Νωρίτερα από τους αρχικούς σχεδιασμούς πρόκειται να δει αλλαγές η αγορά δικαιωμάτων εκπομπών καθώς η Κομισιόν ετοιμάζεται να παρουσιάσει τις προτάσεις για την προσαρμογή του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) στους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.
Αν και αρχικά το πακέτο μεταρρυθμίσεων αφορούσε την περίοδο 2031-2040, οι πιέσεις για στήριξη της υποτονικής ευρωπαϊκής οικονομίας και της ενεργειακής μετάβασης οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει προτάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν την βιομηχανία ήδη μέσα στην τρέχουσα δεκαετία
Στόχος των αλλαγών είναι η μείωση του κόστους και των επιπτώσεων στη βιομηχανία, ιδιαίτερα για τους κλάδους που αντιμετωπίζουν έντονο διεθνή ανταγωνισμό. Οι προτάσεις θα πρέπει πρώτα να εγκριθούν από τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αναμένεται να αποτελέσουν τη σημαντικότερη αναθεώρηση του EU ETS μετά τη μεγάλη μεταρρύθμιση του 2023, η οποία σχεδιάστηκε για να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 55% έως το 2030.
Σε ποια σημεία εστιάζουν οι αναλυτές
«Η Επιτροπή φαίνεται να κατευθύνεται προς μια μεταρρύθμιση που δίνει προτεραιότητα στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και στην ευελιξία των επενδύσεων, αντί να αποδυναμώνει ουσιαστικά το EU ETS» σημείωσε η Luyue Tan, ειδικός στις αγορές άνθρακα της LSEG, την ώρα που οι αναλυτές θεωρούν ότι ιδιαίτερη σημασία θα έχουν οι αποφάσεις σχετικά με:
- τη μείωση του ετήσιου ρυθμού περιορισμού της προσφοράς δικαιωμάτων (Linear Reduction Factor – LRF),
- τον τρόπο υπολογισμού του συνολικού αριθμού δικαιωμάτων σε κυκλοφορία (Total Number of Allowances in Circulation – TNAC),
- τα όρια ενεργοποίησης του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), που λειτουργεί ως αυτόματος μηχανισμός εξισορρόπησης της προσφοράς,
- τη συνέχιση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων στις βιομηχανίες,
- τη δημιουργία νέας προσφοράς μέσω του λεγόμενου Investment Booster,
- την επέκταση του EU ETS σε νέους οικονομικούς τομείς,
- την πιθανή επανεισαγωγή διεθνών πιστωτικών μονάδων άνθρακα (carbon credits).
Ο Lewis Unstead, ανώτερος αναλυτής άνθρακα της ICIS, εκτιμά ότι δεν θα πρέπει να αξιολογηθεί κάθε μέτρο ξεχωριστά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, η μείωση του TNAC πιθανότατα θα αντισταθμιστεί από αυστηρότερα όρια λειτουργίας του MSR, γεγονός που θα περιορίσει τις επιπτώσεις στην ισορροπία προσφοράς-ζήτησης την περίοδο 2028-2030. Με αυτό το σενάριο, οι τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών αναμένεται να παραμείνουν στην περιοχή των 75-80 ευρώ ανά τόνο CO₂.
Τι φέρνει το εργαλείο “Investment Booster”
Ένα από τα σημαντικότερα νέα εργαλεία είναι ο λεγόμενος Investment Booster. Σύμφωνα με την ICIS, θα μπορούσε να προσθέσει στην αγορά έως και 400 εκατομμύρια νέα δικαιώματα εκπομπών, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 50% του σημερινού πλεονάσματος της αγοράς.
Τα δικαιώματα αυτά ενδέχεται να διατεθούν απευθείας στις βιομηχανίες με σειρά προτεραιότητας («first come, first served») ως αντάλλαγμα για επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Πιο αναλυτικά, Το ETS Investment Booster είναι ένα χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη βαριά βιομηχανία με στόχο να επιταχύνει τη βιομηχανική απανθρακοποίηση και να στηρίξει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στην πράσινη μετάβαση, παρέχοντάς τους άμεση πρόσβαση σε πόρους.
