Σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου υπέγραψε την απόφαση υπαγωγής ηπειρωτικών δήμων και ΔΕΥΑ από τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα και την Ανατολική Μακεδονία στο πρόγραμμα «Παρεμβάσεις παροχής πόσιμου νερού και διαχείρισης υδάτων», του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ. Κατά την τοποθέτησή του, ο υπουργός συνέδεσε τις συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις με τη συνολική προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη για την αντιμετώπιση των πιέσεων στους υδατικούς πόρους, την αναβάθμιση των υποδομών και την αποτελεσματικότερη οργάνωση του τομέα του νερού.

Όπως ανέφερε, η απόφαση για τους ηπειρωτικούς δήμους έρχεται σε συνέχεια της υπογραφής, την προηγούμενη εβδομάδα, δέκα έργων για εννέα νησιωτικούς δήμους, συνολικού ύψους περίπου 15 εκατ. ευρώ. Τα έργα που εντάσσονται στο πρόγραμμα αφορούν, μεταξύ άλλων, την αντικατάσταση και ενίσχυση δικτύων ύδρευσης, καθώς και παρεμβάσεις αφαλάτωσης και απονιτροποίησης, με στόχο να αντιμετωπιστούν προβλήματα επάρκειας και ποιότητας του πόσιμου νερού σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες.

«Πρόκειται για έργα απαραίτητα», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι δεν αποτελούν μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά εντάσσονται σε μια πιο συνεκτική προσέγγιση για τη διαχείριση του νερού. Ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι το νερό είναι «δημόσιο αγαθό στρατηγικής σημασίας», υπογραμμίζοντας πως η προστασία του και η διασφάλιση της πρόσβασης σε αυτό αποκτούν όλο και μεγαλύτερη βαρύτητα, τόσο λόγω της κλιματικής κρίσης όσο και εξαιτίας των πιέσεων που δέχονται οι υποδομές.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στη δημόσια διαβούλευση για την Εθνική Στρατηγική για το Νερό, επισημαίνοντας ότι η χώρα αποκτά για πρώτη φορά ένα ενιαίο στρατηγικό πλαίσιο για τη διαχείριση των υδατικών πόρων. Όπως είπε, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στην κατασκευή επιμέρους έργων, αλλά αφορά την ανάγκη να οργανωθεί συνολικά ο τρόπος με τον οποίο αξιοποιείται, προστατεύεται και επαναχρησιμοποιείται το νερό.

Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της αποδοτικότητας, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα οφείλει να κάνει σημαντικά βήματα προόδου, καθώς σε άλλες χώρες η ίδια ποσότητα νερού αξιοποιείται επανειλημμένα, μέσω συστημάτων επαναχρησιμοποίησης, περιορισμού διαρροών και καλύτερης διαχείρισης των δικτύων. Επικαλέστηκε, μάλιστα, παραδείγματα χωρών όπως η Σιγκαπούρη, όπου η περιορισμένη διαθεσιμότητα υδατικών πόρων έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη πιο αποδοτικών μοντέλων διαχείρισης.

Παράλληλα, συνέδεσε τη σημασία του νερού με τη νέα πραγματικότητα ασφάλειας που διαμορφώνεται διεθνώς. Αναφέρθηκε στις επιθέσεις κατά ενεργειακών και υδάτινων υποδομών στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας ότι οι υποδομές νερού είναι κρίσιμες για την ανθεκτικότητα μιας χώρας και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ένα απλό τοπικό ή τεχνικό ζήτημα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον κατακερματισμό του σημερινού μοντέλου διαχείρισης. Όπως είπε, περίπου 740 οργανισμοί εμπλέκονται σήμερα σε υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, γεγονός που καθιστά δυσκολότερο τον συντονισμό και περιορίζει τη δυνατότητα αποτελεσματικής αντιμετώπισης των προβλημάτων. Κατά τον ίδιο, κανένας φορέας δεν μπορεί να δώσει μόνος του απαντήσεις στα ολοένα πιο σύνθετα ζητήματα που προκαλούν η λειψυδρία, οι παλαιωμένες υποδομές και η κλιματική αλλαγή.

Για τον λόγο αυτό, υπογράμμισε την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των τοπικών κοινωνιών, των δήμων, των περιφερειών, των βουλευτών και της κεντρικής διοίκησης, ώστε να διαμορφωθεί ένα πιο λειτουργικό και αποτελεσματικό σύστημα διαχείρισης. Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη στόχευση του ΥΠΕΝ για λιγότερους και ισχυρότερους φορείς, με μεγαλύτερη τεχνική και χρηματοδοτική επάρκεια.

