Η κατασκευή του πρώτου hyperscale data center της Google στο Κρόνστορφ της Αυστρίας θέτει σε δοκιμασία τον ενεργειακό και χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας, καθώς η μονάδα δύναται να απορροφήσει το 7% της εθνικής ζήτησης ρεύματος, πυροδοτώντας σφοδρές τοπικές αντιδράσεις, σύμφωνα με δημοσίευμα της POLITICO. Πρακτικά, μια περιοχή σε απόσταση μόλις δύο ωρών από τη Βιέννη, ενδέχεται σύντομα να καταναλώνει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από το σύνολο των νοικοκυριών της αυστριακής πρωτεύουσας μαζί.

Η εντεινόμενη κοινωνική αντίσταση απειλεί πλέον τον επιχειρηματικό σχεδιασμό της εταιρείας. Μια συμμαχία επιστημόνων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών αντιδρά στις υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις της υποδομής και στην εκμετάλλευση πόρων από τον αμερικανικό τεχνολογικό όμιλο. «Θέλουμε πραγματικά να τους δυσκολέψουμε», δηλώνει ο Harald Müllner, ειδικός πληροφορικής από το κοντινό Λιντς και συνιδρυτής της τοπικής συμμαχίας. «Πρέπει να δουν ότι ο κόσμος δεν είναι ευχαριστημένος με αυτό».

Οι ευρωπαϊκές διαμαρτυρίες (με στόχαστρο έργα σε Γαλλία, Ιταλία, καθώς και στην Ιρλανδία – όπου τα data centers καταναλώνουν ήδη το 20% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας) αντανακλούν αντίστοιχες τάσεις στις ΗΠΑ. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, οι Δημοκρατικοί εργαλειοποιούν τις αντιδράσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Αντίθετα, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στηρίζει ανοιχτά τη Big Tech, αναφέροντας τη Δευτέρα ότι οι κοινότητες που αντιτίθενται «θα καταλήξουν να είναι οπισθοδρομικές και φτωχές».

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα συστημικά εμπόδια προσκρούουν στις ανησυχίες των κυβερνήσεων για την υστέρηση έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας στην κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει τον τριπλασιασμό της χωρητικότητας των data centers μέχρι το 2035, με τις Βρυξέλλες και τις εθνικές κυβερνήσεις να δεσμεύονται για την άρση των ρυθμιστικών εμποδίων.

«Δεν μπορούμε να ζητάμε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή κυριαρχία στην Τεχνητή Νοημοσύνη και ταυτόχρονα να θέτουμε συνεχώς νέα εμπόδια που δυσχεραίνουν την ίδια την υποδομή στην οποία βασίζεται», δήλωσε η Elisabeth Zehetner, υφυπουργός Ενέργειας της Αυστρίας, απαντώντας στα αιτήματα για αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Οι τοπικοί φορείς, ωστόσο, διαφωνούν κάθετα. «Ένα κέντρο δεδομένων υπερκλίμακας δεν είναι βιώσιμο από τη φύση του. Είναι απλώς τόσο τεράστιο», τονίζει η Christina Gruber, οικολόγος γλυκών υδάτων. «Υπάρχουν τόσοι πολλοί παράγοντες —η μετατροπή καλλιεργήσιμης γης, αυτή η ακραία δίψα για ενέργεια, η κατανάλωση νερού. Και το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα που πλανάται πάνω από όλα αυτά είναι απλώς: “Για ποιο σκοπό; Αξίζει τον κόπο;”», προσθέτει η ίδια.

Περιβαλλοντικό αποτύπωμα και αδειοδοτήσεις

Στο κεντρικό εργοτάξιο δίπλα στον ποταμό Ενς, κατασκευάζονται ήδη αντλιοστάσια για την εξόρυξη νερού ψύξης του νέου data center. Αν και το όνομα της Google απουσιάζει σε επίπεδο σήμανσης, η επιρροή της είναι εμφανής, με τοπικούς πολιτικούς να γιορτάζουν την έναρξη των έργων τον Απρίλιο με ένα κέικ που μετονομάστηκε σε «Googlhupf».

