Στην επιφάνεια ήρθε η αντιπαράθεση σε σχέση με την κατάργηση της δυνατότητας ένταξης νέων έργων ΑΠΕ στον μηχανισμό κοινωνικοποίησης του 50% του κόστους σύνδεσης στο πλαίσιο της συζήτησης στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της βουλής του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Επί της ουσίας η ρύθμιση προβλέπει πως πλέον οι επενδυτές θα αναλαμβάνουν όλες τις δαπάνες κατασκευής των έργων σύνδεσης. Η ΕΛΕΤΑΕΝ διαφωνεί με την κατάργηση του κανόνα και ζητά τη διατήρησή του ή, εναλλακτικά, σαφέστερες μεταβατικές προβλέψεις. Παράλληλα, οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων των data centers θέτουν ζητήματα σχετικά με το κόστος, τις προϋποθέσεις σύνδεσης, την ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Η κατάργηση της πρόβλεψης για επιμερισμό του κόστους σύνδεσης των ΑΠΕ

Τη συμφωνία της ΡΑΑΕΥ με την πρόβλεψη του άρθρου 42 για την κατάργηση του επιμερισμού του κόστους σύνδεσης εξέφρασε ο αντιπρόεδρος της Αρχής, Δημήτρης Φούρλαρης, επισημαίνοντας ότι η Ρυθμιστική Αρχή είχε αποστείλει σχετική επιστολή προς το υπουργείο.

Όπως ανέφερε, το μοντέλο επιμερισμού του κόστους σε ποσοστό 50-50 θεσπίστηκε το 2022, με τον νόμο 4951, σε συνέχεια της ενεργειακής κρίσης και της κατεύθυνσης που είχε δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιτάχυνση της ένταξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. Στόχος που, όπως σημείωσε, επιτεύχθηκε. Ωστόσο, εκτίμησε ότι στη σημερινή συγκυρία η κατάργηση του συγκεκριμένου μοντέλου κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς η διατήρησή του θα μπορούσε να πριμοδοτεί μη υγιή ανάπτυξη έργων. Ειδικότερα, αναφέρθηκε σε περιπτώσεις έργων που χωροθετήθηκαν μακριά από τις βέλτιστες θέσεις, τόσο από τεχνοοικονομική και περιβαλλοντική άποψη όσο και σε σχέση με την απόστασή τους από το δίκτυο και το διαθέσιμο δυναμικό.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της ΡΑΑΕΥ, η νέα προσέγγιση μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση του δικτύου και στη χωροθέτηση έργων σε καταλληλότερες θέσεις. Ως ένδειξη των αλλαγών που συντελούνται, ανέφερε ότι έχουν ήδη καταγραφεί, ακόμη και πρόσφατα, ανακλήσεις αιτημάτων για οριστικές προσφορές σύνδεσης.

Θετική ήταν η αποτίμησή του και για τους όρους που εισάγει το νομοσχέδιο σχετικά με τα data centers, καθώς, όπως εκτίμησε, περιορίζουν τον αριθμό των αιτημάτων και οδηγούν στη συγκέντρωση εκείνων που έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο και προοπτική υλοποίησης.

Η διαφωνία της ΕΛΕΤΑΕΝ

Την αντίθετη θέση ως προς την κατάργηση του επιμερισμού του κόστους σύνδεσης διατύπωσε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτης Λαδακάκος, εκφράζοντας τη διαφωνία του με την πρόβλεψη του άρθρου 42. Όπως ανέφερε, η λογική πάνω στην οποία θεσμοθετήθηκε το 2022 ο επιμερισμός του κόστους εξακολουθεί να υφίσταται. Πρόκειται για έργα που, μετά την υλοποίησή τους από παραγωγό ΑΠΕ, περνούν τελικά στην ιδιοκτησία του ΑΔΜΗΕ ή του ΔΕΔΔΗΕ, με το κόστος σύνδεσής τους να επιμερίζεται μεταξύ των δύο πλευρών.

Η ΕΛΕΤΑΕΝ δεν αποδέχεται την εκτίμηση ότι το μοντέλο 50-50 δημιουργεί ανισορροπίες ή οδηγεί σε λανθασμένο σχεδιασμό έργων ΑΠΕ, καθώς ο παραγωγός εξακολουθεί να καλύπτει το 50% του κόστους. Επομένως, όσο ακριβότερη είναι η σύνδεση, τόσο υψηλότερο είναι και το ποσό που καλείται να καταβάλει ο ίδιος. Σε περίπτωση που δεν γίνει αποδεκτό το αίτημα διατήρησης του άρθρου 42, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητά να οριστεί ως μεταβατικό ορόσημο η αποδοχή από τον παραγωγό της οριστικής προσφοράς σύνδεσης, ώστε τα έργα που έχουν φτάσει σε αυτό το στάδιο να μην καταλαμβάνονται από την κατάργηση της ρύθμισης. Όπως εξήγησε, στο συγκεκριμένο στάδιο κατατίθενται οι εγγυητικές επιστολές και η επένδυση βρίσκεται πολύ κοντά στην οριστική επενδυτική απόφαση.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η διατύπωση της διάταξης παρουσιάζει σημαντική ασάφεια, καθώς προβλέπει την απαλλαγή έργων που έχουν υπογράψει σύμβαση σύνδεσης και έχουν καταβάλει το κόστος σύνδεσης, χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς νοείται ως κόστος σύνδεσης. Εφόσον δεν υιοθετηθεί η πρόταση για το ορόσημο της οριστικής προσφοράς σύνδεσης, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητά να αποσαφηνιστεί ο όρος, προτείνοντας να θεωρείται ως τέτοιο η προκαταβολή που προβλέπεται στη σύμβαση σύνδεσης και καταβάλλεται από τον παραγωγό προς τον επενδυτή.

