Με τα βλέμματα στραμμένα στις νέες ευρωπαϊκές προσκλήσεις χρηματοδότησης και τεχνικής βοήθειας που ανοίγουν τον Σεπτέμβριο βρίσκονται οι ελληνικές ενεργειακές κοινότητες, αναζητώντας έμπρακτη στήριξη απέναντι στον εγχώριο νομοθετικό «λαβύρινθο». Παρά το γεγονός ότι κράτη-μέλη όπως η Ιταλία και η Αυστρία δείχνουν τον δρόμο, έχοντας ξεκαθαρίσει πλήρως το θεσμικό τους πλαίσιο, στην Ελλάδα η παράλληλη ισχύς πολλών και διαφορετικών ορισμών συνεχίζει να προκαλεί σύγχυση στους πολίτες. Παρ’ όλα αυτά, το έντονο ελληνικό ενδιαφέρον για τα κοινοτικά κονδύλια παραμένει αμείωτο, με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό να ετοιμάζεται να δώσει «ανάσα» σε δεκάδες εγχώριες πρωτοβουλίες.

Δύο χώρες έχουν ενσωματώσει πλήρως το νομικό «οπλοστάσιο» για την υποστήριξη των ενεργειακών κοινοτήτων: η Ιταλία και η Αυστρία. Σύμφωνα με την ομοσπονδία REScoop (Renewable Energy Source Cooperative), η Ιταλία έχει μεταφέρει οριστικά και πλήρως τον ορισμό των ενεργειακών κοινοτήτων με το Νομοθετικό Διάταγμα 199/2021 και τον ορισμό των CEC με το Νομοθετικό Διάταγμα 210/2021. Ο ορισμός των ενεργειακών κοινοτήτων αναφέρεται στα περισσότερα από τα κριτήρια που περιέχονται στον ορισμό της RED II, συμπεριλαμβανομένης της ανοιχτής και εθελοντικής συμμετοχής, της αυτονομίας και του αποτελεσματικού ελέγχου, καθώς και του στόχου να αποφέρει περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη στην τοπική κοινότητα όπου λειτουργούν, αντί για οικονομικά κέρδη. Παρόμοια συνθήκη ισχύει και για την Αυστρία.

Τι γίνεται στην Ελλάδα

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο νόμος 5037/2023 εισήγαγε διατάξεις για δύο νέους ορισμούς για τις ενεργειακές κοινότητες, πέραν δηλαδή εκείνου του 2018, και, όπως σημειώνει η REScoop, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Συνολικά, η παράλληλη ύπαρξη τριών ορισμών προκαλεί μεγάλη σύγχυση στους πολίτες που επιθυμούν να δημιουργήσουν ενεργειακές κοινότητες, καθώς το νομικό πλαίσιο στο οποίο πρέπει να πλοηγηθούν είναι περίπλοκο και οι διαφορές μεταξύ των τριών ορισμών δεν είναι εύκολο να διακριθούν.

Πριν από δύο μήνες υπήρξε έντονο ελληνικό ενδιαφέρον στη δεύτερη πρόσκληση υποβολής προτάσεων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ενεργειακών Κοινοτήτων. Όσες ενεργειακές κοινότητες επιλεχθούν τον άλλον μήνα θα λάβουν εφάπαξ επιχορήγηση ύψους 45.000 ευρώ για την ανάπτυξη του επιχειρηματικού τους σχεδίου. Πριν από λίγες ημέρες γνωστοποιήθηκε το πρόγραμμα Τεχνικής Βοήθειας (ΤΒ) του Citizen Energy Advisory Hub Technical Assistance, το οποίο θα ενδυναμώσει 120 πρωτοβουλίες πολιτών στον τομέα της ενέργειας σε όλη την ΕΕ, με την πρακτική υποστήριξη που χρειάζονται για να επιτύχουν.

Δύο ανταγωνιστικές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων θα παραμείνουν ανοιχτές για τουλάχιστον έναν μήνα. Η πρώτη πρόσκληση άνοιξε τον Δεκέμβριο του 2025 και ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2026. Επιλέχθηκαν περίπου 50 έργα πολιτών στον τομέα της ενέργειας, τα οποία λαμβάνουν επί του παρόντος υποστήριξη.

Η δεύτερη πρόσκληση θα ανοίξει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026 και θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 2 Οκτωβρίου 2026. Οι επιλεγμένοι δικαιούχοι θα μπορούν να λάβουν υποστήριξη από ειδικούς για 20 έως 40 ημέρες.

Το πρόγραμμα προσφέρει πέντε βασικούς τύπους υποστήριξης για την αντιμετώπιση των ποικίλων αναγκών των πρωτοβουλιών πολιτών στον τομέα της ενέργειας:

  • Οικονομική συμβουλευτική υποστήριξη
  • Τεχνική υποστήριξη
  • Νομική υποστήριξη
  • Υποστήριξη συμμετοχής ενδιαφερόμενων μερών
  • Υποστήριξη ανάπτυξης ικανοτήτων

Διαβάστε ακόμη