Με το brent πάνω από τα 100 δολ./βαρέλι (με αύξηση 60% σε ετήσια βάση) το φυσικό αέριο στα 80 ευρώ/MWh (+150% σε ετήσια βάση) και τις τιμές ρεύματος στα Χρηματιστήρια Ενέργειας να πραγματοποιούν υψηλές πτήσεις (ιδίως στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που έχουν δοκιμαστεί από αλλεπάλληλες κρίσεις τιμών στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν), Ελλάδα και Ευρώπη πλησιάζουν έναν χειμώνα που απειλεί να δοκιμάσει σκληρά νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κρατικούς προϋπολογισμούς, Πράγματι, η εντεινόμενη ενεργειακή ακρίβεια εντείνει τους φόβους για πληθωριστικό σπιράλ, ενώ το τελευταίο διάστημα το «μέτωπο» της ανησυχίας έχει αρχίσει να μετατοπίζεται από το ντίζελ και την αμόλυβδη βενζίνη (που εξακολουθούν να κινούνται στην Ελλάδα σταθερά πάνω από την «γραμμή» των 2 ευρώ το λίτρο παρά την συνεχιζόμενη στήριξη στην αντλία) στο φυσικό αέριο: Και τούτο διότι πληθαίνουν οι φωνές που προειδοποιούν ότι η σοβούσα κρίση τιμών μπορεί να εξελιχθεί σε κρίση εφοδιασμού αερίου, ιδίως αν ο φετινός χειμώνας δεν αποδειχθεί τόσο ήπιος όσο ο προηγούμενος, σε πείσμα των καθησυχαστικών μηνυμάτων που επιχειρεί να εκπέμψει η ΕΕ.
Το διπλό σήμα κινδύνου για ελλείψεις φυσικού αερίου
Στο πλαίσιο αυτό, αίσθηση προκάλεσε η ανάλυση του ινστιτούτου IEEFA, σύμφωνα με την οποία η ΕΕ αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να έχει έλλειμμα φυσικού αερίου έως και 14 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου τον χειμώνα, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 7% της συνολικής ζήτησης της ΕΕ και αντιστοιχεί στην κάλυψη 12 εκατομμυρίων νοικοκυριών.
«Σήμα κινδύνου» -αν και με πιο διπλωματικό τρόπο- εξέπεμψε εξάλλου και ο Σύνδεσμος των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου της Ευρώπης (ENTSOG), ο οποίος σε έκθεσή του που παρουσιάστηκε πρόσφατα σε αρμόδιους αξιωματούχους της Κομισιόν αναδεικνύει σημαντικές προκλήσεις για τον εφοδιασμό της Ευρώπης τον επερχόμενο χειμώνα. Ο προβληματισμός αφορά τόσο την επάρκεια των διαθέσιμων ποσοτήτων, ιδιαίτερα στην περίπτωση ενός βαρύ χειμώνα, όσο και το κόστος τους.
Όπως επισημαίνει ο ENTSOG, η Ευρώπη εισέρχεται στη χειμερινή περίοδο με τις αποθήκες γεμάτες κατά 73% ( 10 ποσοστιαίες μονάδες πιο κάτω σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι και χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή από την έναρξη καταγραφής των σχετικών στοιχείων το 2011) καθώς οι υψηλές τιμές κατέστησαν πιο ελκυστική για τους εμπόρους την πώληση αερίου το καλοκαίρι, αντί της αποθήκευσής του για τον χειμώνα. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το ποσοστό πληρότητας στο τέλος του χειμώνα μπορεί να υποχωρήσει ακόμη και κάτω από το 30%.
Τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα αφήνουν την ΕΕ «με μικρότερο περιθώριο ασφαλείας» απέναντι στις διαταραχές του παγκόσμιου εφοδιασμού και την καθιστούν «ευάλωτη σε απότομες αυξήσεις των τιμών», ανέφερε στο Politico η Άνα Γιάλερ-Μακαρέβιτς, επικεφαλής αναλύτρια του IEEFA για την ενέργεια στην Ευρώπη. Εάν οι χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους φέτος, θα χρειαστεί να αναπληρώσουν μεγαλύτερες ποσότητες την επόμενη χρονιά, διαιωνίζοντας τον φαύλο κύκλο χαμηλών αποθεμάτων και υψηλότερων τιμών, πρόσθεσε.
