Ένα νέο φιλόδοξο σχέδιο για την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας, τη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας παρουσίασε η Κομισιόν. Παράλληλα, η Επιτροπή προχωρά σε αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), ώστε να αποτελέσει ακόμη πιο ισχυρό εργαλείο για επενδύσεις στην καθαρή μετάβαση.

Το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό (Electrification Action Plan) και οι αλλαγές στο ETS αποτελούν μέρος της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης, τη στήριξη της βιομηχανίας και την επίτευξη των κλιματικών στόχων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν οδηγήσει σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Στόχος εξηλεκτρισμού 46% έως το 2040

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας, ο βαθμός εξηλεκτρισμού της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης στην ΕΕ έχει παραμείνει στάσιμος στο 23% την τελευταία δεκαετία.

Την ίδια στιγμή, περίπου το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράγεται ήδη από εγχώριες καθαρές πηγές, γεγονός που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ταχύτερη μετάβαση σε ένα ενεργειακό μοντέλο λιγότερο εξαρτημένο από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.

Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν προτείνει έναν ενδεικτικό στόχο εξηλεκτρισμού 46% έως το 2040, ο οποίος θα αξιολογηθεί στο πλαίσιο του πακέτου για την Ενεργειακή Ένωση μετά το 2030.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, η επίτευξη του στόχου θα μπορούσε να μειώσει τον λογαριασμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ κατά περίπου 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040, ενισχύοντας παράλληλα την ενεργειακή ασφάλεια, μειώνοντας τις τιμές ενέργειας και βελτιώνοντας τη θέση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στον διεθνή ανταγωνισμό.

Φον ντερ Λάιεν: «Να γίνει η Ευρώπη η πρώτη εξηλεκτρισμένη ήπειρος»

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το νέο σχέδιο μια στρατηγική επένδυση στην ανεξαρτησία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

«Ο καλύτερος τρόπος για να μειώσουμε την εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα είναι να τροφοδοτήσουμε την οικονομία μας με ηλεκτρική ενέργεια από καθαρές, εγχώριες πηγές», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος είναι η Ευρώπη να γίνει η πρώτη «εξηλεκτρισμένη ήπειρος» παγκοσμίως.

Όπως σημείωσε, η νέα πρωτοβουλία αποσκοπεί στη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας, στη στήριξη της βιομηχανίας και στη διατήρηση της πορείας προς την καθαρή μετάβαση.

Το ETS μετατρέπεται σε εργαλείο επενδύσεων

Η Κομισιόν προτείνει παράλληλα την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS), το οποίο από την έναρξή του το 2005 έχει δημιουργήσει περισσότερα από 270 δισ. ευρώ έσοδα.

Τα κεφάλαια αυτά έχουν κατευθυνθεί σε επενδύσεις για την καινοτομία, την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης, συμβάλλοντας στη μείωση κατά 50% των εκπομπών στους τομείς που καλύπτει.

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το νέο περιβάλλον απαιτεί προσαρμογή του ETS, ώστε να λειτουργεί ως «κινητήρας» επενδύσεων και ανταγωνιστικότητας, χωρίς να υπονομεύεται ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας.

Οι βασικές αλλαγές περιλαμβάνουν:

  • την αναθεώρηση του Γραμμικού Συντελεστή Μείωσης (Linear Reduction Factor – LRF) στο 3,7% για την περίοδο 2031-2035 και στο 1,7% για την περίοδο 2036-2040, ώστε η πορεία μείωσης των εκπομπών να γίνει πιο σταδιακή,
  • τη δυνατότητα χρήσης έως 2% διεθνών πιστωτικών μονάδων υψηλής ποιότητας την περίοδο 2036-2040, ώστε να χρηματοδοτούνται έργα απανθρακοποίησης εκτός Ευρώπης και να παρέχεται μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις,
  • τη συνέχιση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών μετά το 2030, με ισχυρότερη σύνδεση με επενδύσεις καθαρής μετάβασης.

100 δισ. ευρώ για την πράσινη βιομηχανία

Κεντρικό στοιχείο της νέας στρατηγικής αποτελεί η δημιουργία της Βιομηχανικής Τράπεζας Απανθρακοποίησης (Industrial Decarbonisation Bank), η οποία θα διαθέσει έως 100 δισ. ευρώ για έργα βιομηχανικής απανθρακοποίησης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η πρώτη φάση της πρωτοβουλίας θα υλοποιηθεί μέσω του ETS Investment Booster πριν από το 2030, ενώ το Ταμείο Καινοτομίας της ΕΕ (EU ETS Innovation Fund) θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί την ανάπτυξη και την εμπορική εφαρμογή νέων καθαρών τεχνολογιών.

Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα υποχρεωθούν να διαθέτουν τουλάχιστον το 50% των εθνικών εσόδων από το ETS σε επενδύσεις για την απανθρακοποίηση των τομέων που καλύπτονται από το σύστημα.

Μείωση κόστους και επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού

Το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση των βασικών εμποδίων που επιβραδύνουν τη μετάβαση.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ηλεκτρική ενέργεια εξακολουθεί σε πολλές περιπτώσεις να κοστίζει έως και τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο, γεγονός που περιορίζει τα κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.

Το σχέδιο προβλέπει:

  • μείωση της διαφοράς κόστους μεταξύ ηλεκτρικής ενέργειας και ορυκτών καυσίμων,
  • δυνατότητα μείωσης των χρεώσεων δικτύου για συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτών,
  • περιορισμό της φορολογικής επιβάρυνσης της ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με το φυσικό αέριο,
  • ταχύτερη ανάπτυξη έξυπνων μετρητών,
  • στήριξη της εγκατάστασης αντλιών θερμότητας, ηλεκτρικών οχημάτων και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η χρήση ηλεκτρικού αυτοκινήτου μπορεί να μειώσει το κόστος μετακίνησης έως και 78% σε σχέση με ένα αντίστοιχο όχημα ορυκτών καυσίμων, ενώ η αντικατάσταση λεβήτων φυσικού αερίου με αντλίες θερμότητας μπορεί να μειώσει τον μέσο λογαριασμό θέρμανσης ενός νοικοκυριού έως και 60%.

Δίκτυα, υποδομές και νέες θέσεις εργασίας

Για να καταστεί δυνατός ο εξηλεκτρισμός της οικονομίας, η Επιτροπή δίνει έμφαση στην επιτάχυνση της ανάπτυξης των ηλεκτρικών δικτύων. Παρότι τα ευρωπαϊκά δίκτυα θεωρούνται από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόπιστα στον κόσμο, οι μεγάλες καθυστερήσεις στις νέες συνδέσεις και η ανεπαρκής αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών αποτελούν σημαντικά εμπόδια. Το Σχέδιο Δράσης συνδέεται με το νέο Πακέτο για τα Δίκτυα (Grids Package), η ταχεία υιοθέτηση του οποίου θεωρείται κρίσιμη για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.

Παράλληλα, η Επιτροπή εκτιμά ότι ο εξηλεκτρισμός μπορεί να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες ποιοτικές θέσεις εργασίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν επενδύσεις σε δεξιότητες και κατάρτιση του εργατικού δυναμικού.

Διαβάστε ακόμη