«Ανεβάζει» στροφές ο Κάθετος Διάδρομος, αφού Βουλγαρία και Ρουμανία προχωρούν σε αλλαγές στους τεχνικούς κανόνες ποιότητας φυσικού αερίου, σε μια εξέλιξη που σύμφωνα με traders και ανθρώπους της αγοράς αναμένεται να διευκολύνει τη μεταφορά περισσότερων ποσοτήτων LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Οι κινήσεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες για τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μειώσει δραστικά την εξάρτηση της περιοχής από το ρωσικό αέριο έως το 2028.
Σύμφωνα με το Montel, η βουλγαρική ρυθμιστική αρχή ενέργειας EWRC ανακοίνωσε ότι προχωρά στην έγκριση αλλαγών σε βασικές τεχνικές παραμέτρους του φυσικού αερίου που εισέρχεται στο εθνικό σύστημα μεταφοράς. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται μείωση της ελάχιστης απαιτούμενης περιεκτικότητας σε μεθάνιο, αλλά και τροποποιήσεις στα επιτρεπόμενα όρια για το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακα. Αντίστοιχες αλλαγές προωθεί και η Ρουμανία. Η ρυθμιστική αρχή ενέργειας της χώρας, ANRE, ανακοίνωσε σχέδιο τροποποίησης των κανόνων ποιότητας αερίου, με στόχο οι νέες ρυθμίσεις να τεθούν σε εφαρμογή ήδη από τη Δευτέρα.
Οι δύο χώρες αποτελούν βασικούς κρίκους του Κάθετου Διαδρόμου, του συστήματος διασύνδεσης αγωγών που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ο διάδρομος θεωρείται κομβικός για τη μεταφορά LNG από τις ελληνικές υποδομές προς τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι αλλαγές αυτές θα επιτρέψουν την είσοδο και μεταφορά μεγαλύτερης ποικιλίας φορτίων LNG, κυρίως αμερικανικού ή προερχόμενου από άλλες διεθνείς αγορές, τα οποία μέχρι σήμερα συχνά δεν ταίριαζαν πλήρως με τις υφιστάμενες τεχνικές προδιαγραφές των δικτύων της περιοχής.
Η αγορά «φωνάζει» πως ο Κάθετος Διάδρομος δεν μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό ενεργειακό άξονα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μόνο με την κατασκευή υποδομών, αλλά απαιτεί παράλληλα εξασφαλισμένες πηγές προμήθειας, μακροχρόνιες εμπορικές δεσμεύσεις, σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο και να «μπουν στη θέση» τους οι τεχνικές εκρεμμότητες Όπως σημειώνουν traders, τα δίκτυα φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη είχαν επί δεκαετίες σχεδιαστεί με βάση τα χαρακτηριστικά του ρωσικού pipeline gas, γεγονός που αποτυπώνεται ακόμη και σήμερα στους κανονισμούς ποιότητας αερίου πολλών χωρών.
«Η εξάρτηση της περιοχής από το ρωσικό αέριο αντικατοπτρίζεται και στις απαιτήσεις ποιότητας που εξακολουθούν να ισχύουν σε αρκετές χώρες και οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ρωσικά πρότυπα», ανέφερε trader από την Ουκρανία μιλώντας στο Montel. Όπως εξήγησε, από τη στιγμή που το μερίδιο του ρωσικού αερίου στο ενεργειακό ισοζύγιο της περιοχής έχει μειωθεί σημαντικά, είναι λογικό να επανεξεταστούν οι τεχνικοί κανόνες ώστε να μπορούν να μεταφέρονται ευκολότερα φορτία από διαφορετικές πηγές προμήθειας.
Οι αλλαγές σε Βουλγαρία και Ρουμανία εντάσσονται σε μια ευρύτερη διαδικασία περιφερειακής εναρμόνισης των τεχνικών προδιαγραφών μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου της περιοχής, η οποία είχε συμφωνηθεί ήδη από πέρυσι. Οι υπόλοιπες χώρες του Κάθετου Διαδρόμου δεν έχουν ακόμη εγκρίνει τις αντίστοιχες τροποποιήσεις.
Παράλληλα, η αγορά βλέπει ως ιδιαίτερα σημαντική και τη συμφωνία που επετεύχθη τον Μάρτιο μεταξύ των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εισαγωγή νέων «προϊόντων δυναμικότητας» κατά μήκος του διαδρόμου. Σύμφωνα με traders, το νέο αυτό μοντέλο αναμένεται να απλοποιήσει τη δέσμευση μεταφορικής ικανότητας μεταξύ των χωρών και να μειώσει τα εμπορικά εμπόδια για τις ροές LNG προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς ενισχύει τον ρόλο των ελληνικών LNG υποδομών, όπως η Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης, ως βασικών πυλών εισόδου φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιταχύνει τη στρατηγική ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Πράγματι, η εμπορική αξιοποίηση του Διαδρόμου επηρεάζεται από σειρά παραγόντων και εξελίσσεται, σίγουρα, σε άμεση συνάρτηση με το μέλλον του ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Το «κενό» που θα προκύψει στο σενάριο ολικής κατάργησης του ρωσικού αερίου από την ευρωπαϊκή αγορά, εκτιμάται περί τα 18-20 bcm, με τον Κάθετο Διάδρομο να δύναται να καλύψει με ανταγωνιστικούς όρους περί τα 4 bcm, διοχετεύοντας ποσότητες ευρύτερα στην περιοχή.
