάκτηση και περιβαλλοντικά ορθή διαχείριση των πλαισίων όταν αυτά αποσυρθούν. Τα 132 ευρώ, επομένως, δεν αποτελούν γενικό τέλος που επιβάλλεται σε κάθε φωτοβολταϊκό σταθμό. Είναι η ελάχιστη εισφορά ανά τόνο πλαισίων που καταβάλλεται στο σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης από τις υπόχρεες επιχειρήσεις που τα έθεσαν στην αγορά.
Ο καθορισμός της εισφοράς ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τη λειτουργία των συστημάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αρχή, εκείνος που διαθέτει ένα προϊόν στην αγορά φέρει και την οικονομική ευθύνη για τη διαχείρισή του όταν αυτό φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής του.
Τι αλλάζει με την κατάργηση της τριετίας
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά την αναδρομική καταβολή των εισφορών. Μέχρι σήμερα, στους όρους έγκρισης των συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων φωτοβολταϊκών πλαισίων υπήρχε πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία οι αναδρομικές εισφορές μπορούσαν να αναζητηθούν μόνο για την προηγούμενη τριετία.
Με τη νέα απόφαση, αυτός ο χρονικός περιορισμός καταργείται. Ο ΕΟΑΝ προβλέπει ρητά ότι η ευθύνη χρηματοδότησης του κόστους διαχείρισης των αποβλήτων από πλαίσια που διατέθηκαν στην ελληνική αγορά από το 2012 και μετά βαρύνει τις επιχειρήσεις που τα έθεσαν στην αγορά. Αυτό σημαίνει ότι μία υπόχρεη εταιρεία η οποία διέθετε φωτοβολταϊκά πλαίσια στην Ελλάδα χωρίς να καταβάλλει τις προβλεπόμενες εισφορές δεν θα περιορίζεται πλέον σε υποχρεώσεις μόνο για τα τρία τελευταία χρόνια.
Η απόφαση καθιερώνει, συνεπώς, την αρχή της αναδρομικής ευθύνης, δεν σημαίνει όμως ότι οι σχετικές εισφορές θα ζητηθούν άμεσα με έναν ενιαίο τρόπο από όλες τις επιχειρήσεις. Δεν προσδιορίζονται ακόμη οι προθεσμίες πληρωμής, ο αριθμός των δόσεων ή η διαδικασία διακανονισμού των ποσών.
Πώς θα καταβληθούν οι αναδρομικές εισφορές
Η εξειδίκευση μεταφέρεται στα Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης αποβλήτων φωτοβολταϊκών πλαισίων. Τα συστήματα καλούνται να υποβάλουν αναθεωρημένα επιχειρησιακά σχέδια, λαμβάνοντας υπόψη την ελάχιστη εισφορά των 132 ευρώ ανά τόνο.
Στα σχέδια αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνεται πρόταση για τον τρόπο καταβολής των αναδρομικών εισφορών από το 2012 ή από το έτος κατά το οποίο κάθε υπόχρεη επιχείρηση άρχισε να διαθέτει φωτοβολταϊκά πλαίσια στην ελληνική αγορά. Επομένως, τα συλλογικά συστήματα θα πρέπει να διαμορφώσουν τον μηχανισμό εφαρμογής και να εξηγήσουν πώς θα υπολογιστούν και πώς θα εξοφληθούν οι σχετικές υποχρεώσεις.
Στην παρούσα φάση, η απόφαση δεν διευκρινίζει εάν η καταβολή θα γίνει εφάπαξ ή τμηματικά ούτε καθορίζει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Δεν περιγράφει επίσης τη διαδικασία με την οποία θα πιστοποιηθούν οι ποσότητες που είχε διαθέσει κάθε επιχείρηση στην αγορά κατά τα προηγούμενα χρόνια. Αυτές οι λεπτομέρειες θα πρέπει να αποσαφηνιστούν μέσα από τα αναθεωρημένα επιχειρησιακά σχέδια.
