Ενόψει των αποκαλυπτηρίων του σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον εξηλεκτρισμό της ΕΕ την ερχόμενη Παρασκευή (17 Ιουλίου) οι ενεργοβόρες βιομηχανίες χαιρετίζουν την προσπάθεια, αλλά προειδοποιούν ότι ένας νομικά δεσμευτικός στόχος από μόνος του δεν θα επιτύχει τον βιομηχανικό μετασχηματισμό που επιδιώκουν οι Βρυξέλλες.
Όπως αναφέρει η European Metals, λαμβάνοντας υπόψη ένα προσχέδιο του κειμένου που έχει διαρρεύσει, η ΕΕ πρέπει πρώτα να δημιουργήσει τις οικονομικές συνθήκες που καθιστούν βιώσιμο τον εξηλεκτρισμό, συμπεριλαμβανομένων των χαμηλότερων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, των ισχυρότερων υποδομών δικτύου και της στήριξης των επενδύσεων.
Το σχέδιο αναμένεται να εισαγάγει έναν νέο στόχο εξηλεκτρισμού σε ολόκληρη την ΕΕ για το 2040. Το ακριβές επίπεδο του στόχου δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί, αλλά η Επιτροπή σκοπεύει να τον ενσωματώσει στη νομοθεσία της ΕΕ στο πλαίσιο του πακέτου της Ενεργειακής Ένωσης που έχει προγραμματιστεί για το τέταρτο τρίμηνο του 2026.
Το σχέδιο αντικατοπτρίζει την ευρύτερη στρατηγική της Επιτροπής για την τοποθέτηση του εξηλεκτρισμού ως βασικού πυλώνα της ενεργειακής ασφάλειας, της ανθεκτικότητας και της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από την εισαγόμενη ενέργεια, να μειώσει τις εκπομπές και να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας της μεταποίησης.
Επιτάχυνση της διαδικασίας
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού θα μπορούσε να επιτρέψει στην Ευρώπη να αντικαταστήσει περίπου τα δύο τρίτα της ζήτησης φυσικού αερίου και να μειώσει στο μισό την κατανάλωση πετρελαίου έως το 2040, μειώνοντας τον λογαριασμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ κατά περίπου 200 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά και μειώνοντας τις εκπομπές κατά εκατοντάδες εκατομμύρια τόνους.
Ωστόσο, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες παραμένουν επιφυλακτικές ως προς τον καθορισμό υποχρεωτικών στόχων πριν από την αντιμετώπιση των υποκείμενων εμποδίων της αγοράς.
Περί νομικής υποχρέωσης
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία μετάλλων και άλλοι ενεργοβόροι τομείς υποστηρίζουν ότι ο εξηλεκτρισμός θα πρέπει να καθοδηγείται από οικονομικά κίνητρα και όχι από κανονιστικές απαιτήσεις.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου αναγνωρίζουν ότι η Επιτροπή έχει εντοπίσει σωστά τα κύρια εμπόδια στη διαδικασία: υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, δυσμενή αναλογία τιμών ηλεκτρικής ενέργειας προς φυσικό αέριο, μεγάλο αρχικό κόστος επένδυσης και ανεπαρκή χωρητικότητα δικτύου.
Αμφισβητούν όμως κατά πόσον τα προτεινόμενα μέτρα θα επιφέρουν άμεσες βελτιώσεις, ιδίως στο κόστος ενέργειας.
«Η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η δημιουργία μιας βιώσιμης επιχειρηματικής βάσης και όχι η υποχρεωτική της επιβολή μέσω νόμου», υποστηρίζουν εκπρόσωποι της βιομηχανίας, προειδοποιώντας ότι οι υποχρεωτικοί στόχοι θα μπορούσαν να αυξήσουν την πίεση σε τομείς που είναι ήδη εκτεθειμένοι στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Η κεντρική ανησυχία
Κεντρική ανησυχία αποτελεί το χάσμα τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα. Η ηλεκτρική ενέργεια παραμένει σημαντικά πιο ακριβή από το φυσικό αέριο για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, γεγονός που καθιστά δύσκολο να δικαιολογηθούν οικονομικά πολλά έργα βιομηχανικής ηλεκτροδότησης.
