Σημαντικές εξελίξεις για τον Κάθετο Διάδρομο καταγράφηκαν σε διάφορα «μέτωπα» τις τελευταίες ημέρες, τόσο στο πεδίο της πολιτικής στήριξης -που υπογραμμίστηκε σε πολύ υψηλό επίπεδο αμερικανικής πλευράς και όχι μόνο-, όσο και σε αυτό της ωρίμανσης και της επέκτασής του όχι μόνο προς τα Δυτικά Βαλκάνια αλλά σε -δεύτερο χρόνο- και προς την Ανατολική Μεσόγειο.

Το μήνυμα του Αμερικανού ΥΠΕΞ για τον Κάθετο Διάδρομο

Πιο συγκεκριμένα, ο Κάθετος Διάδρομος βρέθηκε πολύ ψηλά στην πολύπλευρη ατζέντα της επίσκεψης του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα, κάτι που αποδεικνύεται από την ισχυρή στήριξη που παρείχε στο έργο, βάζοντάς το στο επίκεντρο όχι μόνο των στενών δεσμών Αθήνας-Ουάσιγκτον, αλλά και του νέου ενεργειακού χάρτη της  Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης,  όπου το αμερικανικό LNG σχεδιάζεται να καλύψει εν πολλοίς το κενό των 20 δις. κυβικών μέτρων στην ενεργειακή τροφοδοσία που θα προκύψει από την πλήρη «απόσυρση» του ρωσικού αερίου περίπου σε ένα χρόνο από σήμερα.

«Η ενεργειακή μας σχέση έχει φτάσει σε νέα υψηλά και συνεχίζει να επεκτείνεται και να αναπτύσσεται…Η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου έχει εδραιώσει την Ελλάδα ως κόμβο ενεργειακής ασφάλειας και λειτουργεί διευκολυντικά για την αύξηση των εξαγωγών αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, κάτι που συνεχίζουμε να «χτίζουμε». Αυτή ήταν η ακριβής διατύπωση του επικεφαλής της εξωτερικής διπλωματίας για τον Κάθετο Διάδρομο, η οποία υπογραμμίζει την εθνική σημασία του έργου που δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την μακροπρόθεσμη οικονομική και γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας . Αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της Ελλάδας στην νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική, προσφέροντας ένα εναλλακτικό μοντέλο σε σχέση με προϋπάρχοντες σχεδιασμούς που θα διατηρούσαν την Γηραιά Ήπειρο εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο αλλά και από τη διαδρομή μεταφοράς του μέσω του αγωγού TurkStream της Τουρκίας.

Η Ελλάδα αποκτά τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως νότια πύλη εισόδου φυσικού αερίου, το οποίο μέσω του Κάθετου Διαδρόμου μπορεί να κατευθυνθεί προς την Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου Με τον τρόπο αυτό η Ελλάδα μετατρέπεται από χώρα διέλευσης ενέργειας σε καθοριστικό παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια κρατών της περιοχής. Όσο περισσότερες χώρες συνδέουν την ενεργειακή τους επάρκεια με υποδομές που διέρχονται από ελληνικό έδαφος, τόσο αυξάνεται η στρατηγική και γεωπολιτική βαρύτητα της χώρας μας στο ευρωπαϊκό περιβάλλον.

Η αναφορά στο ανακοινωθέν του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ιδωθεί η σαφή μνεία που έκανε στο project του Κάθετου Διαδρόμου ο κ. Ρούμπιο. Προς την ίδια ακριβώς κατεύθυνση κινείται και η αναφορά στο -λιτό και περιεκτικό- κοινό ανακοινωθέν για τον έκτο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου των δυο χωρών,  όπου αναφέρεται πως «Ελλάδα και ΗΠΑ ανέδειξαν τους ενεργειακούς δεσμούς τους που βαθαίνουν,  χτίζοντας πάνω στα θεμέλια της Υπουργικής Συνόδου της P-TEC του Νοεμβρίου του 2025, στον Κάθετο Διάδρομο και στις έρευνες για υδρογονάνθρακες».