Ο κ. Παπασταύρου έδωσε έμφαση στην ταχύτητα και στην ποιότητα υλοποίησης των παρεμβάσεων. «Θέλω τα έργα αυτά να γίνονται πιο γρήγορα, σωστά, με διαφάνεια, να πιάσουν τόπο τα χρήματα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι στόχος είναι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις να αποτελέσουν παράδειγμα και για άλλους δήμους. Όπως σημείωσε, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η κατασκευή νέων υποδομών, αλλά η ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών, σε ένα πεδίο που αφορά άμεσα κάθε νοικοκυριό και κάθε τοπική κοινωνία.

Οι δήμοι περιγράφουν τις ελλείψεις και ζητούν λύσεις με μόνιμο αποτύπωμα

Οι τοποθετήσεις των δημάρχων ανέδειξαν ότι πίσω από τα δεκαέξι έργα που εντάσσονται για τους εννέα δήμους δεν βρίσκονται απλώς τεχνικές παρεμβάσεις, αλλά προβλήματα καθημερινότητας που σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν άλυτα επί χρόνια: παλαιωμένα δίκτυα με μεγάλες απώλειες, ελλείψεις πόσιμου νερού, υψηλό ενεργειακό κόστος, μεταφορές νερού με βυτία και σοβαρές δυσκολίες σε ορεινές, νησιωτικές ή τουριστικές περιοχές.

Ο Δήμος Κιλελέρ έθεσε στο επίκεντρο ένα έργο που αφορά τον διαχωρισμό του πόσιμου από το μη πόσιμο νερό, σε μια περιοχή όπου υπάρχει επάρκεια νερού για χρήσεις άρδευσης και λοιπές ανάγκες, αλλά περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλου πόσιμου νερού. Σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, ειδικά στη Νίκαια, όπου υπάρχουν εκτεταμένες κατοικίες με κήπους και υψηλή κατανάλωση για μη πόσιμες χρήσεις, το σημερινό σύστημα επιβαρύνει αδικαιολόγητα τα αποθέματα ύδρευσης.

Η παρέμβαση προβλέπει νέο και οργανωμένο δίκτυο, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες και να διαχωριστούν οι χρήσεις του νερού. Όπως σημειώθηκε, το πόσιμο νερό μεταφέρεται σήμερα από μεγάλη απόσταση, με υψηλό κόστος, ενώ το διαθέσιμο τοπικό νερό δεν μπορεί να αξιοποιηθεί για ύδρευση λόγω αυξημένων νιτρικών. Ο δήμος χαρακτήρισε το έργο πρότυπο, εκτιμώντας ότι μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα και για άλλες περιοχές με αντίστοιχα προβλήματα ποιότητας και διαχείρισης.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο δήμαρχος Κιλελέρ έθεσε και το ζήτημα των συγχωνεύσεων των ΔΕΥΑ, προτείνοντας οι συνεργασίες να προκύπτουν με εθελοντική βάση και όχι μέσω υποχρεωτικών σχημάτων. Ο Σταύρος Παπασταύρου παρενέβη, αναγνωρίζοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με περίπου 740 διαφορετικούς οργανισμούς διαχείρισης νερού. Τόνισε, ωστόσο, ότι η μετάβαση σε ένα πιο συγκροτημένο σύστημα δεν μπορεί να γίνει απότομα ούτε με ένα ενιαίο μοντέλο για όλη τη χώρα. Όπως είπε, το κρίσιμο είναι να αποδειχθεί στην πράξη ότι οι ενοποιήσεις βελτιώνουν την ποιότητα, την ταχύτητα εξυπηρέτησης, το κόστος και την καθημερινότητα του πολίτη, πριν το μοντέλο επεκταθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί ο Δήμος Νοτίου Πηλίου, όπου προωθείται η υποθαλάσσια υδροδότηση του νησιού Παλαιού Τρικερίου από τη χερσαία περιοχή. Η δημοτική αρχή περιέγραψε μια εξαιρετικά κοστοβόρα και επισφαλή διαδικασία που ακολουθείται σήμερα: ανά τακτά διαστήματα απαιτείται η μεταφορά νερού από τον Βόλο, με ρυμουλκό και υδροφόρα, προκειμένου να γεμίσει το δίκτυο του νησιού.

