Ο εξηλεκτρισμός της βιομηχανίας μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο «όπλο» της Ευρώπης στη μάχη για την ανταγωνιστικότητα. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας έκθεσης της Eurelectric, σύμφωνα με την οποία η ηλεκτρική ενέργεια δεν αποτελεί πλέον μόνο μέσο επίτευξης των κλιματικών στόχων, αλλά κρίσιμο παράγοντα για το μέλλον της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.

Για χρόνια η ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης επικεντρώθηκε στην παραγωγή περισσότερης καθαρής ενέργειας. Σήμερα, όμως, το ερώτημα μετατοπίζεται. Καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με τους διεθνείς ανταγωνιστές της και με αυξανόμενες πιέσεις για απανθρακοποίηση της παραγωγής, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ανάπτυξη νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Είναι το κατά πόσο η Ευρώπη θα καταφέρει να μετατρέψει την ηλεκτρική ενέργεια σε εργαλείο ανταγωνιστικότητας για τη βιομηχανία της. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας έκθεσης της Eurelectric.

Η ένωση που εκπροσωπεί περισσότερες από 3.500 εταιρείες ηλεκτρισμού στην Ευρώπη υποστηρίζει ότι η ήπειρος διαθέτει ήδη ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα μέσω της καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η αξιοποίησή του παραμένει περιορισμένη, καθώς οι επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό εξακολουθούν να προσκρούουν σε καθυστερήσεις στα δίκτυα, σε κατακερματισμό μεταξύ των διαφορετικών πολιτικών και σε ελλιπή σύνδεση μεταξύ των αγορών ηλεκτρισμού, των επενδυτικών πλαισίων και των αναγκών της βιομηχανίας.

Η έκθεση, που παρουσιάστηκε στο Power Summit στο Ελσίνκι, βασίζεται στην ανάλυση 30 έργων και στοιχείων από 61 επιχειρήσεις. Μέσα από αυτή τη χαρτογράφηση, η Eurelectric καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το βασικό εμπόδιο για την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού δεν είναι πλέον η τεχνολογία. Είναι η αδυναμία συντονισμού όλων των παραγόντων που απαιτούνται για να μετατραπεί η ηλεκτρική ενέργεια σε πραγματικό εργαλείο βιομηχανικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας.

Από τις μεμονωμένες επενδύσεις σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική

Το κεντρικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι ο εξηλεκτρισμός δεν μπορεί να προχωρήσει ως μια σειρά αποσπασματικών επενδύσεων. Σύμφωνα με την Eurelectric, τα έργα που εμφανίζουν τα καλύτερα αποτελέσματα είναι εκείνα που συνδυάζουν ταυτόχρονα τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, την πρόσβαση σε καθαρή παραγωγή, τις απαραίτητες δικτυακές υποδομές, τις υπηρεσίες ευελιξίας και τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Με άλλα λόγια, η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την εγκατάσταση ενός ηλεκτρικού εξοπλισμού ή από την υπογραφή μιας σύμβασης προμήθειας ενέργειας. Εξαρτάται από το κατά πόσο όλα τα επιμέρους κομμάτια του ενεργειακού συστήματος λειτουργούν συντονισμένα.

Αυτή η διαπίστωση οδηγεί και στο βασικό εύρημα της μελέτης: το πρόβλημα του εξηλεκτρισμού στην Ευρώπη δεν είναι πλέον πρωτίστως τεχνολογικό. Οι τεχνολογικές λύσεις υπάρχουν. Εκείνο που εξακολουθεί να λείπει είναι η σύνδεση των αγορών, των υποδομών, των επενδυτικών κινήτρων και των βιομηχανικών αναγκών σε ένα κοινό πλαίσιο ανάπτυξης.

Οι τρεις κατηγορίες έργων που δείχνουν τον δρόμο

Για να εντοπίσει τα στοιχεία που μπορούν να επιταχύνουν τον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας, η Eurelectric επικεντρώθηκε σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες δραστηριοτήτων: τις εφαρμογές χαμηλής και μέσης θερμοκρασίας, τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τα κέντρα δεδομένων.

Η επιλογή δεν είναι τυχαία. Οι τρεις αυτοί τομείς αντιπροσωπεύουν διαφορετικές προκλήσεις, διαφορετικά επενδυτικά προφίλ και διαφορετικές ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια. Ωστόσο, η ανάλυση της Eurelectric δείχνει ότι τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν έχουν κοινή αφετηρία.

Στις εφαρμογές χαμηλής και μέσης θερμοκρασίας, ο εξηλεκτρισμός μπορεί να προχωρήσει σχετικά γρήγορα μέσω τεχνολογιών που είναι ήδη ώριμες και διαθέσιμες στην αγορά. Στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο, καθώς οι επιχειρήσεις καλούνται να περιορίσουν τις εκπομπές τους χωρίς να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Την ίδια στιγμή, η αλματώδης ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων δημιουργεί νέα φορτία στο ηλεκτρικό σύστημα, αυξάνοντας την ανάγκη για αξιόπιστη ηλεκτροδότηση, μεγαλύτερη ευελιξία και ταχύτερη ανάπτυξη των υποδομών.

