Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα αφήσει «ανεξίτηλο σημάδι» στον κόσμο της ενέργειας, ο οποίος δεν θα επανέλθει στην κατάσταση προ της κρίσης, προειδοποιεί σήμερα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) στην έκθεσή του αναφοράς.

«Η κρίση των Στενών του Ορμούζ δημιούργησε τη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ιστορία, επισκιάζοντας μακράν την κλίμακα των πετρελαϊκών σοκ της δεκαετίας του 1970», αναφέρει ο εκτελεστικός διευθυντής του IEA Φατίχ Μπιρόλ στην εισαγωγή της ετήσιας έκθεσης του οργανισμού. Αντιδρώντας σε αυτό το «τεράστιο σοκ», τα κράτη «δίνουν έμφαση στη διαφοροποίηση και στην ανθεκτικότητα προκειμένου να προστατευτούν από  μελλοντικά σοκ. Η ενεργειακή ασφάλεια και η προσβασιμότητα καταλαμβάνουν πλέον κεντρική θέση στην πολιτική ημερήσια διάταξη», προσθέτει. Πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε με ισραηλινοαμερικανικά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο διερχόταν από τα Στενά του Ορμούζ.

Στην πολύ αναμενόμενη έκθεση αυτή, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα καθώς διεξάγεται η διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, ο IEA επικαιροποιεί τα τρία του σενάρια για το μέλλον της ενέργειας: το ένα στηρίζεται στις τρέχουσες πολιτικές των χωρών, παρέχοντας μια προσεκτική ματιά του ρυθμού της ενεργειακής μετάβασης, ένα μεσαίο σενάριο περιλαμβάνει τα μέτρα που έχουν ήδη αναγγελθεί από τα κράτη και ένα τρίτο περιλαμβάνει τα μέτρα που πρέπει να υιοθετηθούν για να επιτευχθεί ουδετερότητα άνθρακα το 2050.

Σε μια ένδειξη των βαθιών επιπτώσεων της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, ο διεθνής οργανισμός προσθέτει μια «επιπλέον περίπτωση ανταπόκρισης» (ARC), εξετάζοντας την υπόθεση κατά την οποία οι κυβερνήσεις θα θέσουν σε εφαρμογή νέα μέτρα αν συνεχιστεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο οργανισμός προσθέτει ένα σενάριο «χαμηλής διέλευσης από το Ορμούζ», ενώ διερωτάται αν ο κόσμος της ενέργειας θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς διέλευση από αυτά τα στενά.

«Αν και ο τομέας της ενέργειας και της παγκόσμιας οικονομίας έδειξαν σημαντική ανθεκτικότητα, όσο πιο πολύ διαρκεί η κρίση, τόσο πιο βαθιές θα είναι οι επιπτώσεις της. Και δεν βλέπω καμία αξιόπιστη οδό που να επιτρέπει στον κόσμο της ενέργειας να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση», προειδοποιεί ο εκτελεστικός διευθυντής του διεθνούς οργανισμού.

Η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, μια σαφής προτίμηση για τους διαθέσιμους εθνικούς πόρους και μια υποστήριξη σε έναν επιταχυνόμενο εξηλεκτρισμό είναι οι κοινές απαντήσεις σε αυτήν την κρίση, υπογραμμίζει. Στο μεσαίο σενάριό του, ο IEA προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα κορυφωθεί «γύρω στο 2030», πριν από μια «αργή πτώση» ενώ η ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξάνεται ως περίπου το 2035. «Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καταγράφουν τη μεγαλύτερη αύξηση ζήτησης μεταξύ όλων των καυσίμων», προσθέτει ο IEA σε αυτό το σενάριο. Θα αντιπροσωπεύουν τη μισή παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος ως το 2035, έναντι 33% σήμερα, με τα φωτοβολταϊκά να βρίσκονται στην πρώτη θέση.

Ενίσχυση εξηλεκτρισμού

Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, ο διεθνής οργανισμός παραθέτει με λεπτομέρεια τις επιπτώσεις σε έναν κόσμο στον οποίο οι ενεργειακές συναλλαγές θα είναι διαρκώς μπλοκαρισμένες.

Στην περίπτωση αυτή, η ζήτηση πετρελαίου με χρονικό ορίζοντα το 2035 θα είναι μικρότερη από αυτήν που αναφέρεται στο μεσαίο σενάριο, η ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξηθεί με χαμηλότερο ρυθμό και οι προσπάθειες εξηλεκτρισμού «ενδέχεται να ενισχυθούν».

Ένα είναι βέβαιο, σύμφωνα με τον οργανισμό: «η ζήτηση άνθρακα έλαβε μια βραχυπρόθεσμη ώθηση που συνδέεται με την κρίση, αλλά ως το 2030 μειώνεται σε όλα τα σενάριά μας». Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος ιδρύθηκε το 1974 για να βοηθήσει τις ανεπτυγμένες χώρες να αντιμετωπίσουν το πετρελαϊκό σοκ, έχει φτιάξει από τη δεκαετία του 2020 σενάρια που περιγράφουν μείωση των ορυκτών καυσίμων και έχει μοντελοποιήσει τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθηθεί για να επιτευχθεί η ουδετερότητα άνθρακα, πράγμα το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για να καταπολεμηθεί η κλιματική αλλαγή.

Ωστόσο υπάρχει «σημαντική απόκλιση ανάμεσα στις διαδρομές που στηρίζονται» στο πρώτο και στο μεσαίο σενάριο –τα αποτελέσματα των οποίων όσον αφορά τη θερμοκρασία ποικίλλουν ανάμεσα σε άνοδο της θερμοκρασίας 2,5 βαθμών Κελσίου και 2,9 βαθμών Κελσίου –και σε μια διαδρομή που θα είναι συμβατή με τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου, υπογραμμίζει ο IEA.

Μόνον το σενάριο «ουδετερότητας άνθρακα», συνώνυμο μιας ισχυρής υιοθέτησης πηγών ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, θα επέτρεπε μακροπρόθεσμα να επανέλθει ο κόσμος κάτω από αυτό το όριο. «Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας γνωρίζουν μεγάλη αύξηση, αλλά τα συμπεράσματα του IEA δείχνουν πόσο μακριά βρίσκονται ακόμη οι κυβερνήσεις από το να κάνουν αυτό που είναι απαραίτητο», αντέδρασε το κέντρο σκέψης Power Shift Africa.

Διαβάστε ακόμη