Το εμπόδιο των αμερικανικών δασμών στα φωτοβολταϊκά πάνελ παρακάμπτουν στρατηγικά οι κινεζικές βιομηχανίες, έχοντας αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο εφοδιασμού μέσω Ινδονησίας και Αφρικής. Η τακτική αυτή εξασφαλίζει την απρόσκοπτη πρόσβαση στην επικερδή αμερικανική αγορά, διατηρώντας το Πεκίνο ένα βήμα μπροστά από την εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η πρόσφατη απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προστατεύσει την εγχώρια βιομηχανία φωτοβολταϊκών κατανοείται πλήρως μέσα από την ιχνηλάτηση αυτής της εμπορικής διαδρομής των 20.000 μιλίων. Ο συγκεκριμένος άξονας διασχίζει την Κένυα και καταλήγει σε ένα μικρό νησί της Ινδονησίας, ανοιχτά των ακτών της Σιγκαπούρης.

Σύμφωνα με ανάλυση εμπορικών και εταιρικών δεδομένων του Bloomberg News, η εν λόγω διαδρομή επέτρεψε στις κινεζικές εταιρείες να «καμουφλάρουν» τις κατασκευαστικές εργασίες που υλοποιούνταν σε Κίνα και Ινδονησία. Το δίκτυο στήθηκε σε χρόνο-ρεκόρ, λιγότερο από έναν χρόνο, υποστηρίζοντας εμπορικές ροές που υπερβαίνουν τα 100 εκατομμύρια δολάρια μηνιαίως.

Η ταχεία αναδιάταξη των παγκόσμιων εμπορικών ροών αποτελεί πλέον πάγια πρακτική στην αγορά ηλιακής ενέργειας. Καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρούσε να ελέγξει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές του Πεκίνου, οι ασιατικές εταιρείες μετέφεραν σταδιακά την παραγωγή τους στο Βιετνάμ και, στη συνέχεια, στην Ινδονησία. Όταν οι ΗΠΑ απαντούσαν με νέο πακέτο δασμών, οι παραγωγοί εντόπιζαν ακαριαία νέους κόμβους.

Τα σαρωτικά εμπορικά μέτρα που διέταξε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα στοχεύουν στην οριστική εξάλειψη αυτού του φαινομένου. Η νέα πολιτική ορίζει κατώτατα όρια τιμών και επιβάλλει δασμούς στο εισαγόμενο πολυπυρίτιο και τα παράγωγά του, συμπεριλαμβανομένων των δισκίων (wafers), των κυψελών (cells) και των μονάδων (modules). Οι ελάχιστες τιμές εισαγωγής θα διαμορφωθούν πάνω από τα τρέχοντα επίπεδα της αγοράς, συνοδευόμενες από οριζόντιους δασμούς 15%, με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 4η Δεκεμβρίου.

Ο άξονας Κίνα-Αφρική-Νοτιοανατολική Ασία-ΗΠΑ αποδεικνύει την επιθετική στρατηγική των εταιρειών για την εξασφάλιση μεριδίου στις ΗΠΑ, όπου οι τιμές διαμορφώνονται σε υπερδιπλάσια επίπεδα σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο λόγω της πολυετούς εμπορικής σύγκρουσης. Η επιτυχία της διαδρομής εξηγεί γιατί η αμερικανική κυβέρνηση εγκατέλειψε τελικά τη στοχευμένη πολιτική ανά χώρα, υιοθετώντας αυστηρά οριζόντια μέτρα.

Φωτοβολταϊκά πάνελ: Πώς η Κίνα ξέφυγε από τους δασμούς των ΗΠΑ

Οι πρώτες ενδείξεις καταστρατήγησης καταγράφηκαν τον Μάρτιο, έναν μήνα μετά την επιβολή των προκαταρκτικών αμερικανικών δασμών. Τα τελωνειακά δεδομένα των ΗΠΑ έδειξαν απότομη πτώση στις εισαγωγές από την Ινδονησία, τη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών το 2025. Ωστόσο, τα δεδομένα της Τζακάρτα παρουσίασαν εντελώς διαφορετική εικόνα, με τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ να ανακάμπτουν δυναμικά. Η αναντιστοιχία αυτή αποδεικνύει ότι ορισμένα φορτία δεν καταγράφονταν ως ινδονησιακά κατά την είσοδό τους στα αμερικανικά τελωνεία.

Η νομική εξήγηση εντοπίζεται στο ρυθμιστικό πλαίσιο των ΗΠΑ περί «ουσιαστικής μεταποίησης». Βάσει προηγούμενων αποφάσεων, η χώρα προέλευσης ενός ηλιακού πάνελ καθορίζεται από τις ηλιακές κυψέλες και όχι από την τελική συναρμολόγηση. Οι κυψέλες, αν και αντιπροσωπεύουν το 50%-60% του συνολικού κόστους, είναι ελαφριές και μεταφέρονται με χαμηλό κόστος σε μεγάλες αποστάσεις.

