Με NAVTEX και αντι-NAVTEX συνεχίζεται το ελληνοτουρκικό «μπρα ντε φερ» για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI). Μετά την έκδοση NAVTEX από Αθήνα και Λευκωσία, η Άγκυρα απάντησε με αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία των ελληνικών αρχών σε μέρος της θαλάσσιας περιοχής όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo». Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, την ώρα που το έργο επιχειρεί να αφήσει πίσω του την εμπλοκή του 2024 και να επανέλθει σε τροχιά υλοποίησης.

Ειδικότερα, η Άγκυρα υποστηρίζει πως μέρος της περιοχής που αναφέρεται στην ελληνική NAVTEX υπ’ αριθ. HA15-1411/26 βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, όπως αυτή δηλώθηκε μονομερώς στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 18 Μαρτίου 2020, με αριθμό αναφοράς A/74/757.

«Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν χορηγήσει άδεια για την ερευνητική δραστηριότητα που αναφέρεται στο μη εξουσιοδοτημένο μήνυμα. Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που υπάγονται στην τουρκική δικαιοδοσία πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές», υποστηρίζει η Άγκυρα στην αντι-NAVTEX με αριθμό TURNHOS 1105/26.

Η τουρκική αναγγελία έχει ημερομηνία λήξης την 6η Μαρτίου 2027, η οποία συμπίπτει με τη λήξη ισχύος της ελληνικής NAVTEX. Πρόκειται για την πρώτη επίσημη αντίδραση της Άγκυρας στη νέα προσπάθεια επανεκκίνησης των ερευνών, χωρίς ωστόσο η έκδοση της αντι-NAVTEX να συνεπάγεται από μόνη της και παρεμπόδιση των εργασιών στη θάλασσα.

Η έκδοση της NAVTEX και η αντίδραση της Λευκωσίας

Η νέα αντιπαράθεση εκδηλώθηκε λίγες ώρες αφότου ολοκληρώθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες αδειοδότησης από την ελληνική πλευρά, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή του γαλλικής σημαίας «Abeille Marengo» στην περιοχή των ερευνών.

Υπενθυμίζεται ότι την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ). Το αίτημα είχε υποβληθεί από τη γαλλική Nexans, για λογαριασμό της εταιρείας Great Sea Interconnector, που έχει την ευθύνη του έργου.

Ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ αντίστοιχη αναγγελία εκδόθηκε και από τις κυπριακές αρχές.

Ως «πολύ θετική εξέλιξη» χαρακτήρισε την έκδοση της NAVTEX ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, μιλώντας στο energygame.gr, επισημαίνοντας μάλιστα ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί απόδειξη πως το έργο συνεχίζεται.

Από την πλευρά τους, ο ΑΔΜΗΕ και η Great Sea Interconnector Α.Ε. επιβεβαίωσαν με κοινή ανακοίνωση την έκδοση των ελληνικών και κυπριακών NAVTEX, διευκρινίζοντας ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν κατά μήκος της προβλεπόμενης διαδρομής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου.

Όπως επισημαίνουν, οι εργασίες αποτελούν μέρος του συνεχιζόμενου τεχνικού σχεδιασμού και αποσκοπούν στη συγκέντρωση πρόσθετων δεδομένων για τον βυθό, τα οποία είναι απαραίτητα για την περαιτέρω ανάπτυξη του έργου.

Έως τις 6 Μαρτίου 2027 η NAVTEX – Το επόμενο βήμα για το Abeille Marengo

Σύμφωνα με την ελληνική NAVTEX, η περίοδος διεξαγωγής των ερευνητικών εργασιών εκτείνεται από τις 6 Νοεμβρίου 2026 έως τις 6 Μαρτίου 2027. Η αναγγελία προσδιορίζει τη διαδρομή του πλοίου στην ανατολική και νοτιοανατολική θαλάσσια περιοχή της Κρήτης και στην Ανατολική Μεσόγειο, προβλέποντας απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων για τα διερχόμενα σκάφη.

