Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου αποτελούν πλέον βασικό δείκτη ενεργειακής ασφάλειας, καθώς αποτυπώνουν την ετοιμότητα των κρατών απέναντι σε πιθανές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η σημασία τους γίνεται ακόμη πιο εμφανής το 2026, εν μέσω της κρίσης που έχει ξεσπάσει τους τελευταίους μήνες στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει αυξήσει τις ανησυχίες για διαταραχές στις ροές πετρελαίου μέσω κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων, με αποτέλεσμα έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές του αργού. Σύμφωνα με στοιχεία της Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ (EIA), όπως παρουσιάζονται σε πρόσφατη ανάλυση, η παγκόσμια κατανομή των αποθεμάτων αποκαλύπτει όχι μόνο ποιοι είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τέτοιες κρίσεις, αλλά και πώς η ενεργειακή ισχύς λειτουργεί ως «σιωπηλή γεωπολιτική δύναμη».

Η Κίνα στην κορυφή με αποθέματα-μαμούθ

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Visual Capitalist, η Κίνα κυριαρχεί απόλυτα στην κατάταξη, διαθέτοντας περίπου 1,397 δισ. βαρέλια στρατηγικών αποθεμάτων αργού πετρελαίου. Πρόκειται για ποσότητα μεγαλύτερη από το άθροισμα των επόμενων οχτώ χωρών μαζί, στοιχείο που αποτυπώνει τη στρατηγική της εξάρτηση από τις διεθνείς θαλάσσιες οδούς και ειδικά από κρίσιμα σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν μέχρι στιγμής κλειστά.

ΗΠΑ, Ιαπωνία και Ευρώπη

Στη δεύτερη θέση βρίσκονται οι ΗΠΑ με 413 εκατομμύρια βαρέλια, αποθηκευμένα στο Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου ((SPR), ένα σύστημα υπόγειων αλατοσπηλαίων που δημιουργήθηκε μετά το πετρελαϊκό σοκ του 1973. Μάλιστα, τη Δευτέρα, στο πλαίσιο της διαχείρισης αυτών των αποθεμάτων, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει δάνειο 53,3 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου σε ενεργειακές εταιρείες, σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης των αγορών, οι οποίες έχουν εκτιναχθεί λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Συνολικά, τον προηγούμενο μήνα είχαν προσφερθεί προς δανεισμό 92,5 εκατομμύρια βαρέλια, από τα οποία δανείστηκε περίπου το 58%, ενώ νωρίτερα μέσα στη χρονιά είχαν ήδη αντληθεί περίπου 80 εκατομμύρια βαρέλια, στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου διάθεσης 172 εκατομμυρίων βαρελιών από τα αποθέματα.

Μετά τις ΗΠΑ, ακολουθεί η Ιαπωνία με 263 εκατομμύρια βαρέλια, μια χώρα που δεν διαθέτει σχεδόν καθόλου εγχώριους ενεργειακούς πόρους, αλλά στηρίζεται σε στρατηγικά αποθέματα λόγω της πλήρους εξάρτησής της από εισαγωγές.

Η OECD Ευρώπης (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) καταγράφει 179 εκατομμύρια βαρέλια, επιβεβαιώνοντας ότι η ήπειρος παραμένει σημαντικός αλλά ευάλωτος ενεργειακός «παίκτης».

Μέση Ανατολή και Ασία: Μικρότερα αλλά κρίσιμα αποθέματα

Αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Ασίας διατηρούν επίσης αξιοσημείωτα αποθέματα:

  • Σαουδική Αραβία: 82 εκατ. βαρέλια
  • Νότια Κορέα: 79 εκατ. βαρέλια
  • Ιράν: 71 εκατ. βαρέλια
  • ΗΑΕ: 34 εκατ. βαρέλια
  • Ινδία: 21 εκατ. βαρέλια

Συνολικά, τα παραπάνω αποθέματα αντιστοιχούν περίπου στο 70% του παγκόσμιου αποθηκευμένου πετρελαίου, δείχνοντας ότι η ενεργειακή «πίτα» συγκεντρώνεται σε λίγους μεγάλους παίκτες.

Από το 1973 μέχρι σήμερα: Οι κρίσεις που διαμόρφωσαν την αγορά

Η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων δεν ήταν τυχαία. Η πετρελαϊκή κρίση του 1973–1974, που προκάλεσε αύξηση τιμών κατά 300%, αποκάλυψε την ευαλωτότητα των ανεπτυγμένων οικονομιών. Ως απάντηση, δημιουργήθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), με βασικό στόχο την ενεργειακή θωράκιση των κρατών-μελών.

Από τότε έχουν καταγραφεί έξι μεγάλες στρατηγικές αποδεσμεύσεις αποθεμάτων:

  • 1991 (Πόλεμος του Κόλπου)
  • 2005 (τυφώνες Katrina και Rita)
  • 2011 (εμφύλιος στη Λιβύη)
  • 2022 (εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία)
  • 2022 (δεύτερη παρέμβαση λόγω ενεργειακής κρίσης)
  • 2026 (η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ)

Η συνολική εικόνα δείχνει πως τα στρατηγικά αποθέματα λειτουργούν σαν ένα είδος ενεργειακού «δίχτυ προστασίας» για τα κράτη. Όσο μεγαλύτερα είναι, τόσο μεγαλύτερη ευελιξία έχουν απέναντι σε κρίσεις, πολέμους ή διακοπές εφοδιασμού.

Διαβάστε ακόμη