Σε σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες έχει εξελιχθεί η αναζήτηση του κατάλληλου τιμολογίου ρεύματος για τα νοικοκυριά σε ένα τοπίο που θυμίζει πλέον κινούμενη άμμο. Στο επίκεντρο της «εξίσωσης» βρίσκονται οι νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται μεταξύ των πράσινων τιμολογίων (με φόντο το ράλι διαρκείας των χονδρεμπορικών τιμών που ξεκίνησε τον Ιούλιο από τα 93 ευρώ/Mεγαβατώρα, με τον Οκτώβριο να κλείνει λίγο κάτω από τα 200 ευρώ/ΜWh και τον Νοέμβριο να «τρέχει» μέχρι στιγμής με 278 ευρώ/MWh) και των σταθερών «μπλε» τιμολογίων που προβάλλονται ως αντίδοτο στις ισχυρές ανατιμήσεις των τιμών χονδρικής.

Πράσινα τιμολόγια ρεύματος: Από σημείο αναφοράς σε ακριβή επιλογή

Είναι γεγονός ότι τα πράσινα τιμολόγια θεσπίστηκαν στις αρχές του 2024 (μετά τη λήξη των έκτακτων μέτρων της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης της περιόδου 2022-2023)  ως μια λύση που θα επέτρεπε στους καταναλωτές να συγκρίνουν ευκολότερα τις χρεώσεις των προμηθευτών. Το βασικό τους πλεονέκτημα είναι ότι η τιμή της κιλοβατώρας ανακοινώνεται στην αρχή κάθε μήνα, προσφέροντας μεγαλύτερη προβλεψιμότητα από τα κυμαινόμενα προϊόντα που τιμολογούνται εκ των υστέρων.

Παράλληλα, ο καταναλωτής μπορεί να μετακινηθεί σε άλλο πρόγραμμα ή προμηθευτή χωρίς την επιβολή ρήτρας πρόωρης αποχώρησης, διατηρώντας την ευχέρεια να αναζητά καλύτερες προσφορές. Η ευελιξία αυτή μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη εφόσον η χονδρεμπορική αγορά αποκλιμακωθεί, κάτι πάντως που δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα στην παρούσα φάση. Το μεγαλύτερο τους μειονέκτημα που έχει αναδειχθεί με ένταση στην παρούσα φάση είναι η έκθεσή τους στις αυξήσεις της χονδρεμπορικής αγοράς. Η εικόνα του Νοεμβρίου είναι αποκαλυπτική: οι ανατιμήσεις έφτασαν έως και το 76% σε σύγκριση με τον Οκτώβριο, ενώ η ψαλίδα μεταξύ των χρεώσεων ξεπερνά τα 20 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Στη ΔΕΗ, η τιμή του πράσινου Γ1 διαμορφώνεται στα 16,9 λεπτά/kWh για καταναλώσεις έως 200 κιλοβατώρες τον μήνα. Εάν όμως ξεπεραστεί αυτό το όριο, η χρέωση αυξάνεται στα 28,4 λεπτά για το σύνολο της κατανάλωσης. Σε άλλους προμηθευτές, τα πράσινα τιμολόγια φτάνουν στα 35-40 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Από τον Ιούλιο οπότε και ξεκίνησε το ράλι των χονδρεμπορικών τιμών, η μέση χρέωση στα πράσινα τιμολόγια έχει φτάσει από τα 17,5 στα 30,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα.  Παρά ταύτα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Αυγούστου (που δεν έχουν πάντως αποτυπώσει τις μετακινήσεις του διμήνου Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου) βρίσκονταν ακόμα πάνω από 3 εκατ. νοικοκυριά. Στο ερώτημα για την…επίμονη δημοφιλία των πράσινων τιμολογίων, η απάντηση είναι μπορεί να αναζητηθεί στη δύναμη της αδράνειας, στο ασθενές κίνητρο που έχει ένα νοικοκυριό να μπει στη διαδικασία της αλλαγής παρόχου και της έρευνας αγοράς όταν η μηνιαία κατανάλωση του είναι μικρή και στην απροθυμία πολλών καταναλωτών, ιδίως ηλικιωμένων, να φύγουν από τη ΔΕΗ στην οποία βρίσκεται η συντριπτική πλειονότητα των πράσινων τιμολογίων.