Η διαδικασία αυτή, σύμφωνα με τον δήμο, κοστίζει πάνω από 100.000 ευρώ ετησίως μόνο σε μεταφορικά έξοδα, χωρίς να υπολογίζονται οι υπόλοιπες δαπάνες και οι κίνδυνοι που δημιουργούνται σε περιόδους αυξημένης ζήτησης ή ανάγκης πυροπροστασίας. Το έργο προβλέπει τη μεταφορά πόσιμου νερού από το φράγμα Παναγιώτικο, μέσω αγωγού που αξιοποιεί κατά βάση τη φυσική ροή του νερού και περιορίζει το πρόσθετο ενεργειακό κόστος. Η δημοτική αρχή ανέφερε ότι το χερσαίο σκέλος έχει ήδη προχωρήσει και ότι, μετά τη χρηματοδότηση του υποθαλάσσιου τμήματος, ο διαγωνισμός μπορεί να κινηθεί μέσα στο καλοκαίρι, με στόχο την ανάδειξη αναδόχου πριν από το τέλος του έτους.

Στον Δήμο Ερέτριας, η ανάγκη είναι πιο άμεση και συνδέεται με τη φθορά του υφιστάμενου δικτύου. Η δημοτική αρχή ανέφερε ότι καταγράφονται καθημερινά πέντε έως επτά βλάβες, τις οποίες τα συνεργεία καλούνται να αποκαταστήσουν διαρκώς, χωρίς όμως αυτό να λύνει το δομικό πρόβλημα. Το έργο περιλαμβάνει αντικατάσταση δικτύου και δύο νέες γεωτρήσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν όχι μόνο στην ενίσχυση της υδροδότησης, αλλά και στη μείωση του ενεργειακού κόστους, καθώς το νερό θα αντλείται από σημαντικά μικρότερο βάθος.

Παρεμβαίνοντας μετά τις τοποθετήσεις του Νοτίου Πηλίου και της Ερέτριας, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η υποχρέωση της Πολιτείας είναι να στηρίξει τις τεκμηριωμένες ανάγκες των δήμων, από τον διαχωρισμό του νερού στο Κιλελέρ μέχρι την υποθαλάσσια σύνδεση στο Πήλιο και την αντιμετώπιση των συνεχών βλαβών στην Ερέτρια. Επισήμανε, ωστόσο, ότι η χρηματοδότηση προϋποθέτει ώριμες, ρεαλιστικές και σωστά κοστολογημένες προτάσεις, με επαρκή τεχνική και οικονομική τεκμηρίωση. Όπως ανέφερε, όταν η πρόταση ενός δήμου είναι «ζυγισμένη, τεκμηριωμένη και δομημένη», η συνεργασία με το ΥΠΕΝ γίνεται πιο αποτελεσματική και η υλοποίηση μπορεί να προχωρήσει ταχύτερα.

Από τον Δήμο Κάτω Νευροκοπίου, η συζήτηση μεταφέρθηκε στις μεγάλες απώλειες νερού που καταγράφονται στην κοινότητα του Βώλακα, στους πρόποδες του Φαλακρού. Η δημοτική αρχή ανέφερε ότι οι απώλειες του δικτύου φτάνουν περίπου στο 60%, με αποτέλεσμα το νερό που αντλείται και μεταφέρεται στο σύστημα να μην καταλήγει τελικά στους καταναλωτές. Κατά τους θερινούς μήνες, ο δήμος αναγκάζεται να μεταφέρει νερό με δεξαμενές, δαπανώντας κάθε χρόνο περίπου 50.000 έως 60.000 ευρώ, ενώ οι διακοπές υδροδότησης είναι συχνές σε μια περιοχή με τουριστική κίνηση.

Ο δήμος σημείωσε ότι τα τεύχη δημοπράτησης είναι έτοιμα και ότι στόχος είναι η διαδικασία να ξεκινήσει εντός του έτους. Ο κ. Παπασταύρου αναγνώρισε ότι οι απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές συχνά δεν λαμβάνουν την ίδια προσοχή με τα μεγάλα αστικά κέντρα, σημειώνοντας ότι η κεντρική διοίκηση οφείλει να ξεκινά από εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες. Χαρακτήρισε την παρέμβαση ουσιαστική, επισημαίνοντας ότι απώλειες αυτού του μεγέθους στο δίκτυο δεν μπορούν να συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται ως μια κανονική συνθήκη λειτουργίας.

