Η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να αλλάξει σε βάθος χρόνου τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, επιταχύνοντας τη μετάβαση σε ηλεκτρικές τεχνολογίες και περιορίζοντας τη ζήτηση πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), εάν οι κυβερνήσεις ενισχύσουν τα μέτρα ηλεκτροδότησης, ενεργειακής αποδοτικότητας και υποκατάστασης των ορυκτών καυσίμων, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου θα μπορούσε να είναι χαμηλότερη κατά περισσότερο από 4% έως το 2035.

Στην έκθεσή του World Energy Outlook 2026, που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη, ο Οργανισμός εξετάζει για πρώτη φορά ένα πρόσθετο σενάριο, το οποίο αποτυπώνει τις πιθανές αντιδράσεις των κυβερνήσεων και των αγορών σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Η σύγκρουση έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή που έχει καταγραφεί ποτέ στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως εκτιμά ο IEA, οι σωρευτικές απώλειες από τις προμήθειες του Κόλπου ανέρχονται σε 2,8 δισ. βαρέλια πετρελαίου και 60 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμη αρτηρία για τις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής, καθώς από εκεί διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Το σενάριο για τη ζήτηση πετρελαίου

Στο νέο σενάριο πρόσθετης αντίδρασης (Additional Response Case – ARC), ο IEA εκτιμά ότι η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για ταχύτερη υιοθέτηση της ηλεκτροκίνησης, περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Με βάση αυτές τις παραδοχές, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου το 2035 θα είναι κατά 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη σε σχέση με το βασικό σενάριο STEPS, το οποίο αποτυπώνει τις υφιστάμενες κυβερνητικές πολιτικές και προθέσεις.

Καθοριστική αναμένεται να είναι η συμβολή των ηλεκτρικών οχημάτων, τα οποία εκτιμάται ότι θα υποκαταστήσουν περισσότερα από 11 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Στο σενάριο ARC, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου υποχωρεί στα 97 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2035 και στα 85 εκατ. βαρέλια το 2050. Αντίθετα, στο STEPS η κατανάλωση το 2035 διαμορφώνεται σε λίγο πάνω από 101 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για το φυσικό αέριο, με τη ζήτηση στο σενάριο ARC να εμφανίζεται χαμηλότερη κατά περισσότερα από 300 δισ. κυβικά μέτρα σε σύγκριση με το STEPS.

Η ηλεκτροκίνηση ως εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας

Ο IEA επισημαίνει ότι η ηλεκτροκίνηση είναι πλέον ανταγωνιστική από πλευράς κόστους σε σημαντικό μέρος των μεταφορών, της θέρμανσης και της βιομηχανίας. Ωστόσο, η ταχύτητα εξάπλωσής της θα εξαρτηθεί από την επάρκεια των ηλεκτρικών δικτύων, των υποδομών φόρτισης και της διαθέσιμης ηλεκτροπαραγωγής.

Όπως ανέφερε ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ, η ενεργειακή ασφάλεια αποκτά πλέον κεντρικό ρόλο στις κυβερνητικές αποφάσεις. Όλο και περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν την ηλεκτροκίνηση ως τρόπο περιορισμού της εξάρτησής τους από εισαγόμενη ενέργεια και ενίσχυσης της εγχώριας παραγωγής.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του IEA, ακόμη και στο βασικό σενάριο STEPS, το μερίδιο του ηλεκτρισμού στην τελική κατανάλωση ενέργειας αναμένεται να προσεγγίσει το 30% παγκοσμίως, από περίπου 23% σήμερα, καθώς οι μεταφορές, η θέρμανση και τμήματα της βιομηχανίας στρέφονται σταδιακά μακριά από τα ορυκτά καύσιμα.

Η ψύξη ξεπερνά για πρώτη φορά τη θέρμανση

Παράλληλα, η αυξανόμενη ανάγκη για ψύξη αναδεικνύεται σε έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, μαζί με την επέκταση των data centers.

Για πρώτη φορά, σύμφωνα με τον IEA, η ενεργειακή ζήτηση για την ψύξη των κτιρίων ξεπέρασε εκείνη για τη θέρμανσή τους. Η άνοδος της θερμοκρασίας και η αύξηση των εισοδημάτων ενισχύουν τη χρήση κλιματιστικών, δημιουργώντας νέες πιέσεις στα ηλεκτρικά συστήματα. Η έκθεση καταλήγει ότι οι γεωπολιτικές αναταράξεις δεν επηρεάζουν μόνο τις βραχυπρόθεσμες ενεργειακές ροές και τις τιμές, αλλά μπορούν να επιταχύνουν διαρθρωτικές αλλαγές στην κατανάλωση και στον τρόπο με τον οποίο οι χώρες εξασφαλίζουν την ενεργειακή τους επάρκεια.

Διαβάστε ακόμη