Της μόδας είναι το τελευταίο διάστημα οι εργαλειοθήκες για την αντιμετώπιση των ενεργειακών σοκ. Έτσι και ο Σύνδεσμος των ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας, ACER, παρουσίασε τη δική του εργαλειοθήκη με στόχο την αποφυγή έντονων αυξήσεων των χονδρεμπορικών τιμών ενέργειας και ακραίων ενδοημερήσιων διακυμάνσεων στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως αυτές που παρατηρήθηκαν το «καυτό» καλοκαίρι του 2024.
Το σοκ τιμών του καλοκαιριού του 2024 βρέθηκε στο «μικροσκόπιο» του ACER που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μπορεί για διάφορους λόγους η κρίση να μην επαναλήφθηκε το καλοκαίρι του 2025, εντούτοις δεν επρόκειτο για μεμονωμένο γεγονός, αλλά για μια αντανάκλαση των διαρθρωτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η περιοχή, η αντιμετώπιση των οποίων απαιτεί τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακρόπνοα μέτρα.
Οι προτάσεις του ACER
Στο πλαίσιο αυτό, ο ACER κάλεσε τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη να κινηθούν ταχύτερα για την αναβάθμιση των υφιστάμενων δικτύων τους, με πρωτοβουλίες χαμηλού κόστους και σχετικά γρήγορης απόδοσης όπως την εφαρμογή του Dynamic Line Rating. Πρόκειται για μια «έξυπνη» τεχνολογία που δείχνει σε πραγματικό χρόνο πόσο ρεύμα μπορεί να «σηκώσει» με ασφάλεια μια γραμμή μεταφοράς, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και τη θερμοκρασία των καλωδίων.
Εισηγήθηκε ακόμα την ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των χωρών της περιοχής (π.χ. για τα προγράμματα συντηρήσεων κρίσιμων μονάδων παραγωγής και Γραμμών Μεταφοράς) καθώς και την εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Πιο συγκεκριμένα, σε έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο ACER αξιολογεί τα μέτρα που μπορούν να αυξήσουν τη διασυνοριακή μεταφορική δυναμικότητα ηλεκτρικού ρεύματος και την ευελιξία των συστημάτων σε Βουλγαρία, Κροατία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ρουμανία και Σλοβενία. Η παρέμβαση έρχεται μετά τις έντονες πιέσεις που άσκησαν ορισμένες από τις χώρες της περιοχής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή -συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας- όταν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας εκτοξεύθηκαν τον Ιούλιο του 2024 σε πολύ υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με την Κεντρική Ευρώπη.
Στόχος της έκθεσης είναι να συμβάλει στη διατήρηση προσιτών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή και να περιορίσει τον κίνδυνο νέων απότομων αυξήσεων. Παράλληλα, εξετάζονται βασικοί περιορισμοί σε Αυστρία και Σλοβακία, οι οποίοι συχνά δημιουργούν συμφόρηση στις ροές ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο ACER αποδίδει τις αυξήσεις του 2024 στην αυξημένη εξάρτηση της περιοχής από έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό ευέλικτων μονάδων παραγωγής, οι οποίες κλήθηκαν να καλύψουν τις βραδινές αιχμές ζήτησης εν μέσω καύσωνα. Η αυξημένη χρήση κλιματιστικών, σε συνδυασμό με τη μείωση της ηλιακής παραγωγής τις βραδινές ώρες, οδήγησε την περιοχή σε μεγαλύτερη εξάρτηση από μονάδες φυσικού αερίου, την ώρα που η υδροηλεκτρική και η πυρηνική παραγωγή ήταν μειωμένες.
«Την ίδια στιγμή, η περιορισμένη διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα, η οποία επιβαρύνθηκε περαιτέρω από προγραμματισμένες συντηρήσεις γραμμών, περιόρισε τις δυνατότητες εισαγωγής φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας από γειτονικές αγορές», αναφέρει ο ACER. Σύμφωνα με τη ρυθμιστική αρχή, αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι τιμές σε ορισμένα σημεία της περιοχής να φτάσουν έως και τα 1.000 ευρώ/MWh κατά τις βραδινές ώρες αιχμής.
Τα δομικά προβλήματα πίσω από τις αυξήσεις των τιμών ρεύματος
Παρότι οι τιμές το 2025 και φέτος (μέχρι στιγμής…) δεν έφτασαν στα επίπεδα-ρεκόρ του καλοκαιριού του 2024, ο ACER σημειώνει ότι οι σημαντικές αποκλίσεις τιμών μεταξύ Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης παραμένουν. Το γεγονός αυτό δείχνει, σύμφωνα με την αρχή, ότι οι εκτοξεύσεις τιμών του 2024 δεν οφείλονταν μόνο σε έκτακτες συνθήκες, αλλά και σε βαθύτερα δομικά προβλήματα.
Ο ACER προτείνει την ευρύτερη αξιοποίηση τεχνολογιών δυναμικής αξιολόγησης γραμμών, μιας έξυπνης τεχνολογίας δικτύων που επιτρέπει την καλύτερη χρήση της υπάρχουσας μεταφορικής ικανότητας. Παράλληλα, ζητά αναβαθμίσεις στις υφιστάμενες γραμμές μεταφοράς με αγωγούς που είναι σχεδιασμένοι να αντέχουν καλύτερα σε συνθήκες καύσωνα. Η ρυθμιστική αρχή καλεί επίσης σε μεγαλύτερη χρήση διορθωτικών μέτρων στη λειτουργία των δικτύων και σε ταχύτερη εφαρμογή της ευρωπαϊκής υποχρέωσης που προβλέπει ότι οι χώρες πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον το 70% της δυναμικότητας των διασυνδέσεών τους για διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα μέτρα αυτά, σύμφωνα με τον ACER, θα μπορούσαν να αυξήσουν τις ροές ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, να μειώσουν τη συμφόρηση και να περιορίσουν τη μεταβλητότητα των τιμών, χωρίς να απαιτείται αναμονή για την ολοκλήρωση μεγάλων νέων έργων δικτύου.
Ανάγκη βαθύτερης ενοποίησης των αγορών ηλεκτρισμού
Η ACER επισημαίνει ακόμη ότι η βαθύτερη ενοποίηση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης είναι κρίσιμη για τον περιορισμό μελλοντικών διαταραχών στις τιμές. Όπως αναφέρει, οι επίμονες διαφορές τιμών αντανακλούν συνεχιζόμενους περιορισμούς στα δίκτυα.
Παράλληλα, η αρχή ασκεί κριτική στην άνιση εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων για το διασυνοριακό εμπόριο, υποστηρίζοντας ότι η πλήρης συμμόρφωση με την απαίτηση του 70% θα μπορούσε να είχε περιορίσει σημαντικά τα ακραία επεισόδια τιμών.
Η ACER τονίζει ότι οι διακοπές στις διασυνδέσεις Αυστρίας-Ουγγαρίας το καλοκαίρι του 2024 μείωσαν τη δυνατότητα εισαγωγών προς την περιοχή. Την ίδια ώρα, η Σλοβακία ήταν μεταξύ των χωρών που λειτουργούσαν με παρεκκλίσεις από την ελάχιστη υποχρέωση διάθεσης του 70% της διασυνοριακής δυναμικότητας, γεγονός που επιδείνωσε τις αυξήσεις στις τιμές.
Διαβάστε ακόμη