Για την αντιμετώπιση της ανισορροπίας των τιμών, η Επιτροπή σχεδιάζει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εισαγάγουν διαφορετική φορολογική μεταχείριση για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο και προτείνει έναν νέο δείκτη που στοχεύει σε λόγους τιμών ηλεκτρικής ενέργειας προς φυσικό αέριο που δεν θα υπερβαίνουν το 2 για τη βιομηχανία και το 2,5 για τα νοικοκυριά έως το 2030.
Ωστόσο, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες υποστηρίζουν ότι αυτό το μέτρο δεν εγγυάται απαραίτητα φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια. Ένας χαμηλότερος λόγος θα μπορούσε επίσης να προκύψει από υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και όχι από βελτιωμένη ανταγωνιστικότητα ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι βιομηχανικές ομάδες ζητούν αντ’ αυτού ένα πιο άμεσο σημείο αναφοράς: ένα συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τους βιομηχανικούς καταναλωτές.
Υποστηρίζουν ότι χωρίς οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια, η επενδυτική επιχειρηματολογία για τον εξηλεκτρισμό των βιομηχανικών διαδικασιών θα παραμείνει αδύναμη, ανεξάρτητα από τους κανονιστικούς στόχους.
Η ευελιξία
Το σχέδιο της Επιτροπής δίνει σημαντική έμφαση στην ευελιξία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης, της απόκρισης στη ζήτηση και της ευέλικτης κατανάλωσης.
Οι Βρυξέλλες στοχεύουν στην επίτευξη χωρητικότητας αποθήκευσης 200 GW έως το 2030 και σχεδιάζουν να αναπτύξουν μια μεθοδολογία έως το 2027 για την αξιολόγηση του δυναμικού ευελιξίας διαφόρων βιομηχανιών και βιομηχανικών διεργασιών.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν μεγαλύτερη ευελιξία, αλλά προειδοποιούν ότι οι βιομηχανικοί καταναλωτές δεν μπορούν πάντα να προσαρμόζουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας με τον ίδιο τρόπο όπως άλλοι τομείς.
Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις λειτουργούν συχνά συνεχώς, με τεχνικούς και οικονομικούς περιορισμούς ως προς το πότε μπορεί να μετατοπιστεί η παραγωγή.
Ο κλάδος αναφέρει ότι θα είναι απαραίτητο να συνεργαστεί με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής για να καταδειχθεί τόσο πού είναι δυνατή η βιομηχανική ευελιξία όσο και πού οι λειτουργικοί περιορισμοί την καθιστούν μη ρεαλιστική.
Η επέκταση των ΑΠΕ
Η στρατηγική της Επιτροπής βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην επέκταση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και από πυρηνική ενέργεια. Στόχος της είναι η προσθήκη 100 GW δυναμικότητας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ετησίως έως το 2030 και η επιτάχυνση της εφαρμογής της οδηγίας της ΕΕ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Το σχέδιο σηματοδοτεί επίσης έναν ισχυρότερο ρόλο για την πυρηνική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων ταχύτερων διαδικασιών αδειοδότησης και υποστήριξης για την παράταση της διάρκειας ζωής των υφιστάμενων αντιδραστήρων, όπου είναι οικονομικά και τεχνικά εφικτό.
Ενώ η βιομηχανία υποστηρίζει την αύξηση της παροχής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, υποστηρίζει ότι η αύξηση της παραγωγής από μόνη της δεν θα λύσει τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας.
Οι ενεργοβόρες εταιρείες ζητούν πρόσθετα εργαλεία της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της ισχυρότερης χρήσης μακροπρόθεσμων συμβάσεων ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA) σε συνδυασμό με τις συμβάσεις επί διαφοράς (CfDs), για την παροχή σταθερότητας των τιμών και τη μείωση των επενδυτικών κινδύνων.
