Το πρώτο εξάμηνο του 2027 αναδεικνύεται σε καθοριστικό ορόσημο για την αποθήκη CO2 στον Πρίνο, καθώς μέχρι τότε θα πρέπει να έχει ξεκαθαρίσει τόσο η πραγματική ζήτηση από τη βιομηχανία όσο και το μέγεθος με το οποίο θα αναπτυχθεί τελικά η υποδομή. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η EnEarth θα λάβει την Τελική Επενδυτική Απόφαση (FID) μέσα στο ίδιο διάστημα, με στόχο το έργο να περάσει σε λειτουργία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2030.
Το χρονοδιάγραμμα αποτυπώνεται στα ρυθμιστικά κείμενα που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση από τη ΡΑΑΕΥ και ανοίγουν τον δρόμο για το Market Test του Prinos CO2. Η διαδικασία έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δεν θα λειτουργήσει απλώς ως μία καταγραφή ενδιαφέροντος. Θα αποτελέσει στην πράξη το τεστ που θα δείξει πόση από τη διαθέσιμη χωρητικότητα της αποθήκης μπορεί να καλυφθεί με πραγματικές, μακροχρόνιες δεσμεύσεις από βιομηχανίες και άλλους χρήστες.
Η τεχνικά επιβεβαιωμένη μέγιστη δυναμικότητα του έργου φτάνει τα 2,8 εκατ. τόνους CO2 τον χρόνο. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η χωρητικότητα θα πρέπει υποχρεωτικά να αξιοποιηθεί από την πρώτη ημέρα λειτουργίας. Το αρχικό μέγεθος της υποδομής θα εξαρτηθεί από τις ποσότητες που θα ζητήσουν δεσμευτικά οι υποψήφιοι χρήστες κατά τη δεύτερη φάση του Market Test.
Έτσι, αν οι συμβάσεις που θα προκύψουν αντιστοιχούν, για παράδειγμα, σε περίπου 1,4 εκατ. τόνους ετησίως, η πρώτη ανάπτυξη του έργου θα προσαρμοστεί σε επίπεδο κοντά στο μισό της μέγιστης δυναμικότητας. Πρόκειται για μία κρίσιμη παράμετρο και για το επενδυτικό σκέλος, καθώς το συνολικό project, στην πλήρη ανάπτυξή του, εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ.
Η EnEarth, θυγατρική της Energean, έχει πλέον εγκαταλείψει τον προηγούμενο σχεδιασμό που προέβλεπε ανάπτυξη σε δύο διαδοχικά στάδια, με αρχική δυναμικότητα 1 εκατ. τόνων και μεταγενέστερη επέκταση στους 2,8 εκατ. τόνους. Το Market Test θα ξεκινήσει επομένως έχοντας ως βάση ολόκληρη τη δυνητική χωρητικότητα του Πρίνου, αφήνοντας όμως την αγορά να καθορίσει πόσο μεγάλο θα είναι το πρώτο επενδυτικό βήμα.
Πριν από το FID πρέπει να «κλειδώσει» η ζήτηση
Το βάρος πέφτει κυρίως στη δεύτερη, δεσμευτική φάση της Δοκιμής Αγοράς, η οποία προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027 και πριν από την Τελική Επενδυτική Απόφαση.
Σε αυτό το στάδιο οι ενδιαφερόμενοι που θα έχουν περάσει την πρώτη φάση θα κληθούν πλέον να μετατρέψουν το αρχικό ενδιαφέρον τους σε συγκεκριμένο αίτημα χωρητικότητας. Με βάση αυτές τις προσφορές θα γίνει η κατανομή της διαθέσιμης δυναμικότητας και θα διαμορφωθεί το έδαφος για μακροχρόνιες συμβάσεις πρόσβασης στην αποθήκη.
Η αλληλουχία αυτή είναι σημαντική και για έναν ακόμη λόγο, ο Πρίνος δεν αναπτύσσεται αποκομμένα από τα έργα δέσμευσης άνθρακα που σχεδιάζουν οι βιομηχανίες. Για να υποβάλει ένας emitter δεσμευτική προσφορά για χωρητικότητα, θα πρέπει το δικό του project να έχει προχωρήσει αρκετά ώστε να μπορεί να στηρίξει μία πολυετή εμπορική δέσμευση.
Στην ελληνική αγορά, η βασική δεξαμενή δυνητικών χρηστών περιλαμβάνει ήδη τρία μεγάλα έργα CCS που έχουν εξασφαλίσει χρηματοδότηση από το Innovation Fund: το «IFESTOS» του ΤΙΤΑΝ, το «OLYMPUS» της ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ και το «IRIS» της Motor Oil. Τα τρία σχέδια αντιστοιχούν συνολικά σε επενδύσεις της τάξης των 1,2 δισ. ευρώ και, εφόσον υλοποιηθούν πλήρως, θα μπορούν να δεσμεύουν περίπου 3,3 έως 3,4 εκατ. τόνους CO2 ετησίως.
