Σε τροχιά «χαλάρωσης» των προτάσεών της για τη ρύθμιση των εκπομπών από τα ενεργοβόρα κέντρα δεδομένων (data centers) φαίνεται να κινείται η ΕΕ, καθώς, σύμφωνα με προσχέδια κανόνων που επικαλούνται οι Financial Times, εξετάζει τη δυνατότητα χρήσης πιο φθηνών «αντισταθμίσεων» (offsets) για την κάλυψη των εκπομπών από εγκαταστάσεις που λειτουργούν με φυσικό αέριο.
Η συζήτηση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της ΕΕ να ισορροπήσει ανάμεσα στους κλιματικούς της στόχους και στην ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης υποδομών τεχνητής νοημοσύνης (AI), την ώρα που εντείνεται η κούρσα ανταγωνισμού με τις ΗΠΑ. Η Ευρώπη φιλοξενεί σήμερα τον δεύτερο μεγαλύτερο κόμβο data centers παγκοσμίως, μετά τη Βόρεια Αμερική.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της 30ής Ιουνίου, το οποίο αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση από τους ειδικούς των κρατών-μελών, εγκαταλείπεται η αρχική πρόβλεψη για ένα αυστηρό σύστημα αξιολόγησης τύπου «traffic light» (πράσινο–κίτρινο–κόκκινο) για τα data centers, το οποίο θα βασιζόταν στην κατανάλωση ενέργειας και νερού. Με απλά λόγια, δεν θα εφαρμοστεί ένα ενιαίο και δεσμευτικό σύστημα κατάταξης που θα αποτυπώνει με σαφή σήμανση την περιβαλλοντική απόδοση κάθε εγκατάστασης, κάτι που θα καθιστούσε άμεσα συγκρίσιμα τα data centers σε όλη την ΕΕ. Παράλληλα, το ίδιο προσχέδιο προβλέπει πιο ευέλικτο πλαίσιο για την αντιστάθμιση εκπομπών, επιτρέποντας στις εταιρείες να χρησιμοποιούν ευρύτερα εργαλεία, όπως ενεργειακά πιστοποιητικά, για να «ισοσκελίζουν» το ανθρακικό τους αποτύπωμα, ακόμη και όταν η κατανάλωση ενέργειας των εγκαταστάσεών τους παραμένει υψηλή.
Τι προέβλεπε ο προηγούμενος κανόνας της ΕΕ για τα data centers
Στο προηγούμενο σχέδιο του Μαρτίου προβλεπόταν ότι οι εκπομπές από ορυκτά καύσιμα θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν μόνο μέσω επενδύσεων σε πιστοποιητικά καθαρής ενέργειας από έργα της τελευταίας δεκαετίας, τα οποία παράγουν ενέργεια κοντά χρονικά και γεωγραφικά στην κατανάλωση των data centers. Ωστόσο, μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και ενώσεις του κλάδου, μεταξύ των οποίων η Amazon Web Services, η Microsoft και η European Data Centre Association, αντέδρασαν και άσκησαν πιέσεις στις Βρυξέλλες ζητώντας την άρση αυτών των περιορισμών, επικαλούμενες το αυξημένο κόστος. Το νέο προσχέδιο υιοθετεί αρκετά τα αιτήματα των εταιρειών, ενώ επιτρέπει πλέον και τη χρήση πιστοποιητικών πυρηνικής ενέργειας, εξέλιξη που θεωρείται θετική για χώρες με υψηλή εξάρτηση από την πυρηνική ισχύ, όπως η Γαλλία. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα data center που λειτουργεί τη νύχτα στο γερμανικό δίκτυο, όπου εξακολουθεί να υπάρχει χρήση λιγνίτη ή άνθρακα, θα μπορεί να «μηδενίζει» τις εκπομπές του μέσω πιστοποιητικών που συνδέονται με παραγωγή ηλιακής ενέργειας, για παράδειγμα στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ειδικοί στην πολιτική για το κλίμα και στην αγορά ενέργειας προειδοποιούν ότι τέτοιου είδους λογιστικά εργαλεία δεν μειώνουν ουσιαστικά τις εκπομπές, αλλά απλώς τις μεταφέρουν λογιστικά. Η Κομισιόν και εκπρόσωποι των κρατών-μελών αναμενόταν να εξετάσουν την πρόταση σε συνάντηση την Πέμπτη, με αξιωματούχο να διευκρινίζει, σύμφωνα με τους FT, ότι το κείμενο δεν είναι οριστικό και παραμένει ανοιχτό σε τροποποιήσεις.
Η συζήτηση διεξάγεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες στρέφουν το βλέμμα τους σε υποδομές AI, αυξάνοντας σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Amazon, Meta και Microsoft υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι μπορούν να «εξισορροπούν» τις εκπομπές τους μέσω αγορών καθαρής ενέργειας, ακόμη και όταν η πραγματική κατανάλωση ορυκτών καυσίμων αυξάνεται λόγω της ανάπτυξης των υπηρεσιών τους. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η αύξηση της χρήσης καθαρής ενέργειας δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση των εκπομπών. Η Amazon κατέγραψε αύξηση 34% στις εκπομπές που συνδέονται με την ηλεκτρική ενέργεια που προμηθεύεται από το δίκτυο μεταξύ 2024 και 2025, ενώ η Google ανακοίνωσε αύξηση 37% στις αντίστοιχες εκπομπές της. Ωστόσο, στην περίπτωση της Google, οι συνολικές εκπομπές εμφανίζονται ελαφρώς μειωμένες όταν συνυπολογίζονται οι επενδύσεις της σε έργα καθαρής ενέργειας και τα σχετικά ενεργειακά πιστοποιητικά.
Διαβάστε ακόμη