Εκμεταλλευόμενοι αυτό το πλαίσιο, από τον Ιανουάριο οι Ινδονήσιοι συναρμολογητές –εγκατεστημένοι στο νησί Μπατάμ– άρχισαν να προμηθεύονται μαζικά κυψέλες από την Κένυα και τη Νιγηρία, εισάγοντας τα υπόλοιπα εξαρτήματα απευθείας από την Κίνα. Ως αποτέλεσμα, οι αμερικανικές εισαγωγές πάνελ με δηλωμένη προέλευση τις δύο αφρικανικές χώρες κατέγραψαν άλμα, προσεγγίζοντας τα 100 εκατομμύρια δολάρια μηνιαίως μέχρι τον Ιούνιο.

Η εφοδιαστική αλυσίδα είχε ξεκάθαρη δομή: Νεοϊδρυθέντα αφρικανικά εργοστάσια εισήγαγαν δισκία από την Κίνα, τα μετέτρεπαν σε κυψέλες και τα προωθούσαν στους Ινδονήσιους κατασκευαστές. Εκείνοι προχωρούσαν στην τελική συναρμολόγηση και εξήγαγαν τα έτοιμα πάνελ στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με το Bloomberg.

Ο Τζόνι Μάρθα,  γενικός διευθυντής διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων στο υπουργείο Εμπορίου της Ινδονησίας, δήλωσε ότι η κυβέρνηση γνωρίζει τις στατιστικές αναντιστοιχίες, αλλά τις θεωρεί μη σημαντικές. Ξεκαθάρισε ότι η Τζακάρτα παραμένει προσηλωμένη στη συμμόρφωση με τους διεθνείς νόμους και δεν υποστηρίζει πρακτικές καταστρατήγησης, τονίζοντας πως «οι διαφορές στα στατιστικά δεν επαρκούν για να αποδείξουν παραπλάνηση ως προς τη χώρα προέλευσης».

Η δημιουργία των υποδομών ήταν ραγδαία. Δορυφορικές εικόνες επιβεβαιώνουν ότι οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις κοντά στο Ναϊρόμπι και τη Μομπάσα στην Κένυα ολοκληρώθηκαν μεταξύ των μέσων του 2025 και των αρχών του 2026. Ο όγκος των ινδονησιακών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ ταυτίζεται απόλυτα με τις εισαγωγές κυψελών από αυτές τις εγκαταστάσεις. Η ίδια εικόνα παρατηρείται και στη Νιγηρία, όπου ένας νέος προμηθευτής έστειλε κυψέλες αξίας σχεδόν 100 εκατ. δολαρίων στην Ινδονησία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Η εφαρμογή των νέων δασμών στις 4 Δεκεμβρίου παρέχει στις εταιρείες ένα χρονικό περιθώριο για συνεχείς αποστολές, με τις ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ να παρακολουθούν στενά προσπάθειες δημιουργίας μαζικών αποθεμάτων. Παράλληλα, προβλέπονται εξαιρέσεις για εταιρείες που θα δεσμευτούν στην κατασκευή νέων εργοστασίων σε αμερικανικό έδαφος έως τη λήξη της θητείας Τραμπ.

Για τους Κινέζους κατασκευαστές, τα δομικά κίνητρα διεθνούς επέκτασης παραμένουν ισχυρά. Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και οι πόλεμοι τιμών έχουν συμπιέσει τα εγχώρια περιθώρια κέρδους σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα. Αντίθετα, οι αγορές του εξωτερικού προσφέρουν αυξημένες αποδόσεις, ενισχυμένες από την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση και τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράν, φέρνοντας τις εταιρείες καθαρής τεχνολογίας της Κίνας σε θέση ισχύος.

Ο Μούι Γιανγκ, αναλυτής της δεξαμενής σκέψης καθαρής ενέργειας Ember στο Σίδνεϊ, υπογράμμισε ότι η στρατηγική επέκτασης στο εξωτερικό δεν έχει βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. «Οι εταιρείες αναζητούν μελλοντικές αγορές και επιδιώκουν να εδραιώσουν μακροπρόθεσμη παρουσία», εξήγησε. Πρόσθεσε δε, ότι αγορές όπως η Λατινική Αμερική, η Μέση Ανατολή και η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού αναμένεται να μετατραπούν σε κύριους επενδυτικούς προορισμούς και όχι απλώς σε «πλατφόρμες εξαγωγής» για το Πεκίνο.

Διαβάστε ακόμη