Στον Δήμο Μετεώρων, το πρόβλημα της ύδρευσης συνδέθηκε άμεσα με τη λειτουργία ενός από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Η δημοτική αρχή ανέφερε ότι η Καλαμπάκα και η ευρύτερη περιοχή δέχονται περίπου τέσσερα εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, ενώ διαθέτουν περίπου 7.500 κλίνες. Παρά τα μεγέθη αυτά, η πόλη και τα χωριά της περιοχής αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα υδροδότησης, ιδίως τους θερινούς μήνες.

Ο δήμαρχος ανέφερε ότι η αντικατάσταση του δικτύου είχε ξεκινήσει από το 2016, χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η σύνδεση στο νέο δίκτυο. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις ανάγκες των χωριών Ξηρόκαμπος, Σαρακίνα και Οξύνεια, που επλήγησαν και από την κακοκαιρία Daniel, υπογραμμίζοντας ότι η αναβάθμιση των υποδομών αποτελεί προϋπόθεση όχι μόνο για την καθημερινότητα των κατοίκων αλλά και για τη διατήρηση της τουριστικής δυναμικής της περιοχής.

Ο Σταύρος Παπασταύρου στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη οι προτάσεις των δήμων να μην είναι υπερκοστολογημένες ή «μαξιμαλιστικές», καθώς αυτό, όπως είπε, καθυστερεί την αξιολόγηση και τελικά υπονομεύει την ίδια τη χρηματοδότηση. Η προτεραιότητα, σημείωσε, είναι να υλοποιηθούν οι παρεμβάσεις που πράγματι χρειάζονται: να αντικατασταθεί το δίκτυο, να εξασφαλιστεί επάρκεια νερού και να μπορούν οι υποδομές να στηρίξουν τον όγκο των επισκεπτών. Πρόσθεσε ότι τα έργα των Μετεώρων, όπως και εκείνα των υπόλοιπων δήμων, πρέπει να λειτουργήσουν ως καλές πρακτικές για άλλες περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις.

Ο Δήμος Μεσολογγίου περιέγραψε μια διαφορετική, αλλά εξίσου δύσκολη πραγματικότητα. Παρότι η περιοχή διαθέτει δύο μεγάλους ποταμούς, εξακολουθεί να στερείται βασικών υποδομών που σε άλλους δήμους θεωρούνται δεδομένες. Η δημοτική αρχή χαρακτήρισε την παρέμβαση που εντάσσεται στο πρόγραμμα μικρή σε κλίμακα, αλλά κρίσιμη για τη συγκεκριμένη δημοτική ενότητα, καθώς αναμένεται να δώσει ανάσα στους κατοίκους μιας από τις μεγαλύτερες περιοχές του δήμου.

Παράλληλα, ο δήμαρχος επανέφερε το θέμα της λειτουργίας της ΔΕΥΑ Μεσολογγίου, περιγράφοντας μια υπηρεσία με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού και οικονομική πίεση. Όπως είπε, η επιχείρηση διαθέτει ουσιαστικά έναν μόνο πτυχιούχο υπάλληλο που εκτελεί χρέη διευθυντή, ενώ ο δήμος αναγκάζεται να λειτουργεί ως εγγυητής για υποχρεώσεις της επιχείρησης. Υπογράμμισε ότι το υφιστάμενο μοντέλο διαχείρισης δεν είναι βιώσιμο και ζήτησε οι επικείμενες αλλαγές στον τομέα του νερού να λάβουν υπόψη τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των δήμων.

Ο υπουργός αναγνώρισε ότι η ένταξη του συγκεκριμένου έργου αποτελεί μόνο ένα πρώτο βήμα για το Μεσολόγγι. Σημείωσε ότι η περιοχή χρειάζεται μεγαλύτερη στήριξη και στο υδατικό σκέλος, πέρα από τις ενεργειακές παρεμβάσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, και διαβεβαίωσε ότι τα επόμενα αιτήματα θα εξεταστούν σε ειδικότερη συζήτηση με τα τεχνικά στοιχεία στο τραπέζι.