Το «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο, είναι σε ετοιμότητα να αναχωρήσει για την περιοχή των ερευνών. Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα σχεδιασμό, οι πρώτες εργασίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν και εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ενώ στη συνέχεια το πλοίο θα κινηθεί κατά μήκος της προβλεπόμενης όδευσης του καλωδίου.

Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί απαραίτητο προπαρασκευαστικό στάδιο για την πόντιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μέσω των ερευνών θα συγκεντρωθούν αναλυτικά στοιχεία για τη μορφολογία και τα χαρακτηριστικά του θαλάσσιου βυθού, ώστε να ολοκληρωθεί ο λεπτομερής σχεδιασμός της διαδρομής.

Η έκδοση της NAVTEX σηματοδοτεί την άρση μιας σημαντικής διαδικαστικής εκκρεμότητας, ωστόσο το μεγάλο ζητούμενο παραμένει η απρόσκοπτη εκτέλεση των εργασιών. Η χρονική διάρκεια της αναγγελίας δεν σημαίνει ότι το πλοίο θα πραγματοποιεί αδιάκοπα έρευνες επί τέσσερις μήνες, αλλά καθορίζει το χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου προβλέπεται να δραστηριοποιηθεί.

Η τουρκική αντίδραση και η συγκυρία της COP31

Με την έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο θα κινηθεί η Άγκυρα όταν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος βρεθεί στην περιοχή των εργασιών.

Η εμπειρία του 2024 εξακολουθεί να βαραίνει την πορεία του έργου, καθώς η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου είχε οδηγήσει σε διακοπή των ερευνών. Αυτή τη φορά, η πρώτη αντίδραση της Τουρκίας εκδηλώθηκε μέσω ναυτικής αναγγελίας, με την οποία επαναφέρει τις διεκδικήσεις της επί των θαλάσσιων ζωνών και την απαίτηση για προηγούμενη συνεννόηση με τις αρχές της.

Παρά την εξέλιξη αυτή, διπλωματικές εκτιμήσεις θέλουν την Άγκυρα να επιδιώκει την αποφυγή μιας σοβαρής έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο, τουλάχιστον κατά το αμέσως επόμενο διάστημα. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την εκτίμηση διαδραματίζει η διοργάνωση της διεθνούς διάσκεψης για το κλίμα COP31, την οποία φιλοξενεί η Τουρκία στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου.

Η παρουσία κυβερνητικών αντιπροσωπειών, διεθνών οργανισμών, επιχειρηματικών παραγόντων και ηγετών από όλο τον κόσμο εκτιμάται ότι ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά για μια κλιμάκωση που θα έφερνε την Τουρκία στο επίκεντρο αρνητικής διεθνούς δημοσιότητας.

Ωστόσο, η έκδοση της αντι-NAVTEX καταδεικνύει ότι η Άγκυρα δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της. Το κατά πόσο θα περιοριστεί σε διπλωματικές κινήσεις ή θα επιχειρήσει να επηρεάσει την εκτέλεση των εργασιών θα φανεί κατά την ανάπτυξη του γαλλικού σκάφους στην περιοχή.

Ο γαλλικός παράγοντας και η κινητοποίηση της Meridiam

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στην παρούσα συγκυρία η ενισχυμένη γαλλική παρουσία στο έργο, καθώς η επανεκκίνηση των ερευνών αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό επιχειρησιακό βήμα μετά την είσοδο της Meridiam στη μετοχική σύνθεση του Great Sea Interconnector.

Η γαλλική εταιρεία, η οποία απέκτησε τον περασμένο Αύγουστο πλειοψηφική συμμετοχή στο έργο, εμφανίζεται να έχει αναλάβει ενεργότερο ρόλο στην προσπάθεια επιτάχυνσης των διαδικασιών. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η Meridiam συνέβαλε στην κινητοποίηση για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων εγκρίσεων, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος νέων καθυστερήσεων.

