Η Αστάνα, μία από τις ψυχρότερες πρωτεύουσες του κόσμου, βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς θερμοκρασίες, καθώς δύο διαδοχικά κύματα καύσωνα έσπασαν ρεκόρ μέσα σε λίγες εβδομάδες. Στις 14 Ιουλίου, ο υδράργυρος στην πρωτεύουσα του Καζακστάν έφτασε τους 39,5 βαθμούς Κελσίου, καταρρίπτοντας το προηγούμενο ρεκόρ για τη συγκεκριμένη ημερομηνία, που ήταν 35,3 βαθμοί και είχε καταγραφεί πριν από 34 χρόνια. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στις 23 Ιουνίου, η πόλη είχε ήδη σημειώσει νέο ιστορικό υψηλό με 36,8 βαθμούς Κελσίου.
Οι αρχές συνεχίζουν να εκδίδουν προειδοποιήσεις μέσω του συστήματος έκτακτης ανάγκης 112, καθώς οι θερμοκρασίες παραμένουν κοντά στους 36 βαθμούς, ενώ οι μετεωρολόγοι προβλέπουν ότι η ακραία ζέστη θα διατηρηθεί έως το τέλος Ιουλίου. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Αστάνα. Σε πολλές περιοχές του Καζακστάν οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς, φτάνοντας ακόμη και τους 48 βαθμούς στα νότια και νοτιοανατολικά της χώρας.
Αυξανόμενοι κίνδυνοι για την υγεία
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ακραίες θερμοκρασίες αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης κλιματικής τάσης που εντείνει τους κινδύνους για την υγεία, την επάρκεια νερού και την αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με τη UNICEF, σχεδόν τα τρία τέταρτα της επικράτειας του Καζακστάν εκτίθενται σε κλιματικούς κινδύνους που επηρεάζουν άμεσα την ανθρώπινη υγεία. Παράλληλα, έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας προειδοποιεί ότι, χωρίς αποτελεσματικά μέτρα προσαρμογής, οι θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη σε πόλεις της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας θα μπορούσαν να τριπλασιαστούν έως το 2050.
Ωστόσο, το Καζακστάν δεν διαθέτει ακόμη ξεχωριστό εθνικό δείκτη για τους θανάτους που σχετίζονται με τον καύσωνα. Το υπουργείο Υγείας αναγνωρίζει ότι δεν υπάρχει πλήρες εθνικό σχέδιο δράσης για την προστασία της υγείας από τις υψηλές θερμοκρασίες, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
«Θα γίνει χειρότερα»
Ο περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, Χανς Κλούγκε, προειδοποιεί ότι η Κεντρική Ασία βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντική αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με καύσωνες.
«Οι προβλέψεις δείχνουν ότι το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν θα αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στη θνησιμότητα από κύματα καύσωνα στην Κεντρική Ασία στο άμεσο μέλλον. Δυστυχώς, θα γίνει χειρότερα», σημειώνει.
Ο ίδιος καλεί τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν σχέδια δράσης για τη ζέστη πριν από την επόμενη θερινή περίοδο και όχι κατά τη διάρκεια ενός νέου ακραίου φαινομένου. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, χώρες που έχουν υιοθετήσει αντίστοιχα σχέδια έχουν μειώσει τους επιπλέον θανάτους από ακραίες θερμοκρασίες κατά περίπου 25%.
Η κλιματική αλλαγή αλλάζει το τοπίο
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι ο καύσωνας δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά μέρος μιας μακροχρόνιας τάσης υπερθέρμανσης.
Το Καζακστάν θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Το 2025 καταγράφηκε ως η θερμότερη χρονιά στην ιστορία της χώρας, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται σχεδόν 3 βαθμούς Κελσίου πάνω από το κλιματικό φυσιολογικό επίπεδο.
Η αύξηση των ημερών με θερμοκρασίες άνω των 30 και 35 βαθμών ενισχύει τον κίνδυνο ξηρασίας, ιδιαίτερα στις νότιες και δυτικές περιοχές. Παράλληλα, η υψηλή θερμοκρασία αυξάνει τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.
Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και πέρα από το καλοκαίρι. Η ταχύτερη τήξη του χιονιού οδηγεί σε πρώιμες ανοιξιάτικες πλημμύρες, δυσκολεύοντας την αποθήκευση νερού για άρδευση αργότερα μέσα στη χρονιά. Οι ηπιότεροι χειμώνες μειώνουν επίσης την υγρασία που φτάνει βαθύτερα στο έδαφος, επηρεάζοντας τις καλλιέργειες.
Απειλή για νερό και γεωργία
Η Κεντρική Ασία συνολικά θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, καθώς η γεωγραφική της θέση μακριά από τις θάλασσες επιτρέπει στην ξηρά να θερμαίνεται πιο γρήγορα.
Σύμφωνα με ειδικούς του UNDP στο Καζακστάν, οι παγετώνες της χώρας έχουν ήδη χάσει μεταξύ 14% και 30% της μάζας τους από το 1950. Αν και η ταχύτερη τήξη αυξάνει προσωρινά τις ροές των ποταμών, μακροπρόθεσμα αναμένεται να οδηγήσει σε σοβαρές ελλείψεις νερού.
Η εξέλιξη αυτή απειλεί την ενεργειακή και διατροφική ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής. Για το Καζακστάν, έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς σιτηρών στον κόσμο, οι παρατεταμένες περίοδοι ζέστης και ξηρασίας αποτελούν αυξανόμενη απειλή για τις αποδόσεις των καλλιεργειών, τα βοσκοτόπια και τα αποθέματα νερού.
Διαβάστε ακόμη
