Περισσότερα από 100 υπεράκτια αιολικά πάρκα λειτουργούν στη Βόρεια Θάλασσα στις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες της Γερμανίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ολλανδίας, της Δανίας και του Βελγίου. Σημαντικά συμπλέγματα στον Γερμανικό Κόλπο και στα ανοιχτά των ανατολικών ακτών του Ηνωμένου Βασιλείου καθιστούν την περιοχή έναν από τους μεγαλύτερους υπεράκτιους αιολικούς κόμβους στον κόσμο.
Η τοποθεσία αυτών των υπεράκτιων πάρκων εγείρει ένα ζήτημα δικαιοδοσίας: είναι οι εθνικές αρχές, οι ιδιωτικές εταιρείες ή οι ίδιοι οι φορείς εκμετάλλευσης υπεύθυνες για την επιτήρησή τους, και κυρίως, για την προστασία τους;
Ένα σύνορο χωρίς σαφείς αρμοδιότητες
Στη στεριά, οι κανόνες ασφάλειας είναι σχετικά ξεκάθαροι. Αν ένα drone εμφανιστεί πάνω από κρίσιμες υποδομές στη Γερμανία, συνήθως επεμβαίνει η αστυνομία. Αν εισέλθει σε στρατιωτικό εναέριο χώρο, οι ένοπλες δυνάμεις μπορούν να αναλάβουν δράση. Στη θάλασσα, όμως, η κατάσταση είναι πολύ πιο ασαφής.
Όταν drones εντοπίζονται πάνω από υπεράκτιες ενεργειακές εγκαταστάσεις—μερικές φορές αιωρούνται, καταγράφουν ή χαρτογραφούν—η αντίδραση δεν είναι συγκεκριμένη. Σε πολλές περιπτώσεις τα περιστατικά δεν αναφέρονται επίσημα και καμία αρχή δεν αναλαμβάνει ξεκάθαρα την ευθύνη παρακολούθησης.
Σύμφωνα με αναλυτές ασφαλείας, αυτό δημιουργεί ένα «τυφλό σημείο» στην προστασία της ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο νομικό, αλλά και γεωγραφικό: τα υπεράκτια πάρκα βρίσκονται μακριά από τις ακτές, συχνά πέρα από τα χωρικά ύδατα, σε ζώνες όπου οι αρμοδιότητες επικαλύπτονται μεταξύ κρατικών υπηρεσιών, ναυτικών αρχών και ιδιωτικών φορέων.
Υβριδικές απειλές στη θάλασσα, εύκολοι στόχοι τα υπεράκτια αιολικά πάρκα
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά τα κενά ήδη αξιοποιούνται. Όπως δήλωσε το Euronews, ο Albéric Mongrenier του European Initiative for Energy Security (EIES), οι επιθέσεις και οι παρεμβολές γύρω από ενεργειακές υποδομές γίνονται όλο και πιο συχνές και πιο ποικιλόμορφες.
Τέτοιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν πιθανή επιτήρηση με drones, απόπειρες δολιοφθοράς, αλλά και υποθαλάσσιες επιχειρήσεις χαρτογράφησης. Τα υπεράκτια αιολικά πάρκα αποτελούν ελκυστικούς στόχους όχι μόνο λόγω της στρατηγικής τους σημασίας, αλλά και επειδή είναι «πιο απομακρυσμένα και πιο δύσκολο να προστατευθούν».
Ιδιαίτερα ευάλωτα θεωρούνται τα υποθαλάσσια καλώδια που συνδέουν τα πάρκα με την ξηρά, καθώς εκτείνονται για δεκάδες χιλιόμετρα στον βυθό και είναι δύσκολο να επιτηρούνται συνεχώς.
Ένα σύστημα αναφοράς που δεν λειτουργεί ομοιόμορφα. Ένα από τα βασικά προβλήματα, σύμφωνα με ειδικούς, δεν είναι μόνο η ασφάλεια αλλά και η ροή πληροφοριών.
Ο Dan Marks, ερευνητής στο Royal United Services Institute (RUSI) στο Λονδίνο, υποστηρίζει ότι η αναφορά περιστατικών είναι ασυνεπής και κατακερματισμένη. «Τα περιστατικά συνήθως αναφέρονται στην αστυνομία. Εκείνοι χειρίζονται ό,τι μπορούν, παίρνουν καταθέσεις και προσπαθούν να διερευνήσουν, αλλά η διαδικασία δεν είναι ξεκάθαρη. Το τι γίνεται μετά, ποιο είναι το αποτέλεσμα—συχνά παραμένει ασαφές», λέει.
Προσθέτει ότι πολλές εταιρείες δεν έχουν κίνητρο να κλιμακώσουν μικρότερα περιστατικά. Ένα drone μπορεί να εντοπιστεί, να παρακολουθηθεί για λίγο και στη συνέχεια να εξαφανιστεί χωρίς περαιτέρω αναφορά.
