Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, η Βουλγαρία κατάφερε να πετύχει μια εντυπωσιακή ενεργειακή μεταμόρφωση, κερδίζοντας επάξια τον τίτλο της «μπαταρίας των Βαλκανίων». Με επενδύσεις που ξεπέρασαν τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, ισχύ άνω των 6,3 GW και χωρητικότητα 20 GWh, η γειτονική χώρα δημιούργησε ένα πραγματικό success story στην αποθήκευση ενέργειας, ένα story που αποτέλεσε συχνά πεδίο αντιπαράθεσης στη χώρα μας. Ωστόσο, μια αιφνιδιαστική κυβερνητική πρωτοβουλία απειλεί τώρα να τινάξει στον αέρα όσα χτίστηκαν με κόπο και κεφάλαια.
Η πρόταση για επιβολή εισφοράς 5% στα ακαθάριστα έσοδα των αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, η οποία ενσωματώθηκε στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027, προκαλεί εύλογο συναγερμό στην αγορά. Όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος Παραγωγής, Αποθήκευσης και Εμπορίας Ηλεκτρικής Ενέργειας (APSTE), το μέτρο αυτό πάσχει από θεμελιώδη οικονομική και τεχνική στρέβλωση. Σε αντίθεση με τις συμβατικές μονάδες παραγωγής, οι μπαταρίες δεν παράγουν δική τους ενέργεια. Αγοράζουν ρεύμα όταν οι τιμές είναι χαμηλές και το επαναπωλούν τις ώρες αιχμής.
«Η Βουλγαρία… έγινε η “μπαταρία των Βαλκανίων” σε μόλις δύο χρόνια. Αντί να επαναλάβουμε αυτήν την επιτυχία σε άλλους τομείς, κινδυνεύουμε να την εξαλείψουμε με ένα αδικαιολόγητο μέτρο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Apste, Νίκολα Γκαζντόφ.
Η διπλή επιβάρυνση στη Βουλγαρία
Η φορολόγηση επί του συνόλου των εσόδων, χωρίς να αφαιρείται το κόστος αγοράς της ηλεκτρικής ενέργειας και οι αναπόφευκτες απώλειες φόρτισης, οδηγεί σε δυσβάσταχτη επιβάρυνση και διπλή φορολόγηση της ίδιας μεγαβατώρας. Για έργα που χρηματοδοτήθηκαν με αυστηρά επιχειρηματικά πλάνα και τραπεζικό δανεισμό, η ξαφνική αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού μπορεί να μεταφραστεί σε αδυναμία εξυπηρέτησης δανείων, ακόμη και σε χρεοκοπία.
Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στους ισολογισμούς των ιδιωτών επενδυτών. Η αλλοίωση των οικονομικών όρων εκ των υστέρων θέτει σε άμεσο κίνδυνο ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους άνω των 600 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, ανοίγοντας τον δρόμο για δημοσιονομικές διορθώσεις ή ακόμη και απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων από τις Βρυξέλλες. Παράλληλα, η απουσία δημόσιας διαβούλευσης και μελέτης επιπτώσεων ενισχύει την εικόνα μιας βεβιασμένης κίνησης καθαρά εισπρακτικού χαρακτήρα, με στόχο να κλείσουν πρόχειρα τρύπες του κρατικού προϋπολογισμού.
Τα λειτουργικά στοιχεία του ESO για την περίοδο 1 Ιανουαρίου – 15 Νοεμβρίου 2026 δείχνουν ότι οι μπαταρίες αλλάζουν ήδη το ενεργειακό σύστημα της χώρας. Η ηλεκτρική ενέργεια που αποδόθηκε από αυτές αυξήθηκε σχεδόν εννέα φορές – από 265 GWh σε 2.354 GWh. Για την ίδια περίοδο, η παραγωγή από αιολική και ηλιακή ενέργεια αυξήθηκε κατά 22% – φτάνοντας τις 8,58 TWh, ενώ οι καθαρές εξαγωγές ρεύματος σχεδόν διπλασιάστηκαν, σημειώνοντας άνοδο 94% στις 3,5 TWh.