Παράλληλα, η προσφορά μέσω δημοπρασιών θα μπορούσε, επίσης, να αυξηθεί εάν μειωθεί ο συντελεστής LRF που χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως ένας από τους παράγοντες με τη μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές της αγοράς.
Σήμερα ο LRF προβλέπει ετήσια μείωση της προσφοράς δικαιωμάτων κατά 4,3%, η οποία θα αυξηθεί στο 4,4% από το 2028. Ωστόσο, αρκετά κράτη-μέλη ζητούν χαμηλότερο ρυθμό μείωσης, ώστε να συνεχιστούν οι δημοπρασίες δικαιωμάτων και κατά τη δεκαετία του 2040. Η LSEG εκτιμά ότι η Επιτροπή θα προτείνει τη μείωση του LRF στο 3,2%.
Διεθνείς πιστώσεις άνθρακα
Ένα ακόμη ανοικτό ζήτημα αφορά την πιθανή επιστροφή των διεθνών πιστώσεων άνθρακα στο σύστημα. Η LSEG εκτιμά ότι αυτές πιθανότατα θα μπορούν να καλύπτουν έως 2% των υποχρεώσεων συμμόρφωσης των επιχειρήσεων. Παραμένει όμως ασαφές αν κάθε διεθνής πίστωση που θα χρησιμοποιείται θα συνοδεύεται από αντίστοιχη ακύρωση ευρωπαϊκού δικαιώματος εκπομπών (EUA), ώστε να μην αυξηθεί η συνολική προσφορά.
Παράταση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται επίσης να προτείνει την παράταση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βιομηχανία πέρα από το 2034. Ωστόσο, η παράταση αυτή πιθανότατα θα συνοδεύεται από νέες προϋποθέσεις και απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις. Η εταιρεία συμβούλων Energy Aspects εκτιμά ότι:
- η επανεισαγωγή διεθνών πιστώσεων άνθρακα θα συναντήσει έντονες αντιδράσεις και πιθανόν να μην συμπεριληφθεί στο τελικό νομοθετικό κείμενο,
- αντίθετα, η παράταση της δωρεάν κατανομής συγκεντρώνει σχεδόν καθολική υποστήριξη, με βασική εξαίρεση τις σκανδιναβικές χώρες.
Πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές των δικαιωμάτων
Σήμερα η τιμή των δικαιωμάτων κινείται κοντά στα 80 ευρώ/τόνο, έναντι υψηλού 93,80 ευρώ στις αρχές του έτους και χαμηλού περίπου 63 ευρώ τον Μάρτιο, όταν οι επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών στη Μέση Ανατολή προκάλεσαν έντονες διακυμάνσεις στις ενεργειακές αγορές. Μέχρι σήμερα οι τιμές στηρίζονται από τις προσδοκίες ότι η προσφορά δικαιωμάτων θα περιοριστεί τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με δηλώσεις traders στο Montel ότι οι τιμές των δικαιωμάτων ενδέχεται να παραμείνουν προσωρινά στο εύρος των 78-80 ευρώ ανά τόνο, μέχρι να αποσαφηνιστούν όλες οι λεπτομέρειες της μεταρρύθμισης. Ωστόσο, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Vertis, ο Investment Booster θα μπορούσε να οδηγήσει την αγορά από κατάσταση πίεσης σε πλεονασματική ήδη από το 2027.
Και προειδοποιούν ότι οι κίνδυνοι κλίνουν προς την πτωτική πλευρά σημειώνοντας πως εάν οι επιβεβαιωθούν αυτά τα μέτρα, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να ενταθούν σημαντικά. Σε αυτό το πλαίσιο, το επίπεδο των 75 ευρώ ανά τόνο αποτελεί πλέον τη βασική ζώνη στήριξης της αγοράς, η οποία ενδέχεται να δοκιμαστεί εφόσον αυξηθεί η προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών.
Διαβάστε ακόμη