Στον Δήμο Δωρίδας, η χρηματοδότηση αφορά μονάδα αφαλάτωσης στα Τριζόνια, το μοναδικό κατοικημένο νησί του Κορινθιακού Κόλπου. Η δημοτική αρχή επισήμανε ότι, σε περίπτωση διακοπής του δικτύου, η μεταφορά νερού από την απέναντι ακτή είναι εξαιρετικά δύσκολη και δαπανηρή. Η αφαλάτωση εκτιμάται ότι θα προσφέρει σταθερότερη υδροδότηση στους κατοίκους, αλλά και θα στηρίξει την αυξανόμενη τουριστική κίνηση του νησιού και της μαρίνας του.

Ο δήμος έθεσε παράλληλα και την ανάγκη για έργο αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού, για το οποίο, όπως ανέφερε, υπάρχει ώριμη μελέτη. Στο σημείο αυτό, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η παρουσία και η τεκμηριωμένη στήριξη των τοπικών βουλευτών συμβάλλει στην αξιολόγηση των αιτημάτων, καθώς προσφέρει στο υπουργείο μια πληρέστερη εικόνα για τις ανάγκες κάθε περιοχής, σε ένα περιβάλλον όπου οι προτάσεις είναι πολλές και οι διαθέσιμοι πόροι πρέπει να ιεραρχούνται.

Από την Αμφιλοχία, η δημοτική αρχή περιέγραψε ένα ιδιαίτερα σύνθετο σύστημα ύδρευσης, σε έναν από τους μεγαλύτερους γεωγραφικά δήμους της χώρας. Όπως αναφέρθηκε, η διαχείριση του νερού στηρίζεται σήμερα σε 62 αντλιοστάσια, 100 δεξαμενές και περίπου 400 πηγές, με μόλις πέντε εργαζομένους να καλούνται να υποστηρίξουν το σύνολο του συστήματος. Το παράδοξο, σύμφωνα με τον δήμο, είναι ότι ενώ η περιοχή περιβάλλεται από μεγάλους υδατικούς πόρους, πολλοί κάτοικοι εξακολουθούν να μην έχουν επαρκές και ασφαλές πόσιμο νερό.

Ο δήμος αναφέρθηκε επίσης σε εκκρεμότητες παλαιότερων έργων και σε ώριμες μελέτες για νέες παρεμβάσεις ύδρευσης και επεξεργασίας λυμάτων. Ο υπουργός απάντησε ότι τα πρόσθετα αιτήματα θα εξεταστούν με τον γενικό γραμματέα και τις υπηρεσίες του ΥΠΕΝ, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η συγκεκριμένη εκδήλωση αφορά πρωτίστως το πώς η τρέχουσα χρηματοδότηση θα βελτιώσει άμεσα τη ζωή των πολιτών της Αμφιλοχίας. Αναγνώρισε, πάντως, ότι η εικόνα μιας περιοχής με μεγάλους υδατικούς πόρους αλλά χωρίς επαρκή πόσιμο νερό είναι «αντικειμενικά πολύ οξύμωρη».

Τέλος, από τη Δράμα, όπου τον δήμαρχο εκπροσώπησε στέλεχος της ΔΕΥΑ, καταγράφηκε ανάλογη εικόνα μεγάλων απωλειών στο δίκτυο. Σύμφωνα με την παρέμβαση, οι απώλειες νερού προσεγγίζουν το 60%, γεγονός που σημαίνει ότι σημαντικές ποσότητες νερού αντλούνται, καταναλώνουν ηλεκτρική ενέργεια για τη μεταφορά τους και τελικά χάνονται στο έδαφος πριν φτάσουν στους καταναλωτές. Η δημοτική επιχείρηση χαρακτήρισε την παρέμβαση καθοριστική για τον περιορισμό αυτής της σπατάλης και για τη σταδιακή εξυγίανση του δικτύου.

Η κοινή εικόνα που προέκυψε από τις παρεμβάσεις των εννέα δήμων είναι ότι η κρίση του νερού δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο παντού. Σε άλλες περιοχές παίρνει τη μορφή της λειψυδρίας, σε άλλες των μεγάλων διαρροών, της υψηλής ενεργειακής δαπάνης, της έλλειψης προσωπικού ή της αδυναμίας των υποδομών να καλύψουν την τουριστική αιχμή. Το κοινό ζητούμενο, όπως το έθεσε και ο Σταύρος Παπασταύρου, είναι οι χρηματοδοτήσεις να μετατραπούν γρήγορα σε έργα με μετρήσιμο αποτέλεσμα, ώστε το νερό να φτάνει αξιόπιστα, με μικρότερες απώλειες και καλύτερη ποιότητα, σε κάθε τοπική κοινωνία.

Διαβάστε ακόμη