Ο ίδιος αμφισβητεί ότι πρόκειται απλώς για ερασιτεχνικά drones, καθώς θεωρεί απίθανο να έχουν διανύσει «αρκετά ναυτικά μίλια τυχαία» για να φτάσουν στη θάλασσα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αναφέρεται ότι drones έχουν εκτοξευθεί από δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», τα οποία χρησιμοποιούν τεχνικές απόκρυψης για τη μεταφορά κυρώσιμων προϊόντων όπως το πετρέλαιο. Ωστόσο, αυτό δεν θεωρείται πρόβλημα αποκλειστικά της Βόρειας Θάλασσας.
Κατακερματισμένη άμυνα στην Ευρώπη
Η άμυνα απέναντι σε υβριδικές απειλές παραμένει κατακερματισμένη στην Ευρώπη, καθώς κάθε χώρα χρησιμοποιεί διαφορετικά συστήματα και δομές. Ο Mongrenier υποστηρίζει ότι απαιτείται σαφής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ δημόσιων φορέων, ώστε ο ιδιωτικός τομέας να γνωρίζει ποιος είναι υπεύθυνος σε κάθε στάδιο: πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από ένα περιστατικό. Τονίζει ότι οι σκανδιναβικές χώρες—ιδίως η Νορβηγία—έχουν πιο αποτελεσματικά συστήματα, ενώ η Γερμανία αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δυσκολίες λόγω του ομοσπονδιακού της συστήματος.
Η Sabrina Schulz, διευθύντρια του EIES στη Γερμανία, επισημαίνει στο Euronews ότι η πολυπλοκότητα των αρμοδιοτήτων—αστυνομία, ναυτική αστυνομία, πολεμικό ναυτικό και υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας—δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις.
Η Γερμανική Κεντρική Υπηρεσία Ναυτικής Ασφάλειας και Προστασίας (MSSC) λειτουργεί ως βασικό σημείο συντονισμού, όμως η σύγκριση με χώρες όπως η Νορβηγία παραμένει δύσκολη. «Παρόλα αυτά, η Γερμανία πρέπει να μάθει από τις βέλτιστες πρακτικές άλλων χωρών της Βόρειας Θάλασσας», σημειώνει.
Γιατί η υπεράκτια αιολική ενέργεια είναι κρίσιμη
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ευρώπη αναγκάστηκε να αναθεωρήσει τόσο την ενεργειακή όσο και την αμυντική της στρατηγική. Οι χώρες της ΕΕ στράφηκαν σε εναλλακτικές πηγές, όπως το LNG από τις ΗΠΑ και το Κατάρ.
Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εντάσεις σε περιοχές όπως το Στενό του Ορμούζ εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σταθερότητα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Ο Daniel Greve από το γερμανικό Υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας (BMWE) τονίζει ότι η υπεράκτια αιολική ενέργεια αποτελεί «στρατηγικό πυλώνα ενός ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος», μειώνοντας την εξάρτηση από εισαγωγές.
Η Ευρώπη επενδύει στη Βόρεια Θάλασσα
Τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν δεσμευτεί να ενισχύσουν περαιτέρω την υπεράκτια αιολική παραγωγή μέσω της Διακήρυξης του Αμβούργου, η οποία προβλέπει σημαντική αύξηση της ισχύος έως το 2031. Η συμφωνία στοχεύει σε ετήσια προσθήκη 15 γιγαβάτ, δημιουργώντας δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας και σημαντική οικονομική ανάπτυξη.
Ασφάλεια που δεν συμβαδίζει με την ανάπτυξη
Η Γερμανία διαθέτει ήδη σχεδόν 9,7 γιγαβάτ υπεράκτιας αιολικής ισχύος, με στόχο τον επταπλασιασμό έως το 2045. Όμως η ταχεία επέκταση δημιουργεί νέες προκλήσεις ασφαλείας. Τα περισσότερα πάρκα βρίσκονται σε αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, εκτός χωρικών υδάτων, γεγονός που δυσκολεύει την επιτήρηση. Παρόλα αυτά, η Schulz σημειώνει ότι οι υπεράκτιες υποδομές είναι πιο ανθεκτικές από τις εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς δεν περιλαμβάνουν εύφλεκτα υλικά ούτε μόνιμο προσωπικό.
Ωστόσο προειδοποιεί ότι οι υβριδικές απειλές ενδέχεται να επεκταθούν: «Αν και στο παρελθόν η εστίαση ήταν στη Βαλτική, πρέπει να προετοιμαστούμε για την εξάπλωση αυτών των απειλών στη Βόρεια Θάλασσα στο μέλλον.»
Διαβάστε ακόμη