O ENTSOG από την πλευρά του προειδοποιεί ότι σε έναν ψυχρό χειμώνα, στο χειρότερο σενάριο η πληρότητα των αποθηκών θα μπορούσε να υποχωρήσει έως το 11%. Πρόκειται για το επίπεδο που αντιστοιχεί στα στρατηγικά αποθέματα, τα οποία δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα. Εάν δε οι χώρες επιδιώξουν να διατηρήσουν την πληρότητα των αποθηκών στο 30% στο τέλος του χειμώνα, ώστε να περιορίσουν την έκθεσή τους σε μελλοντικά κύματα ψύχους, θα πρέπει είτε να μειωθεί η κατανάλωση, είτε η ποσότητα αυτή να μη διατεθεί στους καταναλωτές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ξορκίσει το φάντασμα των ελλείψεων, υποστηρίζοντας ότι το σύστημα αερίου είναι επαρκώς ευέλικτο για να αντιμετωπίσει τη χειμερινή ζήτηση, παρά το χαμηλό επίπεδο αποθήκευσης, o δε Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προέτρεψε επιχειρήσεις και νοικοκυριά να μειώσουν την κατανάλωση ρεύματος και αερίου το χειμώνα ως «αντίδοτο» για την κρίση, με μια επιστολή που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ως ενδεικτική της αβελτηρίας και του εφησυχασμού που εξακολουθούν να επιδεικνύουν οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με ορισμένους κύκλους…
Η εντεινόμενη πίεση στις τιμές ρεύματος
Την ίδια στιγμή, το ακριβό αέριο «περνά» και στο κόστος της ηλεκτροπαραγωγής, καθώς επηρεάζει σε μεγαλύτερο βαθμό τις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος, όσο πλησιάζουμε προς τον χειμώνα και οι ώρες ηλιοφάνειας (και παραγωγής των φωτοβολταϊκών) περιορίζονται, ενώ η παραγωγή των αιολικών χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταβλητότητα. Ο παράγοντας αυτός, σε συνδυασμό με τις ειδικές συνθήκες που παρατηρούνται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αυτή την περίοδο, με την περιορισμένη διαθεσιμότητα πυρηνικών μονάδων-«κλειδί» για την επάρκεια εφοδιασμού της περιοχής (Τσερναβόντα στη Ρουμανία, Κοζλοντούι στην Βουλγαρία, Πακς στην Ουγγαρία) αλλά και την υδροηλεκτρική παραγωγή που κινείται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έχει οδηγήσει τα Χρηματιστήρια Ενέργειας όλης της περιοχής -της Ελλάδας μη εξαιρουμένης- στο «κόκκινο». Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα, Σάββατο 10 Οκτωβρίου, σε μια ημέρα ήπιων καιρικών συνθηκών και σχετικά χαμηλής ζήτησης, η μέση χονδεμπορική τιμή ρεύματος στη χώρα μας διαμορφώνεται στα 212,18 ευρώ/MWh (με την άπνοια να διαδραματίζει μεγάλο ρόλο), με την ελάχιστη τιμή στα 0,02 ευρώ/MWh και τη μέγιστη τιμή το βράδυ (όταν σβήνουν και τα φωτοβολταϊκά) στα 336.27 ευρώ/MWh. Είναι πάντως αξιοσημείωτο ότι αυτή η υψηλή τιμή είναι η χαμηλότερη στην περιοχή, καθώς η μέση τιμή στη Βουλγαρία για σήμερα στα 231,68 ευρώ/MWh, στη Ρουμανία 233,8 ευρώ/MWh, στην Ουγγαρία 247,38 ευρώ/MWh και στην Ιταλία στα 219,27 ευρώ/MWh. Παράλληλα, έχει επανεμφανιστεί το «αόρατο τείχος» μεταξύ των αγορών της Νοτιοανατολικής και της υπόλοιπης Ευρώπης, αφού οι τιμές πέραν της ευρύτερης «γειτονιάς» μας διαμορφώνονται σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα.
Έρχονται τα μέτρα για πετρέλαιο και επίδομα θέρμανσης, η μάχη της δημοσιονομικής ευελιξίας
Σε κάθε περίπτωση, ο Οκτώβριος έχει μπει με…άγριες διαθέσεις στην αγορά ηλεκτρισμού και εφόσον η ανοδική τάση συνεχιστεί, θα μετακυλιστεί αναπόφευκτα στα κυμαινόμενα τιμολόγια λιανικής -στα οποία βρίσκεται ακόμα πάνω από το 50% των νοικοκυριών- εντείνοντας την πίεση για λήψη μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και σε αυτό το μέτωπο για το Νοέμβριο. Υπενθυμίζεται ότι την ερχόμενη εβδομάδα αναμένονται τα «αποκαλυπτήρια» του ύψους της επιδότησης στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης καθώς και του αυξημένου επιδόματος, με την κυβέρνηση να διαθέτει σε αυτές τις δυο παρεμβάσεις ένα σημαντικό μέρος των εφεδρειών της για τον χειμώνα. Την ίδια στιγμή, στην Σύνοδο Κορυφής στις 15-16 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα δώσει τη μάχη για αύξηση της δημοσιονομικής ευελιξίας, η οποία πάντως προμηνύεται δύσκολη αν κρίνει κανείς από το κλίμα που επικράτησε στο Eurogroup αυτής της εβδομάδας, στη σκιά της κρίσης στην διεθνή αγορά ομολόγων…
Η προειδοποίηση Εξάρχου
Οι εξελίξεις δικαιώνουν αυτούς που είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως ότι έρχονταν τα χειρότερα στην Ευρώπη αυτό τον χειμώνα, συμπεριλαμβανομένου και του επικεφαλής του Ομίλου AKTOR Αλέξανδρου Εξάρχου. Ήδη από τον περασμένο Απρίλιο, ο κ. Εξάρχου είχε χτυπήσει με τον πλέον εκκωφαντικό τρόπο το «καμπανάκι» του κινδύνου στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών για το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Ένωση να βρεθεί αντιμέτωπη με ελλείψεις στην προσφορά αερίου, πανάκριβες τιμές αγοράς και μισογεμάτες αποθήκες, αν δεν λάβει έγκαιρα πρωτοβουλίες. Πέντε μήνες αργότερα, η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μιλώντας στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναγνώρισε ότι η ενεργειακή κρίση είναι εδώ και αναμένεται να επιδεινωθεί τους μήνες που έρχονται. Η κ. φον ντερ Λάιεν παραδέχτηκε ότι η απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους έχει κοστίσει επιπλέον 100 δισ. ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η προειδοποίηση του κ. Εξάρχου λοιπόν επιβεβαιώνεται ήδη στο σκέλος της ακρίβειας. Η έκταση της χειμερινής δοκιμασίας θα κριθεί από τον καιρό, τις διαθέσιμες ποσότητες LNG και την πορεία των συγκρούσεων. Ακόμη και με επαρκή εφοδιασμό, όμως, η Ευρώπη κινδυνεύει να πληρώσει βαρύ τίμημα για να κρατήσει ζεστά τα σπίτια και σε λειτουργία τις επιχειρήσεις της…
Διαβάστε ακόμη
