Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζει με ταχύτητα τον χάρτη των ψηφιακών υποδομών παγκοσμίως. Οι επενδύσεις σε Data Centers αποκτούν πλέον στρατηγική σημασία για τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, ενώ η γεωπολιτική αβεβαιότητα προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα στην επιλογή των περιοχών όπου θα εγκατασταθούν οι νέες υποδομές. Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι οι hyperscalers στρέφουν πλέον το βλέμμα τους με μεγαλύτερη προσοχή στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν ως ασφαλέστερες τοποθεσίες για την ανάπτυξη Data Centers, καθώς βρίσκονται μακριά από ενεργές πολεμικές συγκρούσεις.

Η τάση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι μεγαλύτεροι hyperscalers των ΗΠΑ ετοιμάζονται να διαθέσουν τριψήφιο αριθμό δισεκατομμυρίων δολαρίων στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η κούρσα για την AI συνεπάγεται τεράστιες ανάγκες σε υπολογιστική ισχύ και, κατά συνέπεια, σε νέες υποδομές Data Centers. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα δεν αποτελούν μια πρόσκαιρη τάση. Αντίθετα, αναμένεται να βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομικής και τεχνολογικής επικαιρότητας για πολλά χρόνια, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη, οι υπηρεσίες cloud και η συνεχώς αυξανόμενη παραγωγή δεδομένων δημιουργούν νέες ανάγκες σε υπολογιστική ισχύ.

Η γεωπολιτική διάσταση

Οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή αναδεικνύουν με ιδιαίτερα έντονο τρόπο τη νέα γεωπολιτική διάσταση των ψηφιακών υποδομών. Όσο η αστάθεια στην περιοχή διατηρείται, οι υποδομές των αμερικανικών τεχνολογικών ομίλων βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένους κινδύνους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η επίθεση σε κέντρο δεδομένων της Amazon στο Μπαχρέιν τον Ιούλιο. Μάλιστα, δεν ήταν η πρώτη φορά που υποδομές του αμερικανικού τεχνολογικού ομίλου δέχθηκαν επίθεση στην περιοχή. Για την αγορά, η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία της γεωγραφικής διαφοροποίησης. Οι εταιρείες που επενδύουν σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές δεν εξετάζουν πλέον μόνο το κόστος της ενέργειας, τη διαθεσιμότητα δικτύων ή τη συνδεσιμότητα μιας περιοχής. Η γεωπολιτική σταθερότητα αποκτά πλέον μεγαλύτερο βάρος στην εξίσωση.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί να αποκτήσει έναν νέο ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη των Data Centers. Η ανάγκη για ασφαλείς, ενεργειακά επαρκείς και λειτουργικά αποτελεσματικές τοποθεσίες δημιουργεί νέες ευκαιρίες για χώρες που μέχρι σήμερα δεν βρίσκονταν στον πυρήνα των μεγάλων ευρωπαϊκών ψηφιακών υποδομών.

Δεν είναι μόνο καταναλωτές ενέργειας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς ισχυρές ψηφιακές υποδομές δεν μπορεί να υπάρξει ανταγωνιστική οικονομία. Ωστόσο, στη δημόσια συζήτηση, τα Data Centers συχνά αντιμετωπίζονται σχεδόν αποκλειστικά ως μεγάλες και ενεργοβόρες εγκαταστάσεις. Το ερώτημα, όμως, είναι εάν η συζήτηση μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην ενεργειακή κατανάλωση. Τα οικονομικά στοιχεία από άλλες ευρωπαϊκές αγορές δείχνουν ότι η ανάπτυξη των Data Centers μπορεί να έχει ευρύτερο οικονομικό αποτύπωμα. Πρόσφατη έκθεση της Polish Data Center Association και της PwC έδειξε ότι ο τομέας των κέντρων δεδομένων στην Πολωνία συνεισέφερε 10,6 δισ. PLN σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία.

Παράλληλα, υποστηρίχθηκαν σχεδόν 41.000 θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την οικονομία, ενώ συνεισέφεραν 4,3 δισ. PLN σε δημοσιονομικά έσοδα. Η ανάπτυξη του κλάδου ενίσχυσε τη θέση της Πολωνίας στην περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπου η χώρα ήδη αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής χωρητικότητας των Data Centers.