Στοχευμένη υποστήριξη
Η Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου το 60% της βιομηχανικής ζήτησης ενέργειας που βασίζεται σήμερα σε καύσιμα θα μπορούσε τεχνικά να εξηλεκτριστεί χρησιμοποιώντας τις υπάρχουσες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών αντλιών θερμότητας και των ηλεκτρικών λεβήτων.
Ωστόσο, η μετάβαση ποικίλλει σημαντικά ανά τομέα. Οι διεργασίες χαμηλότερης θερμοκρασίας σε βιομηχανίες όπως τα τρόφιμα, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, ο χαρτοπολτός και το χαρτί θεωρούνται πιο άμεσα κατάλληλες για εξηλεκτρισμό, ενώ οι εφαρμογές υψηλής θερμοκρασίας σε τομείς όπως τα χημικά παραμένουν πιο απαιτητικές.
Για βιομηχανίες όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, το τσιμέντο και οι χημικές ουσίες, ο εξηλεκτρισμός θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από μόνη της στον τομέα του χάλυβα θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί έως το 2030.
Οι βιομηχανικές ομάδες υποστηρίζουν ότι αυτοί οι μετασχηματισμοί απαιτούν ρεαλιστικές ανά τομέα οδούς, επενδυτική βεβαιότητα και πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή ενέργεια.
Εθελοντική προσέγγιση
Η Επιτροπή δίνει επίσης μεγαλύτερη έμφαση στην ανάκτηση της βιομηχανικής απορριπτόμενης θερμότητας, τονίζοντας τις δυνατότητές της να μειώσει το ενεργειακό κόστος και να υποστηρίξει τα συστήματα τηλεθέρμανσης.
Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η ανάκτηση βιομηχανικής θερμότητας από απορρίμματα θα μπορούσε να παρέχει περίπου 300 TWh ετησίως και προτείνουν στόχο για την ανάκτηση θερμότητας από απορρίμματα να καλύψει το 11% της ζήτησης θερμότητας στην ΕΕ έως το 2050.
Οι ενεργοβόρες βιομηχανίες υποστηρίζουν την επέκταση της ανάκτησης της απορριπτόμενης θερμότητας, αλλά αντιτίθενται στην νομικά δεσμευτική θέσπιση συγκεκριμένων στόχων.
Υποστηρίζουν ότι τα έργα αξιοποίησης της απορριπτόμενης θερμότητας θα πρέπει να παραμείνουν εθελοντικά και να καθοδηγούνται από οικονομικά κίνητρα, καθώς η τεχνική σκοπιμότητα ποικίλλει μεταξύ των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
Νέα συμμαχία
Η Επιτροπή σχεδιάζει να δημιουργήσει μια Συμμαχία για το Σχέδιο Δράσης για τον Εξηλεκτρισμό, η οποία θα συγκεντρώνει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τις εθνικές αρχές, τους βιομηχανικούς καταναλωτές, τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύων και τους κατασκευαστές τεχνολογίας.
Η πρωτοβουλία στοχεύει στην επιτάχυνση των αλυσίδων αξίας της ηλεκτροκίνησης, από τον εξοπλισμό κατασκευής έως τη βιομηχανική ανάπτυξη.
Οι εκπρόσωποι του κλάδου βλέπουν αυτή τη συνεργασία ως ευκαιρία να επηρεάσουν τον σχεδιασμό πολιτικής και να διασφαλίσουν ότι οι στρατηγικές εξηλεκτρισμού αντικατοπτρίζουν την τεχνική πραγματικότητα.
Το συνολικό μήνυμα από τους ενεργοβόρους τομείς είναι ότι οι φιλοδοξίες της Ευρώπης μπορούν να επιτύχουν — αλλά μόνο εάν προηγηθεί η διασφάλιση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Διαβάστε ακόμα
