Μια ψηφιακή πλατφόρμα μέσω της οποίας οι χρήστες θα μπορούν να ζητούν τη συλλογή παλιών ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, πιλοτικές εφαρμογές και οκτώ σχέδια δράσης για τη διαχείριση των ηλεκτρονικών αποβλήτων περιλαμβάνει το ευρωπαϊκό έργο WEEEVALUE, το οποίο περνά σταδιακά στη φάση της υλοποίησης με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε ρόλο επικεφαλής εταίρου.

Το σχέδιο επιχειρεί να παρέμβει σε ολόκληρη την αλυσίδα των Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ), από τον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται οι παλιές συσκευές μέχρι την επισκευή, την επαναχρησιμοποίηση και την ανάκτηση πολύτιμων υλικών. Η κατεύθυνση που δίνεται είναι σαφής: ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που ολοκληρώνουν τον πρώτο κύκλο ζωής τους να μην αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως σκουπίδια, αλλά ως υλικά που μπορούν να επιστρέψουν στην οικονομία.

Το WEEEVALUE εντάσσεται στο πρόγραμμα διαπεριφερειακής συνεργασίας Interreg NEXT MED και συγκεντρώνει φορείς από οκτώ χώρες της Μεσογείου: Ελλάδα, Ιορδανία, Ισπανία, Κύπρο, Λίβανο, Τουρκία, Τυνησία και Ιταλία. Ο συνολικός προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 2,786 εκατ. ευρώ, με την ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση να φθάνει το 89%, ενώ ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης εκτείνεται έως τις 16 Μαΐου 2028.

Η νέα πρόσκληση του ΥΠΕΝ για την επιλογή εξωτερικών συνεργατών που θα υποστηρίξουν το πρόγραμμα φωτίζει, παράλληλα, το επιχειρησιακό σκέλος του σχεδίου και τις λύσεις που πρόκειται να δοκιμαστούν. Το υπουργείο έχει αναλάβει, ως επικεφαλής εταίρος, τον συνολικό συντονισμό του έργου, το οποίο προβλέπει χαρτογράφηση της υφιστάμενης κατάστασης, ανάλυση των ροών ηλεκτρονικών αποβλήτων, αξιοποίηση ευρωπαϊκών καλών πρακτικών και εκπόνηση οκτώ επιμέρους Σχεδίων Δράσης.

Η πλατφόρμα για τη συλλογή συσκευών

Ένα από τα πλέον απτά εργαλεία του σχεδίου είναι το WEEE COLLECT. Πρόκειται για ηλεκτρονική πλατφόρμα κρατήσεων, μέσω της οποίας οι χρήστες θα μπορούν να υποβάλλουν αίτημα για τη συλλογή ΑΗΗΕ. Η λύση σχεδιάζεται ώστε να οργανώσει αποτελεσματικότερα τη διαδικασία συλλογής και τα logistics των ηλεκτρονικών αποβλήτων και θα δοκιμαστεί πιλοτικά στο πλαίσιο του διακρατικού έργου.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα από τα πρακτικά εμπόδια στη διαχείριση των συγκεκριμένων αποβλήτων βρίσκεται ακριβώς στο πρώτο στάδιο: στο πώς μια παλιά συσκευή θα φτάσει οργανωμένα στο κατάλληλο σύστημα συλλογής αντί να παραμείνει για χρόνια σε μια αποθήκη ή να καταλήξει σε λάθος ρεύμα αποβλήτων.

Το WEEE COLLECT, ωστόσο, αποτελεί μόνο ένα μέρος του σχεδιασμού. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται γύρω από τρεις βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών μέσω του WEEE AWARE, ο δεύτερος τη συλλογή και τις ψηφιακές λύσεις μέσω του WEEE COLLECT και ο τρίτος, το WEEE SOCIAL, επιχειρεί να συνδέσει τη διαχείριση ηλεκτρονικών αποβλήτων με την κοινωνική ένταξη, τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην ενημέρωση σχολείων και δήμων. Το WEEE AWARE προβλέπει δράσεις κατάρτισης και ευαισθητοποίησης, με στόχο να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών και, τελικά, να αυξηθούν οι ποσότητες ηλεκτρονικών αποβλήτων που οδηγούνται σε οργανωμένη συλλογή.

Από τις πιλοτικές εφαρμογές στη μεγαλύτερη κλίμακα

Το κρίσιμο τεστ θα έρθει με την πιλοτική εφαρμογή των λύσεων. Στο πλαίσιο του έργου θα δοκιμαστούν η κοινή διακρατική μεθοδολογία για τη διαχείριση των ΑΗΗΕ, καθώς και τα εργαλεία WEEE SOCIAL, WEEE AWARE και WEEE COLLECT. Για κάθε πιλοτική δράση προβλέπεται συγκεκριμένος οδικός χάρτης, στον οποίο θα αποτυπώνονται οι ενέργειες, τα χρονοδιαγράμματα, οι απαιτούμενοι πόροι, οι πηγές χρηματοδότησης και οι αρμόδιοι για την εφαρμογή τους.

Η φιλοδοξία, πάντως, δεν περιορίζεται στις περιοχές όπου θα πραγματοποιηθούν οι πρώτες δοκιμές. Σε επόμενο στάδιο προβλέπεται η μεταφορά και αναπαραγωγή των λύσεων σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ο σχεδιασμός θέτει ως στόχο αύξηση κατά 10% έως 30% της χρήσης των εργαλείων του έργου από τις ομάδες στις οποίες απευθύνονται, ενώ μία από τις λύσεις προβλέπεται να δοκιμαστεί σε δέκα νέες περιοχές.

Ακόμη πιο συγκεκριμένος είναι ο στόχος για τις υπόλοιπες λύσεις: με την επέκταση και αναπαραγωγή τους, το έργο εκτιμά ότι ο αριθμός των συσκευών και οι τόνοι ηλεκτρονικών αποβλήτων που ανακτώνται μπορούν να αυξηθούν κατά 15% έως 35%.

Πρόκειται, πάντως, για στόχους του διακρατικού προγράμματος και όχι για δεσμευτικούς εθνικούς στόχους ειδικά για την Ελλάδα. Το επόμενο διάστημα θα δείξει ποιες από τις λύσεις που θα δοκιμαστούν μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα και να ενσωματωθούν μονιμότερα στα συστήματα διαχείρισης ηλεκτρονικών αποβλήτων.

Το ΥΠΕΝ στήνει την ομάδα του έργου

Σε αυτή τη φάση το ΥΠΕΝ προχωρά και στη στελέχωση της ομάδας που θα υποστηρίξει την εφαρμογή του WEEEVALUE. Η πρόσκληση αφορά τέσσερις εξωτερικούς συνεργάτες με συμβάσεις μίσθωσης έργου: έναν Project Manager με συνολική αμοιβή έως 70.000 ευρώ, ένα μέλος της τεχνικής ομάδας έως 50.000 ευρώ και ακόμη δύο μέλη με αμοιβή έως 60.500 ευρώ το καθένα. Οι συμβάσεις θα έχουν διάρκεια έως τις 16 Μαΐου 2028, όσο δηλαδή και ο σημερινός χρονικός ορίζοντας του προγράμματος.

Διαβάστε ακόμη