«Κλείδωσε» η επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου
Παράλληλα, ακόμη ένα κρίσιμο ορόσημο για την πορεία του έργου καταγράφηκε χθες, ενισχύοντας τη δυναμική των διεργασιών γύρω από την περαιτέρω ανάπτυξη και γεωγραφική διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου. Η χθεσινή Τετραμερής Συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας Ελλάδας, Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας στην Αθήνα έθεσε τις βάσεις, ώστε να πυκνώσουν οι διαδρομές φυσικού αερίου στη περιοχή και να δημιουργηθεί ένα “πολύγωνο” αγωγών, υποδομών και ροών σημαντικών ποσοτήτων αμερικανικού LNG, το οποίο θα καλύπτει σχεδόν το σύνολο των Δ.Βαλκανίων.
Η πρωτοβουλία που ξεκίνησε αρχικά σε τριμερές επίπεδο μεταξύ Ελλάδας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας και στη συνέχεια απέκτησε τετραμερή διάσταση με τη συμμετοχή της Βουλγαρίας, αποτυπώνει τη σταδιακή διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας συνεργασίας στην περιοχή. Η λογική του συντονισμού και της κοινής ενεργειακής στρατηγικής φαίνεται να κερδίζει ολοένα περισσότερο έδαφος, υπό το βάρος και των νέων προκλήσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια εφοδιασμού και την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών οδεύσεων.
Η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία δεν αποτελεί, πάντως, μια θεωρητική συζήτηση, αλλά στηρίζεται στις υποδομές που ήδη αναπτύσσονται στην περιοχή. Από τη μία πλευρά, η Βόρεια Μακεδονία προχωρά στην κατασκευή διασυνδετήριου αγωγού φυσικού αερίου με την Ελλάδα, ενώ από την άλλη Σερβία και Βόρεια Μακεδονία εξετάζουν την ανάπτυξη νέας διασυνοριακής ενεργειακής υποδομής, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για έναν πιο διευρυμένο βαλκανικό διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου.
Σε αυτή τη νέα δομή κρίσιμος είναι και ο διασυνδετήριος Σερβίας-Βουλγαρίας (IBS) που βρίσκεται σε λειτουργία από το τέλος του 2023, και καθώς «κουμπώνει» με τον ελληνο-βουλγαρικό αγωγό IGB δίνει πρόσβαση στη χώρα σε νέες πηγές τροφοδοσίας. Τόσο σε LNG από τα τερματικά της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, όσο και στο αζέρικο αέριο μέσω του Νότιου Διαδρόμου Αερίου.
Ο ενεργειακός χάρτης της περιοχής αποκτά νέα χαρακτηριστικά, καθώς οι τέσσερις χώρες αποκτούν τη δυνατότητα να αναπτύξουν πιο σύνθετες συνεργασίες και συνέργειες στην προμήθεια φυσικού αερίου, πέρα από το υφιστάμενο μοντέλο των παράλληλων ροών από τον Νότο προς τον Βορρά.
Ουσιαστικά, ο Κάθετος Διάδρομος διευρύνεται πάνω σε ένα ήδη διαμορφωμένο backbone αγωγών και ενεργειακών υποδομών, ένα πλέγμα διασυνδέσεων που μπορεί να στηρίξει αποτελεσματικότερα τη διοχέτευση ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Αυτό αποτελεί και τον ευρύτερο στρατηγικό στόχο της συνεργασίας μεταξύ των επιμέρους συστημάτων μεταφοράς, με τις βάσεις να έχουν ήδη τεθεί στον άξονα Ελλάδα – Βουλγαρία – Ρουμανία – Μολδαβία – Ουκρανία και τις χώρες της περιοχής να εξετάζουν πλέον τα επόμενα βήματα που θα μπορούσαν να εδραιώσουν τον Κάθετο Διάδρομο ως μία από τις βασικές διαδρομές τροφοδοσίας της Ευρώπης με φυσικό αέριο.
Διαβάστε επίσης
Κάθετος Διάδρομος: Νέες “γέφυρες” στα Βαλκάνια ανοίγει η Τετραμερής της Αθήνας
Γκάλι (AKTOR LNG): Απαιτούνται μακροχρόνιες συμβάσεις για τον Κάθετο Διάδρομο
