Σε νέα «πίστα» περνά τις επόμενες ημέρες το project του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, καθώς την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη προγραμματίζεται να πέσουν οι υπογραφές για την επέκτασή του προς τα Δυτικά Βαλκάνια και πιο συγκεκριμένα προς Σερβία και Βόρειο Μακεδονία, με την υπογραφή σχετικού Μνημονίου Συνεργασίας, κάτι που είχε προαναγγείλει από τον Ιούλιο ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας  Σταύρος Παπασταύρου.

Το νέο βήμα ωρίμανσης του Κάθετου Διαδρόμου

Σημαντικό στοιχείο που επισφραγίζει την επέκταση της «γεωγραφικής επήρειας» του έργου  με μια νέα διακλάδωση πέρα από τον βασικό «κορμό» του που με σημείο αφετηρίας τα τερματικά της Ελλάδας καταλήγει στην Ουκρανία μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας είναι ότι πέρα από την ωρίμανση του νέου κλάδου σε πολιτικό επίπεδο, οι εμπλεκόμενες πλευρές φαίνεται να «πατάνε γκάζι» και για την επιτάχυνση των φυσικών υποδομών που είναι απαραίτητες για τη ροή φυσικού αερίου μη ρωσικής προέλευσης, δηλαδή LNG -κατά βάση αμερικανικού-  και αζέρικου αερίου στις δυο χώρες.

Η συμφωνία που βάζει στην πρίζα τον διασυνδετήριο αγωγό Σερβίας- Βορείου Μακεδονίας

Και αν το ένα από τα δυο κρίσιμα κομμάτια του παζλ των υποδομών, δηλαδή ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Ελλάδας-Βορείου Μακεδονίας είναι σε ώριμη φάση κατασκευής και σε τροχιά εμπορικής λειτουργίας πριν το τέλος του 2027, μέχρι πρότινος δεν συνέβαινε το ίδιο με το δεύτερο κομμάτι, δηλαδή τον αγωγό φυσικού αερίου Βορείου Μακεδονίας-Σερβίας που παρέμενε σε επίπεδο πολιτικών διακηρύξεων. Το ότι στις 27 Αυγούστου υπεγράφη -παρουσία του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας Χρίστιαν Μίτσοτσκι- η σύμβαση για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του αγωγού για το σκέλος που αφορά στη Βόρεια Μακεδονίας (με ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build που κατασκευάζει και το βορειομακεδονικό σκέλος του αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας)  προφανώς δεν αποτελεί σύμπτωση.

Ο αυξημένος ρόλος του FSRU Αλεξανδρούπολης

Η χρονική συγκυρία της μερικής συμβολαιοποίησης του δεύτερου αγωγού -λίγες ημέρες πριν τις «πολιτικές υπογραφές» σηματοδοτεί ότι μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης και το φυσικό τμήμα που θα επιτρέψει στη Σερβία να συνδεθεί μέσω Βόρειας Μακεδονίας με τον ελληνικό «άξονα». Τη σημασία της εξέλιξης ανέδειξε ο πρωθυπουργός της Β. Μακεδονίας σε συνέντευξή του στο Breitbart News τονίζοντας ότι η χώρα του επιδιώκει να αποτελέσει κρίσιμο κρίκο του Κάθετου Διαδρόμου και γι΄ αυτό κινείται γρήγορα στο «μέτωπο» και των δυο αγωγών, προκειμένου να επιταχύνει την υλοποίηση του project. Μάλιστα, ο κ. Μίτσοσκι υπογράμμισε στην ίδια συνέντευξη και τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Όπως εξήγησε, η γειτονική χώρα έχει δεσμεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο τερματικό της Αλεξανδρούπολης, κάτι που σημαίνει ότι με την ολοκλήρωση του αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, το τέρμιναλ θα γίνει πιο αποδοτικό. «Όμως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουμε και γι’ αυτό επενδύουμε και στον δεύτερο αγωγό που θα συνδέσει το σύστημα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας με αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η  Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σημείο αφετηρίας μιας νέας διαδρομής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, με ενδιάμεσους σταθμούς την Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία». Πρόσθεσε δε ότι η δυναμικότητα του νέου αγωγού θα είναι μεταξύ 3 και 6 δις. κυβικών μέτρων ετησίως, κάτι που θα καταστήσει το νέο αγωγό ευθέως ανταγωνιστικό προς το ρωσικό αέριο που ρέει στην περιοχή, , αποτελώντας παράλληλα και «αγωγό» υλοποίησης του σχεδίου της αμερικανικής κυβέρνησης για εξαγωγές αμερικανικού LNG προς την Κεντρική Ευρώπη.

