Η έλλειψη πλουτωνίου, ενός εξαιρετικά σπάνιου και αυστηρά ελεγχόμενου υλικού, εξελίσσεται σε νέο «αγκάθι» για τις εταιρείες που αναπτύσσουν την επόμενη γενιά πυρηνικών αντιδραστήρων, με τις startups του κλάδου να δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τις απαραίτητες ποσότητες όχι μόνο για τις δοκιμές των νέων τεχνολογιών, αλλά και για τη μελλοντική εμπορική λειτουργία τους.

Το πλουτώνιο δεν εξορύσσεται, καθώς δεν υπάρχει στη φύση σε ποσότητες που να μπορούν να αξιοποιηθούν. Παράγεται ως υποπροϊόν της λειτουργίας πυρηνικών αντιδραστήρων και μπορεί να ανακτηθεί μέσω της επανεπεξεργασίας αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου. Πρόκειται, ωστόσο, για μια διαδικασία ιδιαίτερα ακριβή και χρονοβόρα, η οποία υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους, μεταξύ άλλων λόγω της δυνατότητας χρήσης του υλικού σε πυρηνικά όπλα. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα πλουτωνίου δημιουργεί έτσι ένα επιπλέον εμπόδιο για τον νέο κύκλο επενδύσεων στην πυρηνική ενέργεια. Περισσότερα από 120 νέα σχέδια πυρηνικών αντιδραστήρων βρίσκονται σήμερα σε διάφορα στάδια ανάπτυξης, όμως ορισμένα από αυτά θα χρειαστούν πλουτώνιο για την παραγωγή καυσίμου τύπου MOX, το οποίο παρασκευάζεται από ανακυκλωμένο πυρηνικό καύσιμο.

Η Γαλλία στο επίκεντρο

Η Γαλλία βρίσκεται «στην καρδιά» της παγκόσμιας προσπάθειας για την επανεπεξεργασία πυρηνικών καυσίμων. Η κρατική Orano λειτουργεί στη Λα Αγκ (La Hague) μία από τις ελάχιστες μεγάλες εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας εκτός Ρωσίας. Το 2025 η εγκατάσταση επεξεργάστηκε περίπου 1.200 τόνους αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου, με μεγαλύτερο πελάτη τη γαλλική EDF. Μέρος του ανακτημένου υλικού χρησιμοποιείται για την παραγωγή καυσίμου MOX, το οποίο επιστρέφει στους πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Ωστόσο, η δημιουργία νέων εγκαταστάσεων δεν μπορεί να γίνει γρήγορα. Όπως αναφέρουν οι Financial Times, παράγοντες του κλάδου εκτιμούν ότι μια μεγάλη μονάδα επανεπεξεργασίας μπορεί να απαιτήσει επένδυση περίπου 40 δισ. ευρώ και πάνω από μία δεκαετία για να κατασκευαστεί. Η ίδια η Γαλλία σχεδιάζει να επενδύσει περίπου αυτό το ποσό για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων της Λα Αγκ και την κατασκευή νέας μονάδας.

Το πρόβλημα μεγαλώνει λόγω των περιορισμένων παγκόσμιων αποθεμάτων. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 571 τόνοι διαχωρισμένου πλουτωνίου, μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από παλαιότερα στρατιωτικά προγράμματα και αποθέματα πυρηνικών όπλων και, ως εκ τούτου, δεν είναι διαθέσιμο για εμπορική χρήση. Στη Βρετανία βρίσκεται το μεγαλύτερο απόθεμα πλουτωνίου στον κόσμο εκτός Ρωσίας. Ωστόσο, η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε να μην το διαθέσει για την παραγωγή καυσίμου MOX και να προχωρήσει στην τελική διαχείρισή του στο Sellafield. Η απόφαση αυτή οδήγησε τη γαλλοϊταλική startup εταιρεία Newcleo να εγκαταλείψει τις δραστηριότητές της στη Βρετανία και να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές πλουτωνίου, μεταξύ άλλων στις ΗΠΑ.

Στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση αποφάσισε πρόσφατα να διαθέσει μέρος των πλεοναζόντων αποθεμάτων πλουτωνίου από τα πυρηνικά όπλα του Ψυχρού Πολέμου σε ιδιωτικές εταιρείες ανάπτυξης αντιδραστήρων. Περίπου 20 τόνοι πρόκειται να διατεθούν σε νεοφυείς επιχειρήσεις, με τις Newcleo, Oklo και Flibe Energy να περιλαμβάνονται μεταξύ των εταιρειών που έχουν επιλεγεί για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Ακόμη και αυτή η ποσότητα, όμως, ενδέχεται να μην επαρκεί για την τροφοδοσία μιας μεγάλης εμπορικής σειράς αντιδραστήρων. Για τον λόγο αυτό, η αγορά θα χρειαστεί σταδιακά μια σταθερή «ροή» νέου πλουτωνίου και όχι απλώς πρόσβαση σε υφιστάμενα αποθέματα.

Στοίχημα η ανακύκλωση

Η έλλειψη καυσίμου ωθεί ήδη τις εταιρείες να αναζητούν νέες τεχνολογίες ανακύκλωσης. Η Newcleo σχεδιάζει εγκατάσταση παραγωγής MOX ύψους 1,8 δισ. ευρώ στη νότια Γαλλία, ενώ αντίστοιχο σχέδιο εξετάζει και στις ΗΠΑ. Η Oklo, από την πλευρά της, επενδύει περίπου 1,7 δισ. δολάρια σε μονάδα ανακύκλωσης πυρηνικού καυσίμου, με στόχο να αναπτύξει διαφορετική χημική διαδικασία και να μειώσει το κόστος σε σχέση με τις παραδοσιακές εγκαταστάσεις.

Το εγχείρημα, ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα βασικό μάθημα από το παρελθόν: η κατασκευή εγκαταστάσεων πυρηνικού καυσίμου μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες. Στην Ιαπωνία, η μονάδα επεξεργασίας αναλωμένων καυσίμων στη Rokkasho βρίσκεται υπό ανάπτυξη από το 1993 και η έναρξή της έχει ήδη καθυστερήσει 27 φορές.

Διαβάστε ακόμη