Η Βουλγαρία έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα στην αποθήκευση ενέργειας. Το να επιχειρήσει τώρα να αντλήσει πρόσθετα κρατικά έσοδα επιβαρύνοντας έναν κλάδο που βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης μπορεί να αποδειχθεί αυτογκόλ.
Ολόκληρη η επιστολή του APSTE
Μέσα σε μόλις δύο χρόνια, η Βουλγαρία προσέλκυσε επενδύσεις άνω των 3 δισ. ευρώ σε συστήματα αποθήκευσης ενέργειας και εδραιώθηκε ως ευρωπαϊκός ηγέτης στον κλάδο, με εγκατεστημένη ισχύ μπαταριών άνω των 6,3 GW / 20 GWh. Τώρα, ωστόσο, το κράτος προτείνει μια νέα οικονομική επιβάρυνση, η οποία απειλεί τον κλάδο. Στο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027 προβλέπεται μια νέα εισφορά 5% υπέρ του Ταμείου «Ασφάλεια του Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας» επί των εσόδων των διαχειριστών αυτόνομων συστημάτων μπαταριών.
Από την Ένωση Παραγωγής, Αποθήκευσης και Εμπορίας Ηλεκτρικής Ενέργειας (APSTE) απαιτούμε να αποσυρθεί εξ ολοκλήρου το κείμενο. Σύμφωνα με την APSTE, το μέτρο απειλεί τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των ήδη κατασκευασμένων έργων και υπονομεύει την εμπιστοσύνη στη Βουλγαρία ως προβλέψιμο επενδυτικό προορισμό. Η πρόταση κατατέθηκε χωρίς δημόσια διαβούλευση, χωρίς διαβουλεύσεις στο Εθνικό Συμβούλιο Τριμερούς Συνεργασίας (ΕΣΤΣ) και χωρίς εκτίμηση επιπτώσεων ή δημόσιο υπολογισμό για τα αναμενόμενα έσοδα στο ταμείο.
«Η Βουλγαρία προσέλκυσε δισεκατομμύρια ευρώ σε επενδύσεις και μέσα σε δύο χρόνια μετατράπηκε στην “μπαταρία των Βαλκανίων”. Αντί να μεταφέρουμε αυτή την επιτυχία και σε άλλους τομείς, κινδυνεύουμε να τη διαγράψουμε με ένα αδικαιολόγητο μέτρο, που προτάθηκε χωρίς ανάλυση των οφελών και των επιπτώσεων», σχολίασε ο Νικόλα Γκάζντοφ, πρόεδρος της APSTE.
Γιατί το 5% επί των εσόδων αποτελεί πρόβλημα
Σε αντίθεση με τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, οι μπαταρίες δεν παράγουν ρεύμα, αλλά το αγοράζουν τις ώρες με χαμηλές τιμές, το αποθηκεύουν και το πωλούν ξανά κατά τις ώρες αιχμής της ζήτησης. Δεδομένου ότι η εισφορά του 5% θα υπολογίζεται επί του συνόλου των εσόδων, χωρίς να αφαιρούνται το κόστος της αγορασμένης ηλεκτρικής ενέργειας και οι τεχνολογικές απώλειες, η πραγματική επιβάρυνση για τους διαχειριστές θα είναι πολλαπλάσια.
Τα περισσότερα συστήματα μπαταριών βρίσκονται σε λειτουργία μόλις λίγους μήνες. Οι επενδύσεις υλοποιήθηκαν βάσει χρηματοοικονομικών μοντέλων και τραπεζικών δανείων που δεν προβλέπουν μια τέτοια πρόσθετη επιβάρυνση. Η νέα εισφορά ενδέχεται να απορροφήσει σημαντικό μέρος των κονδυλίων για την εξυπηρέτηση των δανείων, να οδηγήσει σε παραβίαση των συμφωνημένων όρων με τις τράπεζες, και σε ορισμένα έργα – ακόμη και σε κίνδυνο αφερεγγυότητας.