Επιπλέον, η ΕΛΕΤΑΕΝ ζητά ισότιμη μεταχείριση των έργων repowering και των κανονικών έργων που έχουν επιλεγεί μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας, όσον αφορά τη μεταφορά όλων των χρονικών οροσήμων στο χρονικό ορόσημο που προβλέπεται κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού, ο οποίος συνήθως διενεργείται από τη ΡΑΕ.

ΑΔΜΗΕ: Ευέλικτες συμβάσεις για αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δικτύων

Σημαντικές προβλέψεις άμεσου ενδιαφέροντος για τον ΑΔΜΗΕ περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με τον Κώστα Τσιρέκη, διευθυντή Στρατηγικής και Σχεδιασμού Ανάπτυξης Συστήματος του Διαχειριστή.

Ειδικότερα, όπως ανέφερε, ρυθμίζεται το πλαίσιο σύναψης ευέλικτων συμβάσεων σύνδεσης, δίνοντας τη δυνατότητα στους διαχειριστές να συνδέουν νέες εγκαταστάσεις, κυρίως σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς πλήρη εγγύηση απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας. Η συγκεκριμένη δυνατότητα εκτιμάται ότι θα επιτρέψει την περαιτέρω διείσδυση των μονάδων παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές στο ενεργειακό μείγμα, χωρίς να καθίσταται αναγκαία σε κάθε περίπτωση η κατασκευή νέων δικτύων, τα οποία συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες σε βάρος των Ελλήνων καταναλωτών.

Το πλαίσιο εφαρμογής των ευέλικτων συμβάσεων θα διαμορφωθεί σταδιακά. Για κάθε περιοχή που θα χαρακτηρίζεται ως περιοχή με περιορισμένη ή μηδενική δυνατότητα δικτύου για νέες συνδέσεις, οι διαχειριστές θα εκπονούν ειδικές μελέτες, από τις οποίες θα προκύπτουν οι δυνατότητες σύναψης ευέλικτων συμβάσεων. Στη συνέχεια, κατόπιν έγκρισης της ΡΑΑΕΥ, θα ποσοτικοποιούνται οι όροι ευελιξίας και οι δυνατότητες απορρόφησης, ώστε οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές να γνωρίζουν τους όρους πρόσβασης στο ηλεκτρικό δίκτυο και να μπορούν να αξιολογούν την αποδοτικότητα των επενδύσεών τους.

Αναφορικά με τα κέντρα δεδομένων, ο κ. Τσιρέκης σημείωσε ότι οι νέες προβλέψεις αποσαφηνίζουν το πλαίσιο σύνδεσής τους, με στόχο να καταστεί η Ελλάδα ελκυστικός προορισμός για νέες επενδύσεις. Ταυτόχρονα, προβλέπονται δικλείδες ασφαλείας ώστε να αποτρέπεται η δέσμευση του περιορισμένου ηλεκτρικού χώρου από αιτήματα που δεν συνοδεύονται από πραγματική πρόθεση επένδυσης. Όπως επισήμανε, η σύνδεση των data centers δημιουργεί προκλήσεις τόσο λόγω των υψηλών ενεργειακών αναγκών τους όσο και εξαιτίας της ανάγκης εξασφάλισης της απαιτούμενης ισχύος για το ηλεκτρικό σύστημα. Στο πλαίσιο αυτό, οι νέες ρυθμίσεις εισάγουν σημαντικές υποχρεώσεις για την κάλυψη της κατανάλωσής τους από νέους σταθμούς παραγωγής, τις οποίες χαρακτήρισε θετικές.

ΔΕΔΔΗΕ: Αίτημα για αύξηση του ορίου σύνδεσης των data centers στα 15 MW

Στην ετοιμότητα του ΔΕΔΔΗΕ για την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων αναφέρθηκε ο Δημήτρης Τσαλέμης, επικεφαλής της Διεύθυνσης Πελατών Δικτύου του Διαχειριστή. Όπως σημείωσε, στην εταιρεία λειτουργεί ήδη πληροφοριακό σύστημα για την υποδοχή αιτήσεων καταναλωτών και παραγωγών, ενώ στην ιστοσελίδα του ΔΕΔΔΗΕ δημοσιοποιούνται οι λίστες με τα αιτήματα παραγωγών και αυτοκαταναλωτών, καθώς και τα περιθώρια των υποσταθμών του δικτύου διανομής. Με βάση τα δεδομένα αυτά, η χώρα ήταν ήδη προετοιμασμένη για την ενσωμάτωση των συγκεκριμένων άρθρων της ευρωπαϊκής οδηγίας.