Με απλά λόγια, ο ΕΟΑΝ έχει πλέον καθορίσει ποιος έχει την οικονομική ευθύνη, πόσο είναι το ελάχιστο ύψος της εισφοράς και έως ποιο έτος μπορεί να ανατρέξει η υποχρέωση. Το ακριβές μοντέλο πληρωμής παραμένει προς διαμόρφωση.
Ο έλεγχος του 2027 και το ενδεχόμενο αύξησης
Η εισφορά των 132 ευρώ ανά τόνο δεν θεωρείται οριστική και αμετάβλητη. Ο ΕΟΑΝ προβλέπει ότι στο τέλος του 2027 θα πραγματοποιηθεί έλεγχος για να διαπιστωθεί πόσοι υπόχρεοι παραγωγοί έχουν εγγραφεί και συμμορφωθεί με την υποχρέωση συμμετοχής σε Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης.
Η απόφαση χρησιμοποιεί ως παραδοχές του βασικού σεναρίου ποσοστό συμμόρφωσης 20% για το 2026 και 40% για το 2027. Εάν τα πραγματικά ποσοστά διαμορφωθούν χαμηλότερα από αυτά τα επίπεδα, προτείνεται ο επανακαθορισμός της ελάχιστης χρηματικής εισφοράς στα 160 ευρώ ανά τόνο.
Η αύξηση στα 160 ευρώ δεν ενεργοποιείται αυτόματα με τη σημερινή απόφαση. Θα εξεταστεί μετά τον έλεγχο του 2027 και θα εξαρτηθεί από την πραγματική συμμετοχή των επιχειρήσεων στα συστήματα. Παράλληλα, ο ΕΟΑΝ προβλέπει ότι το ύψος της ελάχιστης εισφοράς θα αξιολογείται περιοδικά ανά διετία.
Η ειδική περίπτωση των πλαισίων προ του 2020
Ξεχωριστή ρύθμιση προβλέπεται για απόβλητα φωτοβολταϊκών πλαισίων μη οικιακής προέλευσης που είχαν διατεθεί στην αγορά πριν από το 2020. Για τον σκοπό αυτόν τροποποιείται η απόφαση 215.6/7.10.2024 του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΟΑΝ, με την οποία είχε εγκριθεί πρότυπη σύμβαση συνεργασίας μεταξύ ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού και του τελικού χρήστη, κατόχου ή παραγωγού των αποβλήτων φωτοβολταϊκών πλαισίων.
Σε αυτό το σημείο απαιτείται διάκριση μεταξύ δύο διαφορετικών εννοιών. Ο «υπόχρεος παραγωγός» είναι η επιχείρηση που έθεσε τα φωτοβολταϊκά πλαίσια στην αγορά και οφείλει να καταβάλλει τη χρηματική εισφορά. Αντίθετα, ο «παραγωγός αποβλήτων» μπορεί να είναι ο φορέας ή η επιχείρηση από τη δραστηριότητα της οποίας προκύπτουν τα αποσυρόμενα πλαίσια, όπως ο ιδιοκτήτης ή ο φορέας λειτουργίας ενός φωτοβολταϊκού σταθμού που αντικαθιστά τον εξοπλισμό του.
Για τα πλαίσια για τα οποία δεν είχαν καταβληθεί χρηματικές εισφορές, τα συλλογικά συστήματα θα πρέπει να προτείνουν, στην τεχνικοοικονομική μελέτη των αναθεωρημένων επιχειρησιακών τους σχεδίων, τη χρέωση που θα επιβάλλεται για τη διαχείριση των αποβλήτων. Η χρέωση αυτή δεν έχει ακόμη καθοριστεί και θα πρέπει να εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΑΝ προτού εφαρμοστεί.
Πρόκειται για διαφορετικό μηχανισμό από την ελάχιστη εισφορά των 132 ευρώ ανά τόνο. Η ελάχιστη εισφορά αφορά τις επιχειρήσεις που διαθέτουν τα πλαίσια στην αγορά. Η ειδική χρέωση αφορά τη διαχείριση παλαιότερων πλαισίων όταν αυτά έχουν ήδη καταστεί απόβλητα και διαπιστώνεται ότι για αυτά δεν είχαν καταβληθεί οι αντίστοιχες εισφορές.
Διαβάστε ακόμη
