Η παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα αλλάζει ριζικά, με την ασφάλεια του εφοδιασμού και την ανάγκη για προσιτές τιμές να ωθούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), «Renewables 2026» που δόθηκε στη δημοσιότητα την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου 2026, με τον κατάλληλο σχεδιασμό οι ΑΠΕ μπορούν να προσφέρουν στις χώρες έναν τρόπο να διαφοροποιήσουν το ενεργειακό τους μείγμα, να μειώσουν την έκθεση σε εισαγόμενα καύσιμα και υψηλές τιμές, να μειώσουν το συνολικό κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και να μειώσουν τις εκπομπές. Μέσα στο κλίμα αυτό η Ελλάδα ξεχωρίζει, αν και οι προκλήσεις είναι πολλές.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προσφέρουν ήδη σημαντικά οφέλη για την ενεργειακή ασφάλεια. Χωρίς την ανάπτυξή τους από το 2010, η παγκόσμια ετήσια ζήτηση για ορυκτά καύσιμα θα ήταν περίπου 8% υψηλότερη το 2025, ποσό που ισοδυναμεί με τη συνολική κατανάλωση ενέργειας της Ινδίας. Οι ΑΠΕ έχουν επίσης εκτοπίσει κατανάλωση φυσικού αερίου που ισοδυναμεί με το 11% της παγκόσμιας ζήτησης. Σύμφωνα με τον ΙΕΑ η παγκόσμια δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προβλέπεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 4.800 γιγαβάτ (GW) την περίοδο 2026-2031, 57% περισσότερο από ό,τι τα προηγούμενα έξι χρόνια, με την ανάπτυξη στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες εκτός Κίνας να ισοδυναμεί για πρώτη φορά με αυτήν στις προηγμένες οικονομίες.
ΙΕΑ: Η Ελλάδα στην ελίτ των φωτοβολταϊκών
Σύμφωνα με τον ΙΕΑ η παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα ανά κάτοικο αυξάνεται ραγδαία σε παγκόσμιο επίπεδο, ωστόσο η ανάπτυξη παραμένει εξαιρετικά άνιση μεταξύ των διαφόρων περιοχών. Η χώρα μας φιγουράρει στο παγκόσμιο Top 10 της κατά κεφαλήν ηλιακής παραγωγής, μια θέση που προβλέπεται να διατηρήσει και στην τροχιά προς το 2031, παρά τον διπλασιασμό του παγκόσμιου μέσου όρου και την είσοδο νέων «γιγάντων» στην αγορά, όπως η Κίνα. Ειδικότερα, η έκθεση τονίζει ότι στις χώρες που ηγούνται σήμερα συγκαταλέγονται η Αυστραλία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι Κάτω Χώρες, η Ελλάδα και η Ισπανία, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν καταγράψει τιμές πολύ υψηλότερες από 1.200 kWh ανά άτομο.
Επενδυτικό «Crescendo» με όχημα τα διμερή συμβόλαια (PPAs)
Ενώ η Ευρώπη βιώνει έναν σταδιακό κορεσμό και κάμψη στα μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά λόγω της πτώσης των τιμών λιανικής και των αλλαγών στις επιδοτήσεις, η Ελλάδα καταφέρνει να διατηρεί ισχυρή δυναμική. Η έκθεση του IEA υπογραμμίζει ότι η χώρα μας, μαζί με τη Βουλγαρία και την Ισπανία, ηγείται της ανάπτυξης σε έργα μεγάλης κλίμακας που βασίζονται σε εμπορικές συμφωνίες (merchant) και σε εταιρικά διμερή συμβόλαια (corporate PPAs).
Τα συμβόλαια αυτά αποτελούν πλέον τον δεύτερο σημαντικότερο πυλώνα ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ευρώπη. Η ελληνική αγορά αναδεικνύεται σε μία από τις πιο δραστήριες και ελκυστικές στην ήπειρο, επιτρέποντας σε μεγάλους βιομηχανικούς και εταιρικούς καταναλωτές να «κλειδώνουν» σταθερές, χαμηλές τιμές καθαρής ενέργειας για χρόνια.