Το στοίχημα της Ανατολικής Μεσογείου

Κομμάτια της ίδιας μεγάλης εικόνας της ενδυνάμωσης του Κάθετου Διαδρόμου αποτελούν τα μηνύματα που εστάλησαν τόσο από την τετραμερή υπουργική σύνοδο των Υπουργών Ενέργειας Ελλάδας-Σερβίας-Βουλγαρίας και Β. Μακεδονίας που έλαβε χώρα προχθές (Τρίτη 6 Οκτωβρίου) στο  Βελιγράδι, αλλά και τις επαφές που έγιναν χθες στο περιθώριο του East Mediterranean Gas Forum (EMGF) στην Αθήνα και  όπου συζητήθηκε μεταξύ άλλων το πώς θα συνδεθούν τα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου με τον Κάθετο Διάδρομο, ώστε να αποτελέσει μια από τις κεντρικές οδεύσεις για το πώς θα διοχετευθεί τα επόμενα χρόνια το φυσικό αέριο από τις ανακαλύψεις της Ανατολικής Μεσογείου σε Κύπρο, Αίγυπτο, Ισραήλ και ίσως και Ελλάδα (αν βρεθούν εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα στις δικές μας παραχωρήσεις)  προς τις αγορές της Ευρώπης.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, κατά τις συναντήσεις που είχε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με τους ομολόγους του από την Κύπρο Μιχάλη Δαμιανό  και από την Αίγυπτο Καρίμ Μπαντάουι, τέθηκε επί τάπητος η προοπτική το πρώτο φορτίο φυσικού αερίου από τα κοιτάσματα της Κύπρου (και δη από το κοίτασμα «Κρόνος» από το οποίο οι πρώτες ποσότητες, το λεγόμενο first gas, αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2028)  που θα εξαχθεί για  υγροποίηση στην Αίγυπτο, να μεταφερθεί δια θαλάσσης στα τερματικά LNG  της Ελλάδας και να εισαχθεί στο Ελληνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου, προκειμένου να διοχετευθεί στον Κάθετο Διάδρομο . Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το σκεπτικό είναι να συνδεθούν τα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου με τον κάθετο διάδρομο εφοδιασμού της Ευρώπης με φυσικό αέριο, με τη συζήτηση στην παρούσα φάση να αφορά το αέριο από τον «Κρόνο»  στην ΑΟΖ της Κύπρου που θα συνδεθεί με τις εγκαταστάσεις στο κοίτασμα Ζόρ στην αιγυπτιακή ΑΟΖ με υποθαλάσσιο αγωγό  μήκους 100 χλμ. περίπου που αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί σε ορίζοντα διετίας. Από το Ζορ θα μεταφερθεί στη μονάδα υγροποίησης φυσικού αερίου στη Δαμιέτη της Αιγύπτου προκειμένου να μεταφερθεί με πλοία.  Πρακτικά αυτό που βρίσκεται στο τραπέζι είναι η  δημιουργία ενός  εικονικού αγωγού αερίου  East Med (Virtual East Med) που θα ακολουθεί την ίδια διαδρομή με το αρχικό σχέδιο, δηλαδή από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη μέσω της κυπριακής ΑΟΖ, ως μια πιο ρεαλιστική εναλλακτική σε σχέση με ένα πολυδάπανο και έμπλεο γεωπολιτικών προκλήσεων  αγωγό σε φυσική μορφή. Όλα αυτά αφορούν βέβαια ένα σχέδιο που θα ωριμάσει από το 2028  και μετά, ωστόσο καταδεικνύουν την ολοένα και μεγαλύτερη σημασία που αποδίδεται στον Κάθετο Διάδρομο και τις προοπτικές επέκτασής της γεωγραφικής του εμβέλειας.

Τα σήματα από το Βελιγράδι για επέκταση προς Δυτικά Βαλκάνια 

Την ίδια στιγμή, εξάλλου, οι υποδομές, οι αναγκαίες επενδύσεις και οι τρόποι χρηματοδότησής τους βρέθηκαν στο επίκεντρο της δεύτερης τετραμερούς υπουργικής συνάντησης Ελλάδας, Σερβίας, Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στο Βελιγράδι. Στο τραπέζι συμμετείχαν και οι Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου που καλούνται να χαρτογραφήσουν τα εμπόδια  στην πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου και της δυναμικής του.

Σύμφωνα με πληροφορίες, βασικό ζητούμενο ήταν να εξειδικευθούν οι παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν να ξεπεραστούν τα σημεία συμφόρησης στη διαδρομή του αερίου. Παράλληλα, εξετάστηκαν οι κρίσιμες διασυνδέσεις για την ανάπτυξη του εγχειρήματος: ο αγωγός που συνδέει ήδη τη Σερβία με τη Βουλγαρία, η εξέλιξη του αγωγού Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας και η πρόοδος του έργου μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, όπου οι εργασίες ξεκινούν το αμέσως επόμενο διάστημα.

Πλέον, ο ΔΕΣΦΑ, η Srbijagas, η Bulgartransgaz και η Nomagas, μαζί με τη Gastrade, που λειτουργεί το FSRU της Αλεξανδρούπολης, και την ICGB, τον φορέα διαχείρισης του ελληνοβουλγαρικού αγωγού, περνούν στην επεξεργασία συγκεκριμένων σεναρίων. Μέσα από προσομοιώσεις θα αξιολογήσουν ποιες επενδύσεις μπορούν να ενισχύσουν τη μεταφορική ικανότητα και να καταστήσουν αποτελεσματικότερη τη λειτουργία του Διαδρόμου.

Η άσκηση αυτή θα συνδυάσει τα τεχνικά δεδομένα με την οικονομική αξιολόγηση των παρεμβάσεων. Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί πώς η συγκεκριμένη διαδρομή μπορεί να εξελιχθεί σε κεντρικό δίαυλο εφοδιασμού της περιοχής, καλύπτοντας το κενό που θα αφήσει η αποχώρηση του ρωσικού αερίου στο τέλος του επόμενου έτους.

Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται να καταρτιστεί ένας αναλυτικός χάρτης επενδύσεων και διαθέσιμων επιλογών. Θα εξεταστούν οι δυνατότητες των εθνικών δικτύων, οι συνδυασμοί υποδομών που μπορούν να διευκολύνουν τη ροή αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, αλλά και η ανάγκη κατασκευής νέων εγκαταστάσεων στα σημεία όπου οι υφιστάμενες δεν επαρκούν. Στόχος είναι η άσκηση να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους, ώστε να προσδιοριστούν με ακρίβεια και να κοστολογηθούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν στον Κάθετο Διάδρομο να λειτουργεί κατά τρόπο που να διασφαλίζει τόσο την ενεργειακή ασφάλεια των χωρών στην «επήρειά» του, όσο και την  απρόσκοπτη και με προσιτούς όρους διάθεση του καυσίμου στους τελικούς χρήστες.

Διαβάστε ακόμη