Παράλληλα, οι διατάξεις για την κοινή χρήση ενέργειας και την ενίσχυση του ενεργού καταναλωτή διευρύνουν τον ρόλο του τελικού πελάτη στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, θεσπίζοντας το δικαίωμα νοικοκυριών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων να διαμοιράζονται ανανεώσιμη ενέργεια.

Σημαντικό εργαλείο για την εφαρμογή των ρυθμίσεων αποτελεί και η εγκατάσταση περισσότερων από δύο εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών από τον ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίοι συμβάλλουν στην ενίσχυση της εποπτείας και στην αποδοτικότερη λειτουργία του δικτύου διανομής, διευκολύνοντας παράλληλα τον διαμοιρασμό ενέργειας.

Σε ό,τι αφορά τα data centers, ο κ. Τσαλέμης ανέφερε ότι ο ΔΕΔΔΗΕ είχε προτείνει κατά τη διαβούλευση την αύξηση του ορίου ισχύος για τη σύνδεσή τους στο δίκτυο διανομής από τα 10 MW στα 15 MW ετησίως, λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων που καθιστούν πλέον εφικτή μια τέτοια δυνατότητα. Η σχετική εισήγηση έχει ήδη υποβληθεί στη Ρυθμιστική Αρχή, προκειμένου να αυξηθεί το όριο υποδοχής αιτημάτων για ειδικές κατηγορίες καταναλωτών, όπως τα κέντρα δεδομένων. Επιπλέον, αναφέρθηκε στην αναβάθμιση της προτεραιότητας εξέτασης των αιτημάτων σύνδεσης των data centers από τους διαχειριστές. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η ρύθμιση θα ήταν λειτουργικότερη εάν προσδιοριζόταν με μεγαλύτερη ακρίβεια η σειρά εξέτασης των αιτημάτων, για παράδειγμα μέσω κάποιας από τις ομάδες προτεραιότητας που προβλέπει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο.

Data Centers: Ανάγκη ισορροπίας μεταξύ ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας

Στη σημασία της διαμόρφωσης ενός πλαισίου που θα επιτρέψει στην Ελλάδα να εξελιχθεί σε ψηφιακό κόμβο, χωρίς να υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητά της στην ευρύτερη περιοχή, αναφέρθηκε ο Αλέξανδρος Μπεχράκης, Managing Director της Digital Realty Greece και πρόεδρος του Greek Data Center Association.

Όπως τόνισε, οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο κλάδο είναι κινητές, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξισορρόπηση μεταξύ της αύξησης των επενδύσεων εκεί όπου υπάρχει πραγματική προοπτική και της διατήρησης της ανταγωνιστικής θέσης της χώρας. Ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη ύπαρξης αυστηρού πλαισίου για την αποτροπή της κερδοσκοπίας, εκφράζοντας παράλληλα τη στήριξή του στη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου. Χαρακτήρισε το νομοσχέδιο σημαντικά βελτιωμένο, ωστόσο εξέφρασε επιφυλάξεις για το ετήσιο τέλος των 15.000 ευρώ επί του συνόλου της ζητούμενης ισχύος. Και τούτο διότι η συγκεκριμένη επιβάρυνση θα αυξήσει τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων, καθώς εφαρμόζεται στο σύνολο της ισχύος, σε μια αγορά όπου οι επενδύσεις αναπτύσσονται σταδιακά.

ΕΒΙΚΕΝ: Θετική η κάλυψη του 60% από νέες ΑΠΕ, παραμένει το ζήτημα του ταυτοχρονισμού

Στο ζήτημα της κάλυψης των ενεργειακών αναγκών των data centers από νέες μονάδες ΑΠΕ στάθηκε ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ, Αντώνης Κοντολέων, χαρακτηρίζοντας ιδιαίτερα θετική την πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία το 60% της ετήσιας κατανάλωσής τους πρέπει να καλύπτεται από νέες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εντόπισε ωστόσο ως βασικό ζήτημα την απουσία απαίτησης χρονικού ταυτοχρονισμού μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης ενέργειας. Όπως εξήγησε, ένα κέντρο δεδομένων μπορεί να συνάψει σύμβαση αγοράς ενέργειας (PPA), καλύπτοντας το 60% της κατανάλωσής του από την παραγωγή ενός φωτοβολταϊκού σταθμού, χωρίς όμως να διασφαλίζεται ότι η παραγωγή συμπίπτει χρονικά με τις ανάγκες του.

Καθώς τα data centers έχουν συνεχείς ενεργειακές ανάγκες, κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες θα εξακολουθούν να τροφοδοτούνται από το ηλεκτρικό σύστημα. Πρόκειται για ώρες κατά τις οποίες, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΒΙΚΕΝ, το σύστημα αντιμετωπίζει ζητήματα επάρκειας και υψηλών τιμών, αναδεικνύοντας έτσι τη σημασία του χρονικού ταυτοχρονισμού παραγωγής και κατανάλωσης.

Διαβάστε ακόμη