Μια αρχαία πρακτική φαίνεται να επιστρέφει στο βόρειο Πακιστάν, καθώς κοινότητες της περιοχής «παντρεύουν» παγετώνες, μεταφέροντας κομμάτια πάγου από υφιστάμενους σε νέες τοποθεσίες, με στόχο να δημιουργήσουν τεχνητούς παγετώνες που θα αποτελέσουν μελλοντικές πηγές νερού.
Η πρακτική εφαρμόζεται στο Gilgit-Baltistan, μια ορεινή περιοχή όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται όλο και πιο έντονες. Η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει την τήξη των παγετώνων, επηρεάζοντας την ποσότητα του νερού που είναι διαθέσιμη την άνοιξη και το καλοκαίρι, όταν οι τοπικές κοινότητες τη χρειάζονται περισσότερο, ενώ ταυτόχρονα, αυξάνεται ο κίνδυνος για πλημμύρες από την απότομη διάρρηξη παγετωνικών λιμνών.
Πώς λειτουργεί η τεχνική «συγκόλλησης» των παγετώνων
Όπως αναφέρει το euronews, η τεχνική είναι γνωστή ως glacier grafting, ενώ οι ντόπιοι συχνά αναφέρονται σε αυτή ως «γάμος παγετώνων». Η διαδικασία ξεκινά με τη συλλογή πάγου από δύο διαφορετικούς παγετώνες. Ο ένας, γνωστός ως «αρσενικός», περιέχει περισσότερο χώμα, άμμο και χαλίκια, ενώ ο «θηλυκός» είναι καθαρότερος και πιο διαυγής. Δεκάδες άνθρωποι μεταφέρουν στη συνέχεια τα κομμάτια πάγου σε ξύλινα καλάθια, διανύοντας μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια, καθώς τα οχήματα μπορούν να φτάσουν μόνο μέχρι ένα σημείο. Η διαδικασία πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε ο πάγος να μην έρθει σε επαφή με το έδαφος και να περιοριστεί η τήξη του. Η νέα θέση επιλέγεται συνήθως σε υψόμετρο άνω των 4.000 μέτρων, με έντονο παγετό, περιορισμένη έκθεση στον ήλιο και προσανατολισμό προς τον βορρά. Εκεί ο πάγος τοποθετείται σε σπηλιές ή ειδικά διαμορφωμένα σημεία και καλύπτεται με στρώσεις από πριονίδι, κάρβουνο και κουκούτσια βερίκοκου, ώστε να μονωθεί. Η μεταφορά και η τοποθέτηση μπορεί να διαρκέσουν έως και 48 ώρες. Ωστόσο, η προσπάθεια δεν φέρνει άμεσα αποτελέσματα και απαιτεί υπομονή. Αφού ο νέος παγετώνας εκτεθεί σε διαδοχικούς κύκλους χιονόπτωσης, αρχίζει σταδιακά να αναπτύσσεται. Περίπου δέκα χρόνια μετά μπορεί να αρχίσει να παράγει νερό, ενώ χρειάζεται ακόμη μία δεκαετία για να εξελιχθεί σε σταθερή πηγή υδροδότησης.
Παρότι η πρακτική αναβίωσε τη δεκαετία του 1990, οι ρίζες της ανάγονται αρκετούς αιώνες πίσω. Η τοπική παράδοση συνδέεται με θρησκευτικές τελετουργίες, τραγούδια και πρακτικές που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά. Σήμερα, όμως, αυτή η παράδοση αποκτά έναν καινούργιο ρόλο, καθώς γίνεται εργαλείο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Οι κάτοικοι συμμετέχουν σε κάθε στάδιο, από την επιλογή της τοποθεσίας έως την παρακολούθηση της ανάπτυξης του νέου παγετώνα. Παράλληλα, εφαρμόζονται και άλλες τεχνικές, όπως οι «πύργοι πάγου», γνωστοί ως ice stupas, οι οποίοι δημιουργούν αποθέματα πάγου που λιώνουν πιο αργά, αλλά και η συλλογή χιονιού και πάγου από χιονοστιβάδες.
Η συνέχιση της πρακτικής, ωστόσο, δεν είναι ιδιαίτερα δεδομένη, καθώς πολλοί νέοι εγκαταλείπουν τις ορεινές κοινότητες αναζητώντας εκπαίδευση και εργασία στις μεγάλες πόλεις του Πακιστάν. Την ίδια ώρα, η δημιουργία ενός νέου παγετώνα είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, ανθρώπινο δυναμικό και γνώση που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Γι’ αυτό και το ζητούμενο πλέον είναι η παραδοσιακή εμπειρία των τοπικών κοινοτήτων να συνδυαστεί με τα σύγχρονα επιστημονικά εργαλεία. Δορυφορικά δεδομένα, GPS και πληροφορίες για το υψόμετρο και το ανάγλυφο μπορούν να συμπληρώσουν τη γνώση των ανθρώπων που επί αιώνες παρατηρούν τη συμπεριφορά του νερού, του χιονιού και του εδάφους.
Η ανάγκη για τέτοιες λύσεις γίνεται ακόμη πιο επιτακτική καθώς οι παγετωνικές περιοχές της Ασίας βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα μεγαλύτερους κινδύνους. Το πρόσφατο περιστατικό στο Νεπάλ, όπου η κατάρρευση παγετώνα προκάλεσε καταστροφικές πλημμύρες και άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς και αγνοούμενους, ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τις συνέπειες της αποσταθεροποίησης των ορεινών οικοσυστημάτων. Το Πακιστάν βρίσκεται στην ίδια ευρύτερη γεωγραφική ζώνη και αντιμετωπίζει αντίστοιχες πιέσεις, καθώς, παρά τη μικρή συμβολή του στις παγκόσμιες εκπομπές, συγκαταλέγεται στις χώρες που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή. Σε αυτό το περιβάλλον, οι παγετώνες του Hindu Kush, του Karakoram και των Ιμαλαΐων αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα αποθέματα γλυκού νερού για εκατομμύρια ανθρώπους.
Διαβάστε ακόμη