Η Ελλάδα και τα 2,5 GW αιτημάτων

Στην Ελλάδα, το επενδυτικό ενδιαφέρον για Data Centers είναι ήδη σημαντικό, με την Αττική να αποτελεί την περιοχή στην οποία έχει συγκεντρωθεί ο μεγαλύτερος αριθμός αιτήσεων. Μόνο στον ΑΔΜΗΕ έχουν υποβληθεί αιτήματα ισχύος που προσεγγίζουν τα 2,5 GW, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της επενδυτικής ζήτησης για την ανάπτυξη νέων ψηφιακών υποδομών. Σύμφωνα με έρευνα της PwC, η Αττική, η Κρήτη και η Πελοπόννησος εμφανίζουν την υψηλότερη επενδυτική ελκυστικότητα, αν και διαθέτουν συγκριτικά χαμηλότερο διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει και μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ανάπτυξη της αγοράς. Η επενδυτική ελκυστικότητα μιας περιοχής δεν συμπίπτει πάντοτε με τη δυνατότητα του ηλεκτρικού συστήματος να καλύψει τις νέες ενεργειακές ανάγκες.

Επενδύσεις 10 δισ. ευρώ για Data Center 1 GW

Το οικονομικό αποτύπωμα των επενδύσεων μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Ενδεικτικά, Data Centers συνολικής ισχύος 1 GW θα μπορούσαν να «ξεκλειδώσουν» επενδύσεις ύψους 10 δισ. ευρώ. Παράλληλα, κατά τη λειτουργία τους θα μπορούσαν να δημιουργήσουν περίπου 1.000 μόνιμες θέσεις εργασίας, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. Τα μεγέθη αυτά εξηγούν γιατί η συζήτηση γύρω από τα Data Centers δεν αφορά πλέον αποκλειστικά τον κλάδο της τεχνολογίας. Αφορά την ενέργεια, τα δίκτυα, τις τηλεπικοινωνίες, τη βιομηχανική πολιτική και τη δυνατότητα των περιφερειών να προσελκύσουν επενδύσεις μεγάλης κλίμακας.

Ο μηχανισμός για τα ώριμα έργα

Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται τους τελευταίους μήνες σε διαβούλευση με τους διαχειριστές σχετικά με τη δημιουργία ενός μηχανισμού προτεραιότητας για ώριμα έργα. Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να λειτουργήσει ως φίλτρο, επιτρέποντας την ταχύτερη προώθηση επενδύσεων που έχουν πραγματικές πιθανότητες υλοποίησης.

Η Δυτική Μακεδονία και το στοίχημα του 1 GW

Στο μεταξύ, μέσα στο επόμενο διάστημα εκτιμάται ότι η ΔΕΗ θα ανακοινώσει τον hyperscaler που θα συμμετάσχει στο σχέδιο για την ανάπτυξη Data Center στη Δυτική Μακεδονία. Η πρώτη φάση του έργου αφορά υποδομή ισχύος 300 MW, με προοπτική επέκτασης έως το 1 GW. Η συγκεκριμένη επένδυση αναδεικνύει τη Δυτική Μακεδονία ως μία από τις περιοχές που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον νέο χάρτη των ψηφιακών υποδομών της χώρας.

Παράλληλα, η Digital Realty διαθέτει το HER1 στο Ηράκλειο, ενώ στην Αττική λειτουργούν τα Athens 1, Athens 2 και Athens 3, διαμορφώνοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο υποδομών Data Centers. Την ίδια στιγμή, η Microsoft έχει ανακοινώσει ότι θα δημιουργήσει τρία Data Centers στην Ελλάδα, με το πρώτο, δυναμικότητας 19,2 MW, να βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή.

Η νέα μάχη για τις ψηφιακές υποδομές

Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια νέα διεθνή κούρσα για υπολογιστική ισχύ και ψηφιακές υποδομές. Οι hyperscalers αναζητούν περιοχές με διαθέσιμη ενέργεια, ισχυρά δίκτυα, καλή συνδεσιμότητα και συνθήκες που επιτρέπουν τη μακροχρόνια λειτουργία κρίσιμων εγκαταστάσεων. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις προσθέτουν πλέον έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα: την ασφάλεια των υποδομών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα και συνολικά η Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορούν να βρεθούν στο επίκεντρο ενός νέου κύκλου επενδύσεων.

Διαβάστε ακόμη