Το «κλειδί» των αδειοδοτήσεων για το επόμενο άλμα
Ο IEA δεν καταγράφει μόνο τις επιτυχίες, αλλά υποδεικνύει και τις προκλήσεις. Στο «επιταχυνόμενο σενάριο» (accelerated case) του Οργανισμού –το οποίο εξετάζει πώς ο πλανήτης μπορεί να προσεγγίσει τον στόχο του COP28 για τριπλασιασμό των ΑΠΕ– η Ελλάδα αναφέρεται ως μία από τις χώρες-κλειδιά. Όπως τονίζουν οι συντάκτες της έκθεσης πολλές χώρες έχουν ήδη υιοθετήσει μεταρρυθμίσεις στις αδειοδοτήσεις, αλλά απαιτούνται ταχύτερη εφαρμογή, μικρότεροι χρόνοι έγκρισης και περιοχές επιτάχυνσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή διαδικασίες ενιαίας εξυπηρέτησης.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, αν η Αθήνα προχωρήσει σε ταχύτερη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στις αδειοδοτήσεις και απλοποιήσει περαιτέρω τις διαδικασίες έγκρισης των έργων (ιδίως για τα αιολικά και τα μεγάλα φωτοβολταϊκά), μπορεί να «ξεκλειδώσει» ένα νέο, ακόμη μεγαλύτερο κύμα πράσινων επενδύσεων. «Η λήψη αυτών των μέτρων θα μπορούσε να απελευθερώσει πρόσθετη αύξηση της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδιαίτερα στη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Κορέα, τις Φιλιππίνες, την Πολωνία και το Βιετνάμ», τονίζουν χαρακτηριστικά.
Τα 4 συμπεράσματα της παγκόσμιας έκθεσης
Πέρα από το ελληνικό ενδιαφέρον, η έκθεση «Renewables 2026» στέλνει ισχυρά μηνύματα για το μέλλον της ενέργειας:
- Ηλιακή κυριαρχία: Η παγκόσμια χωρητικότητα ΑΠΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 4.800 GW έως το 2031, με τα φωτοβολταϊκά να αντιπροσωπεύουν πάνω από το 75% αυτής της εκρηκτικής ανόδου.
- Οι ΑΠΕ «έσβησαν» την κρίση: Χωρίς την ανάπτυξη των ΑΠΕ από το 2010, η παγκόσμια ζήτηση για ορυκτά καύσιμα το 2025 θα ήταν κατά 8% υψηλότερη (ίση με τη συνολική κατανάλωση της Ινδίας). Στην Ευρώπη, η μαζική είσοδος φθηνής ηλιακής και αιολικής ενέργειας (με την Ελλάδα ανάμεσα στις 11 χώρες-δείκτες της σχετικής μελέτης) εκτόπισε το ακριβό φυσικό αέριο και συγκράτησε τις τιμές χονδρικής.
- Καμπανάκι για τα δίκτυα και την αποθήκευση: Η ραγδαία διείσδυση των ΑΠΕ φέρνει στο προσκήνιο τεχνικές προκλήσεις. Οι περικοπές «πράσινης» ενέργειας λόγω κορεσμού των δικτύων σχεδόν διπλασιάστηκαν το 2024 και 2025. Ο IEA προειδοποιεί ότι απαιτούνται άμεσες επενδύσεις σε δίκτυα, διασυνδέσεις και μπαταρίες αποθήκευσης.
- Η Κίνα φρενάρει, ο κόσμος επιταχύνει: Για πρώτη φορά μετά από 21 χρόνια, οι ετήσιες παγκόσμιες προσθήκες ΑΠΕ αναμένεται να σημειώσουν μικρή κάμψη (11%) το 2026, κυρίως λόγω της στροφής της Κίνας από τα σταθερά τιμολόγια στις ανταγωνιστικές δημοπρασίες. Ωστόσο, η επιτάχυνση σε αγορές όπως η Ινδία, οι ΗΠΑ και η Ευρώπη αντισταθμίζει μακροπρόθεσμα αυτό το αποτύπωμα.
Διαβάστε ακόμη