Μπλε τιμολόγια: Ο «πολιορκητικός κριός» της ΔΕΗ…

Τούτων λεχθέντων, ισχυρό «ρεύμα» μετακίνησης στα μπλε τιμολόγια (που προσφέρουν σταθερή τιμή κιλοβατώρας για συγκεκριμένο διάστημα συνήθως 12 ή 24 μηνών και προστατεύουν τον καταναλωτή από τις αυξήσεις της χονδρεμπορικής αγοράς κατά το διάστημα της δέσμευση) δημιούργησε το προϊόν της ΔΕΗ  myHome Online που ξεκίνησε να διατίθεται το Σεπτέμβριο έως τα τέλη Οκτωβρίου με χρέωση 11,5 λεπτά/κιλοβατώρα (όταν το φθηνότερο πράσινο τιμολόγιο προσφερόταν στα 14,7 λεπτά,  ήταν δηλαδή 28% ακριβότερο) και συνεχίζει να προσφέρεται για τον τρέχοντα μήνα με χρέωση 13 λεπτά/κιλοβατώρα, τη στιγμή που το φθηνότερο πράσινο -με «κόφτη» στις 200 κιλοβατώρες μηνιαίας κατανάλωσης- είναι κατά 30% ακριβότερο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι μετακινήσεις των πελατών είναι τόσο από άλλες εταιρείες, όσο κα εντός της ίδιας της ΔΕΗ και αφορούν αλλαγή  του χρώματος του τιμολογίου, από πράσινο σε μπλε.  Κάτι πολύ λογικό αν αναλογιστεί κανείς ότι για ένα νοικοκυριό με μηνιαία κατανάλωση 400 κιλοβατωρών, η χρέωση ενέργειας διαμορφώνεται στα 52 ευρώ, έναντι 113,78 ευρώ στο πράσινο Γ1 της  ΔΕΗ. Αν συνυπολογιστεί το πάγιο των 5 ευρώ και στα δύο προϊόντα, η διαφορά παραμένει στα 61,78 ευρώ τον μήνα. Σε ετήσια βάση, εάν διατηρούνταν οι ίδιες τιμές και η ίδια μηνιαία κατανάλωση, το θεωρητικό όφελος θα πλησίαζε τα 741 ευρώ

… και τα νέα σύνθετα  προϊόντα στη μάχη του ανταγωνισμού

Σε κάθε περίπτωση, το νέο προϊόν της ΔΕΗ δίνει τον τόνο του  ανταγωνισμού που εντείνεται μέσω της ανάπτυξης νέων, περισσότερο σύνθετων προϊόντων, τα οποία δεν έχουν πλέον όλα την κλασική μορφή μιας ενιαίας τιμής κιλοβατώρας και ενός σταθερού μηνιαίου παγίου.

Μία από τις τάσεις είναι η διαφοροποίηση της χρέωσης ανάλογα με την κατανάλωση. Ορισμένα προϊόντα προσφέρουν χαμηλότερη τιμή για τις πρώτες κιλοβατώρες και διαφορετική χρέωση για μεγαλύτερη κατανάλωση. Σε άλλα, η κιλοβατώρα παραμένει σταθερή, αλλά το πάγιο αυξάνεται όταν ξεπεραστεί συγκεκριμένο όριο. Η δεύτερη περίπτωση έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νοικοκυριά με χαμηλή κατανάλωση. Για παράδειγμα, ένα πρόγραμμα με τιμή 14 λεπτών και πάγιο 5 ευρώ κοστίζει 33 ευρώ στις 200 κιλοβατώρες. Ένα άλλο με φθηνότερη κιλοβατώρα, στα 12 λεπτά, αλλά πάγιο 12 ευρώ, κοστίζει 36 ευρώ για την ίδια κατανάλωση. Στις 500 κιλοβατώρες, όμως, το δεύτερο πρόγραμμα γίνεται οικονομικότερο. Ειδικά στα προϊόντα με κλιμακωτό πάγιο, απαιτείται προσοχή στο εάν η υπέρβαση του ορίου ενεργοποιεί υψηλότερη μηνιαία χρέωση για ολόκληρο τον μήνα. Αντίστοιχα, στα προϊόντα με περισσότερες ζώνες κατανάλωσης πρέπει να ελέγχεται εάν η ακριβότερη τιμή εφαρμόζεται μόνο στις επιπλέον κιλοβατώρες ή στο σύνολο της κατανάλωσης.

