Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στη βιομηχανία μέσω της επικείμενης μεταρρύθμισης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS)  σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg, επιδιώκοντας παράλληλα να διατηρήσει τα κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης.

Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναμένεται να παρουσιάσει τις προτάσεις της στις 17 Ιουλίου, επιδιώκει να βρει την ισορροπία ανάμεσα στη στήριξη των ενεργοβόρων βιομηχανιών και στη διατήρηση ισχυρών κινήτρων για τις επιχειρήσεις που προχωρούν ταχύτερα στη μείωση των εκπομπών τους.

Νέο ταμείο επενδύσεων από το ETS

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, η Επιτροπή σχεδιάζει να δημιουργήσει ήδη από το 2027 ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, το ETS Investment Booster, το οποίο θα βασίζεται σε 400 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών CO₂. Το πρόγραμμα θα έχει διάρκεια τριών ετών και θα παρέχει δικαιώματα εκπομπών στις επιλέξιμες επιχειρήσεις με τη σειρά υποβολής των αιτήσεων («first come, first served»).

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στις προσπάθειες της ΕΕ να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ενεργοβόρων βιομηχανιών για τη μείωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδιαίτερα μετά την αύξηση του ενεργειακού κόστους που προκάλεσαν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Το πρώτο βήμα για την Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης

Το ETS Investment Booster θα αποτελέσει το πρώτο στάδιο της σχεδιαζόμενης Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης (Industrial Decarbonization Bank – IDB), η οποία προβλέπεται να διαθέτει συνολικούς πόρους ύψους 100 δισ. ευρώ, προερχόμενους από την αγορά άνθρακα.

Στη δεύτερη φάση του σχεδίου, μετά το 2030, θα αξιοποιηθούν ακόμη 400 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών για τη χρηματοδότηση έργων μέσω ανταγωνιστικών διαγωνισμών και μακροχρόνιων συμβάσεων διαφορών (Contracts for Difference – CfD), οι οποίες μειώνουν την έκθεση των επενδυτών στις διακυμάνσεις των τιμών.

Παράλληλα, η ΕΕ θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernization Fund), που στηρίζει τα κράτη-μέλη με χαμηλότερο εισόδημα στη μετάβασή τους μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ το Ταμείο Καινοτομίας (Innovation Fund) θα επικεντρωθεί στη χρηματοδότηση πρωτοποριακών έργων καθαρών τεχνολογιών, αξιοποιώντας 200 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπών.

Πιο ήπια μείωση των διαθέσιμων δικαιωμάτων

Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης πιο αργό ρυθμό μείωσης του συνολικού αριθμού των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να συνεχίσουν να εκδίδονται άδειες και μετά το 2039. Με το ισχύον καθεστώς, το ανώτατο όριο των δικαιωμάτων μηδενίζεται εκείνη τη χρονιά.
Το ζήτημα αποτελεί αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών. Ορισμένες χώρες επιθυμούν να διατηρηθεί αμετάβλητος ο ετήσιος Γραμμικός Συντελεστής Μείωσης (Linear Reduction Factor – LRF) στο 4,4%, ενώ άλλες ζητούν να μειωθεί περίπου στο 3%. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) έχει προτείνει μείωση του συντελεστή κατά τουλάχιστον μία ποσοστιαία μονάδα από το 2031.

Παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε επίσης την πρόθεσή της να παρατείνει τη χορήγηση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών στις βιομηχανίες.
Μέρος των πρόσθετων δικαιωμάτων θα χορηγείται υπό την προϋπόθεση ότι οι επιχειρήσεις θα πραγματοποιούν επενδύσεις στην απανθρακοποίηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα αυξάνουν την παραγωγή προϊόντων χαμηλών εκπομπών.

Για τους κλάδους που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων θα γίνει με πιο αργό ρυθμό, σύμφωνα με τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας για το Κλίμα.

Επιπλέον δωρεάν δικαιώματα αξίας 6 δισ. ευρώ

Παράλληλα με τη μεταρρύθμιση του ETS, η Επιτροπή θα προτείνει την ταχεία αναθεώρηση των δεικτών αναφοράς εκπομπών (carbon benchmarks) για την περίοδο 2026-2030, οι οποίοι καθορίζουν τον αριθμό των δωρεάν δικαιωμάτων που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις.
Οι αλλαγές στους δείκτες που αφορούν τη θερμότητα και τα καύσιμα αναμένεται να οδηγήσουν στη χορήγηση πρόσθετων δωρεάν δικαιωμάτων συνολικής αξίας περίπου 6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Στο τραπέζι και οι διεθνείς πιστώσεις άνθρακα

Η Επιτροπή εξετάζει επίσης την ένταξη στο ETS των μόνιμων αφαιρέσεων διοξειδίου του άνθρακα που πραγματοποιούνται εντός της ΕΕ μέσω τεχνολογιών δέσμευσης CO₂ από την ατμόσφαιρα.

Παράλληλα, θα αξιολογήσει αν και με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να ενσωματωθούν από το 2036 διεθνείς πιστώσεις άνθρακα στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πιστώσεις αυτές θα αγοράζονται κεντρικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται απευθείας από τις επιχειρήσεις για την κάλυψη των υποχρεώσεών τους.

Υπενθυμίζεται ότι τον Δεκέμβριο η ΕΕ συμφώνησε πως έως και το 5% των απαιτούμενων μειώσεων εκπομπών έως το 2040 θα μπορεί να προέρχεται από φθηνότερες διεθνείς πιστώσεις άνθρακα. Εφόσον τελικά ενταχθούν και στο ETS, η συμμετοχή τους στο σύστημα δεν θα υπερβαίνει το 2% των συνολικών δικαιωμάτων εκπομπών.

Διαβάστε ακόμα