Η Πορτογαλία έχει ήδη εξαντλήσει για το 2026 τους φυσικούς πόρους που αντιστοιχούν στη δίκαιη κατανάλωσή της μέσα σε ένα έτος, σύμφωνα με νέα στοιχεία περιβαλλοντικών οργανώσεων που επικαλείται το euronews. Από τις 7 Μαΐου, η χώρα λειτουργεί ουσιαστικά με «οικολογικό έλλειμμα», καταναλώνοντας περισσότερους πόρους από όσους μπορεί να ανανεώσει η φύση μέσα στο ίδιο έτος.

Τι σημαίνει το “Overshoot Day”

Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με τον δείκτη “Earth Overshoot Day”, το οποίο υπολογίζει πότε μια χώρα ή ο πλανήτης συνολικά ξεπερνά τα όρια των φυσικών του πόρων. Σύμφωνα με την ανάλυση της περιβαλλοντικής οργάνωσης ZERO σε συνεργασία με το Global Footprint Network:

  • Αν όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη κατανάλωναν όπως οι Πορτογάλοι, θα χρειαζόμασταν περίπου 2,9 πλανήτες Γη
  • Το αντίστοιχο παγκόσμιο “Overshoot” για την ΕΕ έχει ήδη καταγραφεί στις 3 Μαΐου

Με απλά λόγια, η ανθρωπότητα ζει σαν να «τραβάει από έναν οικολογικό λογαριασμό που δεν γεμίζει ξανά». Παρότι η κατάσταση παραμένει πιεστική, υπάρχουν μικρές ενδείξεις βελτίωσης. Το 2025, η Πορτογαλία είχε φτάσει στο οικολογικό της όριο στις 5 Μαΐου, δηλαδή δύο ημέρες νωρίτερα από ότι φέτος. Αυτό δείχνει μια οριακή μείωση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος, χωρίς όμως ουσιαστική αλλαγή. Οι ειδικοί τονίζουν ότι το πρόβλημα παραμένει δομικό και συνδέεται κυρίως με τον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης, τη διατροφή και τις μετακινήσεις. Σύμφωνα με την ZERO, οι δύο τελευταίοι τομείς είναι αυτοί “τραβούν” πιο έντονα το οικολογικό αποτύπωμα. Ενδεικτικά:

  • Στην ΕΕ, τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης ευθύνονται για 81% έως 86% των εκπομπών του συστήματος τροφίμων
  • Παράλληλα, προσφέρουν μόλις 21% των θερμίδων και περίπου 64% της πρωτεΐνης

Ακόμη και σε επίπεδο καθημερινής κατανάλωσης, το αποτύπωμα είναι εντυπωσιακό: ένα κομμάτι βοδινού 100 γραμμαρίων μπορεί να αντιστοιχεί σε εκπομπές περίπου 15,5 kg CO₂, δηλαδή όσο μια διαδρομή σχεδόν 78,7 χιλιομέτρων με αυτοκίνητο. Παράλληλα, το 2023, ο τομέας των μεταφορών στην Πορτογαλία ήταν υπεύθυνος για περίπου 52% των εκπομπών CO₂, ξεπερνώντας σημαντικά την ηλεκτροπαραγωγή και τη βιομηχανία. Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί οι οργανώσεις προτείνουν λιγότερες μετακινήσεις με αυτοκίνητο, ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, και μεγαλύτερη χρήση τηλεργασίας όπου είναι δυνατό.

Η Ευρώπη στο ίδιο μοτίβο κατανάλωσης

Η Πορτογαλία δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά μάλλον έναν «καθρέφτη» της ευρωπαϊκής πραγματικότητας. Η ΕΕ συνολικά έφτασε το δικό της Overshoot Day στις 3 Μαΐου, ενώ χώρες όπως:

  • το Λουξεμβούργο (17 Φεβρουαρίου),
  • η Δανία και ο Καναδάς (Μάρτιος),
  • και η Γαλλία ή η Γερμανία (Απρίλιος – αρχές Ιουνίου),

βρίσκονται επίσης σε κατάσταση υπερκατανάλωσης φυσικών πόρων.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, χώρες με χαμηλότερο οικολογικό αποτύπωμα, όπως η Ονδούρα (χώρα στην Κεντρική Αμερική), φτάνουν το όριο πολύ αργότερα μέσα στο έτος, περίπου στα τέλη Νοεμβρίου. Το Overshoot Day λειτουργεί σαν ένα παγκόσμιο «ρολόι κατανάλωσης». Κάθε χρόνο, όσο πιο νωρίς χτυπά, τόσο πιο έντονη είναι η πίεση πάνω στα οικοσυστήματα. Το βασικό ερώτημα που αναδύεται, λοιπόν, δεν είναι μόνο πόσο “νωρίς” φτάνει κάθε χώρα στο όριο, αλλά αν μπορεί να μετακινήσει το ρολόι κάποιους δείκτες πίσω.

Διαβάστε ακόμη