Σημαντική επιβράδυνση καταγράφουν τους τελευταίους μήνες τα έργα αυτοπαραγωγής και οι ενεργειακές κοινότητες, σύμφωνα με ανάλυση του Green Tank. Την περίοδο Ιανουαρίου 2024 – Απριλίου 2026 κατατέθηκαν μόλις 61 νέες αιτήσεις έργων ενεργειακών κοινοτήτων. Τα εμπορικά έργα κυριαρχούν, καθώς από τα 3.069 ηλεκτρισμένα έργα ενεργειακών κοινοτήτων συνολικής ισχύος 2.562 MW, μόλις τα 221 έργα, ισχύος 114,1 MW (4,4% της συνολικής ισχύος), αφορούν έργα αυτοπαραγωγής. Τα υπόλοιπα πωλούν την παραγόμενη ενέργεια και διαμοιράζουν τα κέρδη στα μέλη τους.
Οι περισσότερες ενεργειακές κοινότητες συγκεντρώνονται στην Κεντρική Μακεδονία (712). Ταυτόχρονα, η μεγαλύτερη ισχύς ηλεκτρισμένων (367,9 MW) αλλά και ακυρωμένων έργων (733,8 MW) στη χαμηλή και μέση τάση βρίσκεται επίσης στην Κεντρική Μακεδονία. Παράλληλα, η Δυτική Μακεδονία καταγράφει δύο αρνητικά ρεκόρ: τη μεγαλύτερη αναλογία ακυρωμένων προς ηλεκτρισμένα έργα (3,7:1) και το οξύτερο πρόβλημα διαθεσιμότητας ηλεκτρικού χώρου, καθώς το 89,7% της ακυρωμένης ισχύος αφορά έργα που προηγουμένως είχαν λάβει γνωστοποίηση αδυναμίας σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η στασιμότητα στο πλήθος και την ισχύ των αιτήσεων των ενεργειακών κοινοτήτων δεν οφείλεται αποκλειστικά στην έλλειψη ηλεκτρικού χώρου, αλλά και στις αλλαγές του θεσμικού πλαισίου, οι οποίες περιόρισαν τις δυνατότητες διανομής κερδών στα μέλη. Όπως φαίνεται σε σχετικό πίνακα της έκθεσης, οι ακυρώσεις έργων ενεργειακών κοινοτήτων ήταν περισσότερες από τις ηλεκτρίσεις.
Πρόοδος στην ηλέκτριση έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες
Από την άλλη πλευρά, αξιοσημείωτη είναι η πρόοδος στην ηλέκτριση, ειδικά των έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες στο δίκτυο χαμηλής και μέσης τάσης. Συγκεκριμένα, από 4,2 MW το 2022 και 14,4 MW το 2023, το 2024 έκλεισε με υπερτριπλάσια, σε σχέση με το 2023, ηλεκτρισμένη ισχύ (50,1 MW). Η πρόοδος συνεχίστηκε και το 2025, όταν η ηλεκτρισμένη ισχύς υπερδιπλασιάστηκε σε σχέση με το 2024, φτάνοντας τα 112,4 MW. Ωστόσο, τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026 ηλεκτρίστηκαν μόλις πέντε επιπλέον έργα αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες, συνολικής ισχύος 1,7 MW.
Σε ό,τι αφορά ειδικά τα έργα ενεργειακών κοινοτήτων στο δίκτυο υψηλής τάσης, από την ανάλυση των στοιχείων του ΑΔΜΗΕ προκύπτει ότι έως τον Απρίλιο του 2026 είχαν τεθεί σε λειτουργία 1.012 έργα συνολικής ισχύος 1.078,6 MW, ενώ οριστική προσφορά σύνδεσης είχαν αποκτήσει επιπλέον 712 έργα συνολικής ισχύος 833,2 MW. Ωστόσο, τα 1.012 έργα που βρίσκονται σε λειτουργία στην υψηλή τάση ανήκουν σε μόλις 103 ενεργειακές κοινότητες.
Αθροιστικά, τα έργα ενεργειακών κοινοτήτων σε όλες τις τάσεις που βρίσκονται σε λειτουργία ανέρχονται σε 3.069, με συνολική ισχύ 2.562 MW.
Αναφορικά με τα έργα αυτοπαραγωγής, η ισχύς εκείνων που βρίσκονται σε λειτουργία ανέρχεται σε 1.155,5 MW, αυξημένη κατά μόλις 82,9 MW σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2025. Επιβράδυνση παρατηρείται και στον ρυθμό υποβολής νέων αιτήσεων, με 5.776 νέες αιτήσεις το 2025 και 1.033 το πρώτο τετράμηνο του 2026.
Σύμφωνα με την έκθεση του Green Tank, η ανάλυση όλων των νεότερων στοιχείων του ΔΕΔΔΗΕ (έως και τον Απρίλιο του 2026) δείχνει ότι το ενδιαφέρον των πολιτών, όπως αυτό αποτυπώνεται στην εξέλιξη των αιτημάτων για έργα αυτοπαραγωγής, επηρεάστηκε σημαντικά από τις θεσμικές αλλαγές. Η πλειονότητα των αιτήσεων αφορά τους δύο νεότερους μηχανισμούς: τον Ταυτοχρονισμένο Συμψηφισμό και τον Εικονικό Ταυτοχρονισμένο Συμψηφισμό.
Ωστόσο, η ισχύς των ηλεκτρισμένων έργων με τους νέους μηχανισμούς είναι μόλις 118,1 MW (10,2% της συνολικής), ενώ μόνο 21,8 MW από αυτά αφορούν αιτήσεις που έγιναν μετά την εφαρμοστική ΚΥΑ της 2ας Οκτωβρίου 2024. Στις περιοχές που είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021-2027 υπάρχουν 15,6 MW εκκρεμών έργων εικονικού ενεργειακού και εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού με σύμβαση σύνδεσης, καθώς και άλλα 42,9 MW λιγότερο ώριμων έργων με τους ίδιους μηχανισμούς.
Το άθροισμα της ισχύος των εκκρεμών έργων αυτοπαραγωγής και εκείνης των ηλεκτρισμένων έργων αγγίζει τα 1.887 MW, πλησιάζοντας έτσι τα 2 GW ηλεκτρικού χώρου για έργα αυτοπαραγωγής, όπως προβλέπεται από τον ν. 5037/2023.
Το Green Tank προτείνει μεταξύ άλλων:
- Τη συμπερίληψη των έργων ενεργειακών κοινοτήτων στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και στην αξιοποίηση των εσόδων από τις δημοπρασίες εκπομπών του ΣΕΔΕ2 που θα λειτουργήσει για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές.
- Τη διαμόρφωση ενός νέου προγράμματος στήριξης έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες πολιτών και επιχειρήσεων καθώς και αγρότες, ειδικά για τις λιγνιτικές περιοχές από τους πόρους του ΠΔΑΜ 2021–2027 κατά τα πρότυπα της αντίστοιχης
πρόσκλησης για δήμους και σχετιζόμενους φορείς. - Τη δημιουργία εγγυοδοτικού μηχανισμού ή αναπτυξιακού ταμείου για πρόσβαση σε δανεισμό, ωρίμανση έργων και εγκατάσταση υποδομών αποθήκευσης.
- Την επέκταση του ηλεκτρικού χώρου για έργα αυτοπαραγωγής στα 3 GW ως το 2030.
Διαβάστε ακόμα