Οι διαφορετικές “ταχύτητες” σε Σκόπια και Βελιγράδι

Ο Μίτσοσκι είπε ότι ο αγωγός Σερβίας-Βόρειας Μακεδονίας αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος του 2028, δηλαδή έναν χρόνο μετά τον αγωγό Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, χρονοδιάγραμμα που «φωτογραφίζει»  καθυστέρηση ενός έτους σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Και τούτο διότι ο χρονισμός του έργου από πλευράς Βελιγραδίου είναι διαφορετικός, καθώς δεν έχει ακόμα ανακοινωθεί ο ανάδοχος για το σκέλος του αγωγού που θα διέρχεται από το έδαφος της Σερβίας, για το οποίο υφίσταται προς το παρόν μόνο το Μνημόνιο Συνεργασίας που έχει υπογράψει η κρατική εταιρεία αερίου της Σερβίας Srbjiagas με τον Διαχειριστή του Συστήματος Φυσικού Αερίου της Βόρειας Μακεδονίας Nomagas. Πάντως κυβερνητικά στελέχη στο Βελιγράδι πρόσφατα χαρακτήρισαν τον Κάθετο Διάδρομο εξαιρετικά σημαντικό project καθώς διαφοροποιεί τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας, με τη Srbjiagas να έχει δεσμεύσει δυναμικότητα στο FSRU Αλεξανδρούπολης (300 εκατ. κυβικά μέτρα) για τα επόμενα 10 χρόνια. Οι διαφορετικές «ταχύτητες», ωστόσο, πιθανόν να συνδέονται με άλλα ανοιχτά ενεργειακά μέτωπα μεταξύ Σερβίας και Ρωσίας, με βασικότερο τις διαπραγματεύσεις για τo μοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της χώρας (ιδιοκτήτης του οποίου είναι η ρωσική Gazprom), το οποίο βρίσκεται σε μια μακρόσυρτη διαδικασία πώλησης στην ουγγρική MOL -υπό την πίεση των αμερικανικών κυρώσεων στα περιουσιακά στοιχεία των ρωσικών εταιρειών στο εξωτερικό- και λειτουργεί με βραχυχρόνιες άδειες από την αμερικανική OFAC που παρατείνονται μήνα με το μήνα. Να σημειωθεί ότι κατά το 2025 η Σερβία εισήγαγε περί τα 2,76 δις κυβικά μέτρα αερίου, εκ των οποίων τα 2,45 δις. προέρχονταν από τη Ρωσία.

Σε κάθε περίπτωση, η ενεργοποίηση του νέου κλάδου του Κάθετου Διαδρόμου έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία και δύναται να ενδυναμώσει το έργο στο σύνολό του, σε μια περίοδο που ενισχύεται η δυναμική του FSRU της Αλεξανδρούπολης όπως δείχνει η προμήθεια φορτίου LNG από την Premier Energy (που ερμηνεύθηκε από την αγορά ως ισχυρή ένδειξη «ανοίγματος» της υποδομής σε παίκτες και από τη Ρουμανία), στον απόηχο των ετήσιων δημοπρασιών για δέσμευση δυναμικότητας στις υφιστάμενες υποδομές στον άξονα Ελλάδας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας- Ουκρανίας που κατέδειξαν αυξανόμενο ενδιαφέρον από την αγορά για τη συγκεκριμένη όδευση, ενόψει της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού LNG με βάση «παλαιά» μακροπρόθεσμα συμβόλαια από τις αρχές του 2027 και την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου αγωγών από το Σεπτέμβριο του επόμενου έτους. Το ενδιαφέρον αυτό, ωστόσο,  «συμβαδίζει» με επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιμείνει μέχρι τέλους στην πλήρη εξάλειψη του ρωσικού φυσικού αερίου από το ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα και οι οποίες αποτυπώθηκαν  στις δεσμεύσεις δυναμικότητας στη διασύνδεση Τουρκίας – Βουλγαρίας, μέσω της οποίας μπορεί να φτάσει στην Ευρώπη το λεγόμενο Turkish Blend, δηλαδή ρωσικό αέριο με τουρκικό «μανδύα».

Η αιφνίδια αλλαγή φρουράς στη Bulgartransgaz

Την ίδια στιγμή, ερωτηματικά προκάλεσε η αιφνίδια απομάκρυνση του επί σειρά ετών επικεφαλής του Διαχειριστή Συστήματος Αερίου της Βουλγαρίας Bulgartransgaz Βλαντίμιρ Μαλίνοφ (ο οποίος ηγείτο της εταιρείας από το 2018, με μια παρένθεση το 2024, οπότε και ανέλαβε καθήκοντα Υπουργού Ενέργειας στην τότε υπηρεσιακή κυβέρνηση της χώρας) και την αντικατάστασή του από τον μέχρι πρότινος επικεφαλής του Balkan Gas Hub Κίριλ Ραβνάτσκι, ο οποίος σε παλαιότερες δημόσιες δηλώσεις του (το 2024 που είχε πάλι βρεθεί στο τιμόνι της Bulgartransgaz όταν ο Μαλίνοφ έγινε ΥΠΕΝ) είχε ταχθεί ένθερμα υπέρ του Κάθετου Διαδρόμου, χαρακτηρίζοντάς τον ως ένα από τα σημαντικότερα projects φυσικού αερίου των τελευταίων ετών…

Διαβάστε ακόμη