Τρεις ημέρες μετά την έκδοση των NAVTEX Ελλάδας και Κύπρου, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται στο Ηράκλειο, στην τελική φάση των τεχνικών προετοιμασιών πριν ξεκινήσει τις μελέτες βυθού για το Great Sea Interconnector (GSI). Αν και η αναχώρησή του αναμενόταν αρχικά την Κυριακή, δεν θεωρείται πλέον πιθανό να αποπλεύσει σήμερα, Δευτέρα. Η έναρξη των εργασιών τοποθετείται πλέον από μέρα σε μέρα και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, θα εξαρτηθεί από την ετοιμότητα του σκάφους.

Το πλοίο θα πραγματοποιήσει έρευνες για την οριστικοποίηση της όδευσης του καλωδίου και την καταγραφή των χαρακτηριστικών του βυθού. Η ελληνική NAVTEX 1411/26 ισχύει από τις 6 Νοεμβρίου έως τις 6 Μαρτίου 2027, ενώ η κυπριακή αναγγελία καλύπτει το αντίστοιχο τμήμα της διαδρομής στην κυπριακή ΑΟΖ. Συνολικά, οι έρευνες αφορούν περίπου το 40% της όδευσης που απομένει να μελετηθεί. 

Στο διπλωματικό πεδίο, η συγκρατημένη αισιοδοξία για την ομαλή διεξαγωγή των εργασιών συνυπάρχει με την αβεβαιότητα για τη στάση της Άγκυρας. Η Τουρκία έχει εκδώσει αντι-NAVTEX και εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι οι έρευνες σε περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα της πρέπει να συντονίζονται με τις δικές της αρχές.

Το μήνυμα της Αθήνας και η εκκρεμότητα με το Παρίσι

Τη θέση της κυβέρνησης επανέλαβε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ανασκόπηση του κυβερνητικού έργου. Χαρακτήρισε σημαντικό βήμα την έκδοση της άδειας για τις εργασίες και της σχετικής NAVTEX, τονίζοντας ότι Ελλάδα και Κύπρος είναι οι χώρες που αδειοδοτούν τις έρευνες. Συνέδεσε, παράλληλα, την προώθηση του GSI με την ενεργειακή ασφάλεια, την περιφερειακή συνεργασία και τη σταθερότητα, υπογραμμίζοντας τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του έργου και τη συμμετοχή γαλλικών εταιρειών.   

Κρίσιμο ζήτημα παραμένει η γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας από τη Γαλλία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι σχετική ρηματική διακοίνωση εστάλη στην Άγκυρα την Παρασκευή, χωρίς να υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση για τον χρόνο, το περιεχόμενο ή τη μορφή της. Παράλληλα, πληροφορίες για τις επαφές Παρισιού και Άγκυρας αναφέρουν ότι οι συνεννοήσεις αφορούσαν τη διατύπωση του κειμένου και το αν θα δοθεί στη δημοσιότητα. Η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές στο Παρίσι ότι η επικοινωνία δεν πρέπει να εκληφθεί ως αίτημα τουρκικής άδειας ή ως αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε το Σάββατο ότι «όλα είναι καλά», δίνοντας την εικόνα αποκλιμάκωσης. Η δήλωση, ωστόσο, δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι η Άγκυρα έχει μεταβάλει την επίσημη θέση της, η αντι-NAVTEX παραμένει σε ισχύ και το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξακολουθεί να ζητά συντονισμό των εργασιών με τις τουρκικές αρχές. Η Αθήνα, από την πλευρά της, έχει απαντήσει ότι οι εσωτερικοί χειρισμοί της Τουρκίας δεν μεταβάλλουν το καθεστώς αδειοδότησης των ερευνών.

Η διάρκεια και η έκταση της ελληνικής NAVTEX αποτελούν, σύμφωνα με αναλυτές, ένδειξη ότι ο σχεδιασμός αποβλέπει στην ολοκλήρωση του συνόλου των μελετών που απομένουν. Το 2024, όταν οι έρευνες στην περιοχή της Κάσου διακόπηκαν ύστερα από την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων, είχε ακολουθηθεί η λογική των διαδοχικών, τμηματικών αναγγελιών. Αυτή τη φορά, η NAVTEX καλύπτει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και το σύνολο του υπολειπόμενου αντικειμένου.

Η επιλογή αυτή δεν αποκλείει επιχειρησιακές προσαρμογές ανάλογα με την πορεία των ερευνών. Δείχνει, όμως, ότι ο σχεδιασμός έχει ως ορίζοντα την ολοκλήρωσή τους, αντί να προχωρά κάθε φορά με νέα αναγγελία για περιορισμένο τμήμα της διαδρομής. Αναλυτές εκτιμούν ότι η Αθήνα δεν επιθυμεί να επαναληφθεί η αναστολή του 2024. Σε περίπτωση παρεμπόδισης, θεωρούν ότι θα επιδιωχθεί η συνέχιση της αποστολής· συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί.

Τα τρία ενδεχόμενα για την τουρκική στάση

Το ηπιότερο σενάριο είναι η Άγκυρα να περιοριστεί στην αντι-NAVTEX και στις δημόσιες διαμαρτυρίες της. Δεν αποκλείεται, σε αυτή την περίπτωση, να υπάρξει τουρκική ναυτική παρουσία ή ασύρματη επικοινωνία με το Abeille Marengo, χωρίς όμως να εμποδιστούν οι έρευνες.

Ένα δεύτερο ενδεχόμενο είναι να ενταθούν οι διπλωματικές και επικοινωνιακές κινήσεις, με νέες αντι-NAVTEX ή δημόσιες παρεμβάσεις, χωρίς να υπάρξει πρακτική παρεμπόδιση του πλοίου. Η διαρροή λεπτομερειών για τη γαλλική ενημέρωση θα μπορούσε επίσης να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για να υποστηρίξει ότι οι θέσεις της ελήφθησαν υπόψη.

Το δυσμενέστερο σενάριο αφορά κινήσεις που θα εμπόδιζαν την εκτέλεση των εργασιών. Η μέχρι τώρα ρητορική του Φιντάν και οι πληροφορίες περί διπλωματικών επαφών ενισχύουν τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση, αλλά δεν αποτελούν εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει ένταση στη θάλασσα. Η εξέλιξη των ερευνών και η αντίδραση της Άγκυρας θα δείξουν αν οι χαμηλότεροι τόνοι θα αποτυπωθούν και στο πεδίο.

Η γαλλική συμμετοχή και η COP31

Η σημερινή συγκυρία διαφέρει από εκείνη του 2024 και ως προς το αυξημένο γαλλικό επενδυτικό αποτύπωμα στο έργο. Η Meridiam κατέχει το 66% της εταιρείας ειδικού σκοπού του GSI, ενώ η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου. Το έργο έχει επίσης εξασφαλίσει περίπου 657 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και έχει ενταχθεί στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της ΕΕ. Επομένως, ενδεχόμενη παρεμπόδιση των ερευνών θα είχε επιπτώσεις πέρα από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αγγίζοντας και τα γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα.

Παράγοντας που, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της διατήρησης χαμηλών τόνων είναι και η COP31, η οποία πραγματοποιείται στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου. Η διεθνής προσοχή που θα είναι στραμμένη στην Τουρκία ενδέχεται να κάνει την Άγκυρα πιο προσεκτική ως προς το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση και όχι για ένδειξη ότι η Τουρκία έχει αποσύρει τις διεκδικήσεις της.

Διαβάστε ακόμη