Επιπλέον, δημιουργούνται συνθήκες για διπλή χρέωση εισφοράς επί της ίδιας ηλεκτρικής ενέργειας — μία φορά κατά την πώληση από τον παραγωγό και μια δεύτερη φορά κατά την πώληση από την μπαταρία. Η εισφορά θα καλύπτει επίσης τις υπηρεσίες εξισορρόπησης, κατά τις οποίες οι μπαταρίες ενεργοποιούνται κατόπιν εντολής του Διαχειριστή Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας (ESO). Αυτό θα αυξήσει το κόστος εξισορρόπησης ολόκληρης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με την ένωση, τα αναμενόμενα έσοδα στο ΤΑΣΗΕ δεν υποστηρίζονται από δημόσιο υπολογισμό, ενώ οι κίνδυνοι για τους επενδυτές και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα των έργων είναι σημαντικοί.
Το κράτος χρηματοδοτεί τις μπαταρίες και στη συνέχεια αλλάζει τους όρους
Πρόσθετος κίνδυνος προκύπτει και για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους άνω των 600 εκατ. ευρώ, την οποία έλαβε η Βουλγαρία μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) για την κατασκευή συστημάτων αποθήκευσης. Σύμφωνα με την APSTE, με την αλλαγή των κανόνων υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για νέο έλεγχο της συμβατότητας του μέτρου με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τους όρους χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε δημοσιονομικές διορθώσεις, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής ευρωπαϊκών κονδυλίων.
«Είναι παράλογο το κράτος να ενθαρρύνει τις επενδύσεις σε μπαταρίες με ευρωπαϊκά κονδύλια και, αμέσως μετά την κατασκευή τους, να αλλάζει τους οικονομικούς όρους για τους διαχειριστές. Εάν το μέτρο εγκριθεί, θα απαιτήσουμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ελέγξει τη συμβατότητά του με τους ευρωπαϊκούς κανόνες», δηλώνει ο Νικόλα Γκάζντοφ.
Οι μπαταρίες αλλάζουν ήδη την αγορά
Τα λειτουργικά στοιχεία του ESO για την περίοδο 1 Ιανουαρίου – 15 Νοεμβρίου 2026 δείχνουν ότι οι μπαταρίες αλλάζουν ήδη το ενεργειακό σύστημα της χώρας. Η ηλεκτρική ενέργεια που αποδόθηκε από αυτές αυξήθηκε σχεδόν εννέα φορές – από 265 GWh σε 2.354 GWh. Για την ίδια περίοδο, η παραγωγή από αιολική και ηλιακή ενέργεια αυξήθηκε κατά 22% – φτάνοντας τις 8,58 TWh, ενώ οι καθαρές εξαγωγές ρεύματος σχεδόν διπλασιάστηκαν, σημειώνοντας άνοδο 94% στις 3,5 TWh.
Τα οφέλη από τις επενδύσεις στην αποθήκευση έγιναν ιδιαίτερα ορατά το καλοκαίρι του 2026, όταν οι υψηλές θερμοκρασίες και οι περιορισμοί στην παραγωγή ρεύματος σε γειτονικές χώρες έθεσαν τις περιφερειακές αγορές υπό πίεση. Τότε οι βουλγαρικές μπαταρίες άμβλυναν τις βραδινές αιχμές τιμών και συνέβαλαν σε χαμηλότερες χρηματιστηριακές τιμές στη χώρα μας σε σύγκριση με τη Ρουμανία και την Ελλάδα.
Σύμφωνα με τον APSTE, οι συνέπειες ενός τέτοιου μέτρου υπερβαίνουν τον ενεργειακό τομέα. Η ξαφνική και απροσδόκητη αλλαγή των οικονομικών όρων για ήδη υλοποιημένες επενδύσεις στέλνει ένα εξαιρετικά αρνητικό μήνυμα στους διεθνείς και εγχώριους επενδυτές. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σοβαρός σε μια στιγμή που η χώρα επιδιώκει να προσελκύσει επενδύσεις σε νέα εργοστάσια, ενεργειακές μονάδες και κέντρα δεδομένων (data centers). Αντί να χρησιμοποιήσει την επιτυχία στις μπαταρίες ως απόδειξη ότι η Βουλγαρία μπορεί να υλοποιήσει μεγάλης κλίμακας έργα υποδομής, το κράτος κινδυνεύει να απωθήσει το επόμενο κύμα επενδυτών.
Διαβάστε ακόμη