Παράλληλα, η γαλλική διπλωματία διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα. Στο πλαίσιο αυτό, ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου μεταξύ της πρέσβειρας της Γαλλίας στην Τουρκία, Ιζαμπέλ Ντιμόν, και του Τούρκου υφυπουργού Εξωτερικών, Μεμέτ Κεμάλ Μποζάι.

Παρότι δεν υπήρξε επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενο της συνάντησης, η χρονική συγκυρία προσδίδει στις επαφές ιδιαίτερη σημασία. Άλλωστε, η γαλλική συμμετοχή στο επενδυτικό σχήμα δημιουργεί πρόσθετο ενδιαφέρον για την ασφαλή και απρόσκοπτη εκτέλεση των ερευνών.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε η «Καθημερινή», η γαλλική πλευρά βρίσκεται ήδη σε επικοινωνία με την Τουρκία για το ζήτημα του «Abeille Marengo», ενώ η Άγκυρα επιδιώκει οι σχετικές συνεννοήσεις να πραγματοποιηθούν μέσω διπλωματικών διαύλων. Το περιεχόμενο και ο χαρακτήρας αυτών των επαφών αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένης της τουρκικής απαίτησης για προηγούμενη συγκατάθεση των αρχών της.

Στο μεταξύ, είχε προηγηθεί τηλεφωνική επικοινωνία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον Κύπριο ομόλογό του, Κωνσταντίνο Κόμπο, στο πλαίσιο του στενού συντονισμού Αθήνας και Λευκωσίας.

Οι εγκρίσεις και το χρονοδιάγραμμα των εργασιών

Η έκδοση της ελληνικής NAVTEX ολοκλήρωσε μια διαδικασία που είχε κινηθεί τις προηγούμενες εβδομάδες με την υποβολή του αιτήματος της γαλλικής εταιρείας και την εξέταση των συντεταγμένων των θαλάσσιων περιοχών στις οποίες προβλέπεται να κινηθεί το ερευνητικό σκάφος.

Η θετική γνωμοδότηση της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης αποτέλεσε το τελευταίο ουσιαστικό βήμα πριν από την υπογραφή της σχετικής απόφασης από τον υπουργό Εξωτερικών. Ακολούθησε η έκδοση της NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, με την οποία γνωστοποιούνται στους ναυτιλλομένους η περιοχή και η περίοδος διεξαγωγής των εργασιών.

Είχε προηγηθεί στις 3 Νοεμβρίου και η επέκταση σχετικής άδειας που είχε ζητηθεί από τη γαλλική πλευρά για το σύνολο του 2027, εξέλιξη που αποτυπώνει το εύρος των εργασιών οι οποίες απομένουν για την ολοκλήρωση του έργου.

Για τον Great Sea Interconnector, η νέα κινητικότητα έρχεται έπειτα από μια μακρά περίοδο καθυστερήσεων και αβεβαιότητας. Πρόκειται για ένα έργο με ιστορία σχεδόν μίας δεκαετίας, το οποίο έχει περάσει από διαδοχικές φάσεις σχεδιασμού και αλλαγές στο επενδυτικό σχήμα, με την υλοποίησή του να επηρεάζεται τόσο από τεχνικές όσο και από γεωπολιτικές εκκρεμότητες.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και έχει εξασφαλίσει κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 657 εκατ. ευρώ. Η ολοκλήρωσή της αναμένεται να συμβάλει στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου, συνδέοντας το ηλεκτρικό της σύστημα με το ευρωπαϊκό δίκτυο μέσω της Ελλάδας.

Πλέον, με τις NAVTEX να έχουν εκδοθεί και από τις δύο πλευρές και την Τουρκία να έχει διατυπώσει επισήμως τις αντιρρήσεις της, το επόμενο κρίσιμο βήμα μεταφέρεται στη θάλασσα. Η έναρξη και η ομαλή εξέλιξη των ερευνών του «Abeille Marengo» θα αποτελέσουν την πρώτη ουσιαστική δοκιμασία για την προσπάθεια επανεκκίνησης του έργου.

Τι αναφέρει η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών
Στην ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών αδειοδότησης, διευκρινίζοντας ότι η σχετική απόφαση εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου.