Παραμένει πάντως το ερώτημα  πώς μπορούν να προστατευτούν τα νοικοκυριά, σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη και η επιλογή ενός φαινομενικά φθηνού τιμολογίου μπορεί να αποδειχθεί άστοχη, εφόσον δεν ληφθούν υπόψη οι πραγματικές ανάγκες κατανάλωσης και τα «ψιλά γράμματα» των συμβολαίων,  όπως για παράδειγμα οι προϋποθέσεις για τη χαμηλή τιμή: Σε αρκετά προγράμματα, η διαφημιζόμενη χρέωση προϋποθέτει την εμπρόθεσμη εξόφληση του λογαριασμού, την ενεργοποίηση πάγιας εντολής ή την επιλογή ηλεκτρονικού λογαριασμού. Ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει πόσο αυξάνεται η τιμή εάν δεν πληροί κάποια από αυτές τις προϋποθέσεις και εάν η έκπτωση ισχύει για ολόκληρο το δωδεκάμηνο ή μόνο για συγκεκριμένη περίοδο.

Γιατί δεν μπορούν όλοι να μετακινηθούν στα ελκυστικότερα μπλε τιμολόγια

Παρά την προφανή οικονομική διαφορά μεταξύ των πράσινων και των φθηνότερων σταθερών τιμολογίων,  εξάλλου, η μετακίνηση των καταναλωτών δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε πάντοτε συμφέρουσα. Και τούτο, διότι σημαντική μερίδα καταναλωτών βρίσκεται ήδη δεσμευμένη σε σταθερά συμβόλαια, τα οποία υπέγραψε τους προηγούμενους μήνες, με τιμές αισθητά υψηλότερες από τις σημερινές προσφορές.

Ένα νοικοκυριό που το καλοκαίρι υπέγραψε δωδεκάμηνο συμβόλαιο  στα 15 λεπτά ανά κιλοβατώρα παραδείγματος χάρη δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι θα μετακινηθεί χωρίς κόστος σε μια νέα χαμηλότερη προσφορά. Εάν το συμβόλαιό του προβλέπει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης, πρέπει να σταθμίσει το ύψος της επιβάρυνσης λόγω της ρήτρας πρόωρης αποχώρησης  σε σχέση με το όφελος από τη χαμηλότερη τιμή. Η εξίσωση αλλάζει εάν απομένουν περισσότεροι μήνες ή εάν η κατανάλωση είναι υψηλότερη. Συνεπώς, η πρόωρη αλλαγή σταθερού συμβολαίου απαιτεί υπολογισμό και όχι βιαστική απόφαση.

Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη μεγάλη κατηγορία καταναλωτών που δυσκολεύεται να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες της αγοράς: όσοι δεν είναι εξοικειωμένοι με τις διαδικασίες αλλαγής προϊόντος. Ακόμη και όταν η αλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στην ίδια εταιρεία, η διαδικασία δεν είναι εξίσου εύκολη για όλους. Το myHome Online, για παράδειγμα, είναι ένα αποκλειστικά ψηφιακό προϊόν που συνδέεται με ηλεκτρονικό λογαριασμό και πάγια εντολή. Για έναν καταναλωτή που δεν χρησιμοποιεί ηλεκτρονική τραπεζική, δεν διαθέτει την απαραίτητη ψηφιακή εξοικείωση ή προτιμά να πληρώνει τον λογαριασμό του με μετρητά, το συγκεκριμένο προϊόν δεν αποτελεί απαραίτητα πρακτική επιλογή. Εδώ βρίσκεται και ένας από τους σημαντικότερους «αστερίσκους» της πολιτικής που παρουσιάζει τα φθηνά σταθερά τιμολόγια ως λύση για όλους: δεν έχουν όλα τα νοικοκυριά την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στις προσφορές της αγοράς.

Ευέλικτα σταθερά τιμολόγια : Μια ενδιάμεση λύση με «ψιλά γράμματα»

Την ίδια στιγμή, ανάμεσα στα κλασικά κυμαινόμενα και στα πλήρως σταθερά προγράμματα αναπτύσσεται μια νέα κατηγορία προϊόντων, τα λεγόμενα ευέλικτα σταθερά τιμολόγια. Πρόκειται για συμβόλαια που επιχειρούν να συνδυάσουν την προβλεψιμότητα του κόστους με μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις χρεώσεις, χωρίς όμως να παρέχουν πάντοτε την πλήρη προστασία ενός παραδοσιακού μπλε τιμολογίου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται σταθερή χρέωση για συγκεκριμένη περίοδο και στη συνέχεια ενεργοποιείται κυμαινόμενη τιμολόγηση. Σε άλλες η προσφέρεται προκαθορισμένη τιμή για μια συγκεκριμένη ποσότητα κιλοβατωρών, ενώ η επιπλέον κατανάλωση χρεώνεται διαφορετικά.