Παρά τις διαφορές τους, οι τρεις κατηγορίες συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η επιτυχία ενός έργου εξηλεκτρισμού δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον τελικό καταναλωτή, αλλά από την ικανότητα ολόκληρου του ενεργειακού οικοσυστήματος να λειτουργήσει συντονισμένα.

Τα «Power Couples» και η λογική των συνεργειών

Από την ανάλυση των 30 έργων προέκυψε ένα μοντέλο που η Eurelectric θεωρεί ότι μπορεί να αναπαραχθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται για τα λεγόμενα «Power Couples», ένα σχήμα συνεργασίας που συνδέει διαφορετικούς τύπους καταναλωτών και ενεργειακών υπηρεσιών, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας και των υποδομών.

Η βασική λογική είναι ότι οι βιομηχανικές επενδύσεις δεν χρειάζεται να λειτουργούν απομονωμένα. Αντίθετα, μπορούν να σχεδιαστούν ως μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος στο οποίο η ζήτηση, η παραγωγή, η αποθήκευση, η ευελιξία και οι υποδομές αλληλοσυμπληρώνονται.

Σύμφωνα με την Eurelectric, σε ένα τέτοιο σχήμα ένας καταναλωτής μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τη χρηματοδότηση νέας καθαρής ηλεκτροπαραγωγής μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων αγοράς ενέργειας. Ένας δεύτερος μπορεί να προσαρμόζει τη λειτουργία του όταν οι τιμές αυξάνονται, προσφέροντας ευελιξία στο σύστημα. Ένας τρίτος μπορεί να παρέχει υπηρεσίες ταχείας εξισορρόπησης, ενισχύοντας τη σταθερότητα του δικτύου.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία πρόσθετης αξίας για όλους τους συμμετέχοντες. Οι επενδυτικοί κίνδυνοι κατανέμονται, οι υποδομές αξιοποιούνται αποτελεσματικότερα και τα έργα αποκτούν ισχυρότερα οικονομικά θεμέλια.

Από τα PPAs μέχρι τη χρηματοδότηση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα

Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στα επιχειρηματικά εργαλεία που επιτρέπουν την υλοποίηση αυτών των συνεργασιών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), οι οποίες προσφέρουν προβλεψιμότητα τόσο στους παραγωγούς όσο και στους καταναλωτές. Παράλληλα, αναφέρονται μοντέλα όπως το «Heat as a Service» και το «Energy as a Service», τα οποία μειώνουν το αρχικό επενδυτικό κόστος για τις επιχειρήσεις και επιτρέπουν την ταχύτερη υιοθέτηση νέων τεχνολογιών.

Σημαντικό ρόλο αποδίδει επίσης η Eurelectric στην αξιοποίηση απορριπτόμενης θερμότητας, στα έσοδα που μπορούν να προκύψουν από υπηρεσίες ευελιξίας προς το ηλεκτρικό σύστημα, αλλά και σε σχήματα χρηματοδότησης που συνδυάζουν δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους.

Κατά την έκθεση, τα επιτυχημένα έργα δεν στηρίζονται σε μία μόνο πηγή εσόδων ή σε ένα μόνο χρηματοδοτικό εργαλείο. Αντίθετα, συνδυάζουν πολλαπλές πηγές αξίας, γεγονός που βελτιώνει την οικονομική τους βιωσιμότητα και μειώνει την έκθεσή τους στους κινδύνους της αγοράς.

Η επόμενη πρόκληση για την Ευρώπη

Το τελικό μήνυμα της Eurelectric είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε ένα διαφορετικό στάδιο της ενεργειακής μετάβασης. Το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η προσθήκη περισσότερης καθαρής ηλεκτροπαραγωγής στο σύστημα. Είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων ώστε η ηλεκτρική ενέργεια να μετατραπεί σε μοχλό βιομηχανικής ανάπτυξης.

Για να συμβεί αυτό, απαιτείται καλύτερη σύνδεση μεταξύ ενεργειακής πολιτικής, βιομηχανικής πολιτικής, επενδύσεων και υποδομών. Απαιτείται επίσης ταχύτερη ανάπτυξη των δικτύων και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για τις επιχειρήσεις που σχεδιάζουν επενδύσεις με ορίζοντα δεκαετιών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Eurelectric υποστηρίζει ότι ο εξηλεκτρισμός δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ένα επιμέρους έργο της ενεργειακής μετάβασης. Αντιθέτως, αποτελεί τον συνδετικό κρίκο μεταξύ της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής, της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.

Όπως σημείωσε η αντιπρόεδρος της Eurelectric και διευθύνουσα σύμβουλος της ENGIE, Catherine MacGregor, «ο εξηλεκτρισμός αποτελεί θεμέλιο λίθο της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της ενεργειακής μετάβασης της Ευρώπης». Η έκθεση έρχεται ουσιαστικά να εξηγήσει τι απαιτείται για να μετατραπεί αυτή η διαπίστωση από στρατηγικός στόχος σε πραγματικότητα.

Διαβάστε ακόμη