Συγκεκριμένα, αναφέρει:

Ολοκληρώθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές για την εκτέλεση εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), σε συνέχεια σχετικού αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρεία NEXANS, για λογαριασμό της κυρίας του έργου εταιρείας GSI.

Ειδικότερα, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, τη σχετική απόφαση αδειοδότησης των εργασιών έρευνας και πόντισης του καλωδίου. Ακολούθως, το ερευνητικό πλοίο αιτήθηκε την έκδοση της προβλεπόμενης αγγελίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για την εκτέλεση των εργασιών, η οποία εκδόθηκε αμέσως.

Η ανακοίνωση του ΑΔΜΗΕ και της Great Sea Interconnector

Από την πλευρά τους, ο ΑΔΜΗΕ και η εταιρεία του έργου επιβεβαίωσαν την έκδοση NAVTEX από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές.

Ο ΑΔΜΗΕ και η Great Sea Interconnector Α.Ε. ανακοινώνουν ότι οι αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές εξέδωσαν τις σχετικές αγγελίες προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για τη διενέργεια ερευνών βυθού από το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, σε θαλάσσιες περιοχές κατά μήκος της προβλεπόμενης διαδρομής της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου.

Οι έρευνες εντάσσονται στις συνεχιζόμενες τεχνικές εργασίες για την ανάπτυξη του Great Sea Interconnector, της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, και θα παράσχουν πρόσθετα δεδομένα που απαιτούνται για τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό του έργου.

Το περιεχόμενο της τουρκικής αντι-NAVTEX

Η τουρκική αντι-NAVTEX με αριθμό TURNHOS 1105/26 αναφέρει:

TURNHOS N/W : 1105/26

MEDITERRANEAN SEA

1. SOME PART OF AREA PROMULGATED WITH NAVTEX
NR. HA15-1411/26 IS WITHIN TURKISH CONTINENTAL
SHELF DECLARED TO UNITED NATIONS, ON 18 MARCH
2020 WITH REF NR. A/74/757.

2. TURKISH AUTHORITIES HAS NOT ISSUED CONSENT
FOR THE RESEARCH ACTIVITY REFERRED IN
UNAUTHORIZED MESSAGE IN REFERENCE.

3. ALL RESEARCH ACTIVITIES IN TURKISH MARITIME
JURISDICTION AREA MUST BE COORDINATED WITH
RELEVANT TURKISH AUTHORITIES.

4. CANCEL THIS MESSAGE 062200Z MAR 27.
Αναλυτικά η ελληνική NAVTEX για το Abeille Marengo
ZCZC HA15
061413 UTC NOV 26
IRAKLEIO RADIO NAVWARN 1411/26

EAST CRETAN SEA
SOUTHEAST CRETAN SEA
EAST MEDITERRANEAN SEA

RESEARCH OPERATION FOR
UNDERWATER CABLE INSTALLATION
WILL BE CONDUCTED BY ‘ABEILLE MARENGO’
FROM 06 NOV 26 UNTIL 06 MAR 27
IN THE LINE BETWEEN THE POINTS:

35 24.98N – 024 56.13E
35 28.18N – 024 56.56E
35 29.86N – 024 59.46E
35 30.28N – 025 14.95E
35 25.04N – 025 57.13E
35 26.62N – 026 10.82E
35 23.13N – 026 17.24E
35 21.44N – 026 31.46E
35 18.51N – 026 47.22E
35 18.15N – 026 54.30E
35 19.95N – 027 11.84E
35 19.34N – 027 24.74E
35 12.93N – 027 34.55E
35 00.96N – 027 41.45E
34 46.87N – 028 09.64E
34 41.74N – 028 40.27E
34 26.01N – 029 24.87E
34 22.57N – 029 32.16E
34 16.97N – 029 51.75E
34 11.28N – 029 57.82E
34 09.68N – 030 04.31E

WIDE BERTH REQUESTED 2NM
CANCEL THIS MSG ON 062200 UTC MAR 27

NNNN