Η εμπορική τους παρουσίαση μπορεί να παραπέμπει σε σταθερά προϊόντα, όμως η κατάταξή τους εξαρτάται από τους ακριβείς όρους. Όσα περιλαμβάνουν μηχανισμό αναπροσαρμογής δεν προσφέρουν την ίδια εξασφάλιση με τα αμιγώς σταθερά μπλε και πρέπει να εξετάζονται ως προς το πότε και πώς αλλάζει η χρέωση. Το πλεονέκτημα αυτών των προϊόντων είναι ότι μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστική τιμή σε συγκεκριμένα προφίλ κατανάλωσης. Για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό με σταθερά χαμηλές ανάγκες ενδέχεται να επωφεληθεί από ένα οικονομικό πακέτο περιορισμένων κιλοβατωρών. Αντίθετα, ένα νοικοκυριό με μεγάλες εποχικές διακυμάνσεις, που χρησιμοποιεί ηλεκτρική θέρμανση τον χειμώνα και κλιματισμό το καλοκαίρι, κινδυνεύει να υπερβεί τα όρια του προγράμματος και να βρεθεί αντιμέτωπο με υψηλότερες χρεώσεις.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης στη χρονική διάρκεια της σταθερής τιμής. Ένα συμβόλαιο που εξασφαλίζει χαμηλή χρέωση για τους πρώτους τρεις ή έξι μήνες και στη συνέχεια μετατρέπεται σε κυμαινόμενο δεν παρέχει την ίδια προστασία με ένα δωδεκάμηνο σταθερό πρόγραμμα. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο κοστίζει η κιλοβατώρα κατά την υπογραφή του συμβολαίου, αλλά πόσο μπορεί να κοστίζει στη συνέχεια και εάν ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να αποχωρήσει χωρίς επιβάρυνση.

Πώς θα βρει κάθε νοικοκυριό το τιμολόγιο που το συμφέρει

Σε αυτή την αγορά των πολλών και διαφορετικών προϊόντων, ο ασφαλέστερος τρόπος σύγκρισης είναι να ξεκινήσει κανείς από την πραγματική κατανάλωση του νοικοκυριού και όχι από τις διαφημιζόμενες τιμές. Το πρώτο βήμα είναι η εξέταση των εκκαθαριστικών λογαριασμών του τελευταίου δωδεκαμήνου, ώστε να προκύψει τόσο η μέση μηνιαία κατανάλωση όσο και οι διακυμάνσεις μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού. Στη συνέχεια, πρέπει να υπολογιστεί το κόστος κάθε τιμολογίου με βάση τη χρέωση της κιλοβατώρας, το μηνιαίο πάγιο, τις τυχόν εκπτώσεις συνέπειας και τις προϋποθέσεις χορήγησής τους.

Για ένα νοικοκυριό που καταναλώνει 150 κιλοβατώρες τον μήνα, το χαμηλό πάγιο μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από μια μικρή διαφορά στην τιμή της κιλοβατώρας. Για ένα σπίτι με κατανάλωση 600 ή 800 κιλοβατωρών, αντίθετα, ακόμη και μία διαφορά δύο λεπτών ανά κιλοβατώρα μπορεί να μεταφράζεται σε σημαντική μηνιαία εξοικονόμηση.

Επιπλέον, πρέπει να ελέγχονται η διάρκεια της σύμβασης, οι ρήτρες αποχώρησης, η ύπαρξη ηλεκτρονικού λογαριασμού ή πάγιας εντολής ως προϋπόθεσης έκπτωσης και η τυχόν μεταβολή της χρέωσης μετά τη λήξη μιας προωθητικής περιόδου.

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει ένα τιμολόγιο που να συμφέρει εξίσου όλους τους καταναλωτές. Τα φθηνά μπλε αποτελούν σήμερα μια ελκυστική επιλογή για όσους μπορούν να δεσμευτούν χωρίς σημαντικό κόστος και να εκπληρώσουν τις προϋποθέσεις των εκπτώσεων. Τα πράσινα διατηρούν το πλεονέκτημα της ευελιξίας, αλλά έχουν καταστεί ιδιαίτερα ακριβά στη σημερινή συγκυρία. Τα ευέλικτα προϊόντα μπορούν να αποδειχθούν συμφέροντα, αρκεί να εξεταστούν προσεκτικά τα όρια και οι όροι τους.

Σε μια αγορά όπου οι τιμές αλλάζουν συνεχώς και οι προσφορές γίνονται ολοένα πιο σύνθετες, η μεγαλύτερη παγίδα για ένα νοικοκυριό είναι να παραμένει σε ένα πρόγραμμα από συνήθεια, χωρίς να γνωρίζει τι πληρώνει και ποιες εναλλακτικές διαθέτει.

Διαβάστε ακόμη