Στην ίδια αγορά προετοιμάζεται να κινηθεί και η Helleniq Energy, η οποία επεξεργάζεται σχέδιο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα για το διυλιστήριο της Ελευσίνας.
Το γεγονός ότι η συνολική δυνητική παραγωγή δεσμευμένου CO2 από τα μεγάλα ελληνικά έργα μπορεί να ξεπεράσει την ετήσια δυναμικότητα του Πρίνου δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η αποθήκη θα καλυφθεί πλήρως. Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι ποια έργα θα έχουν λάβει εγκαίρως τις δικές τους τελικές επενδυτικές αποφάσεις και θα μπορούν επομένως να καταθέσουν δεσμευτική προσφορά όταν ανοίξει η δεύτερη φάση του Market Test.
Παράλληλα, η υποδομή δεν απευθύνεται αποκλειστικά στην ελληνική βιομηχανία. Στο κάδρο βρίσκονται και έργα CCS από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ η EnEarth έχει ήδη υπογράψει μνημόνια συνεργασίας με 15 emitters που εξετάζουν την προοπτική αξιοποίησης του Prinos CO2.
Η πρώτη καταγραφή της αγοράς
Πριν φτάσει η διαδικασία στις δεσμευτικές προσφορές, προηγείται η πρώτη, μη δεσμευτική φάση. Για την έναρξή της η ΡΑΑΕΥ έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση τα βασικά ρυθμιστικά κείμενα, μεταξύ των οποίων το Stage 1 – Market Test Notification και η Συμφωνία Κοινής Ανάπτυξης, γνωστή ως Joint Development Agreement (JDA).
Το τελικό ημερολόγιο της πρώτης φάσης θα καθοριστεί μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης και την έγκριση των σχετικών κειμένων από τη Ρυθμιστική Αρχή.
Η συμμετοχή σε αυτό το στάδιο είναι ευρύτερη και δεν προϋποθέτει ότι ένα έργο CCS βρίσκεται ήδη στην τελική ευθεία. Δυνατότητα συμμετοχής θα έχουν βιομηχανίες που σχεδιάζουν να δεσμεύουν CO2, aggregators και intermediaries που εκπροσωπούν έναν ή περισσότερους παραγωγούς, εταιρείες ειδικού σκοπού για έργα δέσμευσης ή μεταφοράς, καθώς και επιχειρήσεις που αναπτύσσουν συναφείς υποδομές.
Δεν απαιτείται επίσης σε αυτή τη φάση να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι αδειοδοτήσεις ή να έχει αποδειχθεί πλήρης τεχνική ωριμότητα. Στόχος είναι να σχηματιστεί μία όσο το δυνατόν καθαρότερη εικόνα για το μελλοντικό χαρτοφυλάκιο χρηστών, τις ποσότητες που θα χρειάζονται αποθήκευση και το πότε αυτές θα μπορούν να φτάσουν στον Πρίνο.
Όσοι περάσουν τον έλεγχο πληρότητας θα υπογράψουν με την EnEarth τη Συμφωνία Κοινής Ανάπτυξης. Η υπογραφή της JDA αποτελεί και το εισιτήριο για τη μετέπειτα συμμετοχή στη δεσμευτική φάση.
Μέχρι τότε, οι δύο πλευρές θα ανταλλάξουν αναλυτικά δεδομένα για τις προβλεπόμενες ποσότητες CO2, τα χρονοδιαγράμματα των επιμέρους έργων, τις τεχνικές απαιτήσεις και τον τρόπο μεταφοράς προς την αποθήκη. Με αυτόν τον τρόπο, η ανάπτυξη του Πρίνου θα προσαρμοστεί όχι σε θεωρητικές εκτιμήσεις, αλλά στον ρυθμό με τον οποίο θα ωριμάζουν τα έργα δέσμευσης άνθρακα στην Ελλάδα και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.
Το επόμενο εξάμηνο επομένως δεν θα κρίνει μόνο ποιοι ενδιαφέρονται για την αποθήκη. Θα αρχίσει να δείχνει πόσοι από αυτούς μπορούν πράγματι να μετατραπούν σε μακροχρόνιους πελάτες και, κατά συνέπεια, με ποια δυναμικότητα μπορεί να περάσει το Prinos CO2 από τον σχεδιασμό στην κατασκευή.
Διαβάστε ακόμη