Ο Michiel Sallaets, επικεφαλής επικοινωνίας της Google για την τεχνική υποδομή στην Ευρώπη, υπογραμμίζει τα αντισταθμιστικά οφέλη, όπως την εγκατάσταση ηλιακών πάνελ στην οροφή και τη δημιουργία ταμείου για τη βελτίωση του τοπικού ποτάμιου οικοσυστήματος. Στον αντίποδα, ο Müllner κάνει λόγο για απόλυτο «Πράσινο ξέπλυμα» (Greenwashing).

Οι ανησυχίες επικεντρώνονται στον ποταμό Ενς, σύμφωνα με τη POLITICO. Η Gruber προειδοποιεί ότι «κάθε απόρριψη θερμού νερού αλλοιώνει τον βιότοπο και προκαλεί πρόσθετο στρες στα πλάσματα που ζουν εκεί». Η Google διαψεύδει, με τον Sallaets να επικαλείται πως «ανεξάρτητες εκθέσεις εμπειρογνωμόνων από τη διαδικασία αδειοδότησης δείχνουν επίσης ότι ο αντίκτυπος του κέντρου δεδομένων στη θερμοκρασία του ποταμού Ενς είναι αμελητέος». Η εταιρεία, τονίζει, «πέρασε από όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες» και θα «λειτουργήσει ως ένας καλός και διαφανής γείτονας».

Το ουσιαστικότερο ρυθμιστικό κενό αφορά τη μη υποχρέωση ολοκληρωμένης Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) βάσει της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας, σε αντίθεση με έργα μικρότερης κλίμακας (π.χ. ανεμογεννήτριες). «Χρειαζόμαστε αλλαγή στη νομοθεσία», τονίζει η Gruber. Πολιτικά, οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι απαιτούν πλέον την επιβολή ΜΠΕ στα data centers, ωστόσο το κυβερνών κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα μπλοκάρει τις νέες ρυθμίσεις.

Οι όροι σύνδεσης και η ενεργειακή ασφάλεια

Το πρώτο στάδιο του έργου απαιτεί ισχύ 150 MW (κατανάλωση 1,31 TWh). Εάν η εγκατάσταση επεκταθεί, η ζήτηση θα ανέλθει στα 500 MW (4,4 TWh), ξεπερνώντας τα 3,4 TWh που καταναλώνουν συνολικά τα 2 εκατομμύρια κάτοικοι της Βιέννης. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η μονάδα του Κρόνστορφ διαθέτει όρους σύνδεσης στο εθνικό δίκτυο, αξιοποιώντας την παραγωγή ΑΠΕ της Αυστρίας (90% του μείγματος), ευθυγραμμιζόμενη με τον εταιρικό στόχο για λειτουργία με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια έως το 2030.

Εντούτοις, η αυστριακή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές παραμένει ευάλωτη: κατά το ξηρό καλοκαίρι, η υδροηλεκτρική παραγωγή μειώθηκε κατά 33%. «Βλέπουμε μια παράλληλη τάση όπου καταναλώνουμε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια και παράγουμε λιγότερη», εξηγεί ο Müllner, προειδοποιώντας, όπως και η Gruber, για ανατιμήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, αντίστοιχες με εκείνες σε Ιρλανδία και ΗΠΑ.

Ο Christoph Dolna-Gruber, εμπειρογνώμονας στον Αυστριακό Οργανισμό Ενέργειας, επαληθεύει τον κίνδυνο: «Όταν η ζήτηση αυξάνεται, αλλά η προσφορά δεν μπορεί να συμβαδίσει, η τιμή του ρεύματος φυσιολογικά ανεβαίνει επίσης». Επισημαίνει, επιπλέον, ότι τα σχέδια περιλαμβάνουν τεράστιες γεννήτριες ντίζελ για περιπτώσεις blackout, οι οποίες εκπέμπουν ρύπους κατά τις τακτικές δοκιμαστικές λειτουργίες τους. Ο ίδιος προτείνει ως ρυθμιστική παρέμβαση την υποχρεωτική συμβολή των data centers στην ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ.

Το υπουργείο Ενέργειας και Οικονομίας της Αυστρίας (μέσω του POLITICO) επιβεβαιώνει την επάρκεια του δικτύου, θέτοντας τον κανόνα: «Επί της αρχής, η επέκταση των κέντρων δεδομένων πρέπει να συμβαδίζει με την επέκταση της παραγωγής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των δικτύων υψηλής χωρητικότητας, της αποθήκευσης και της ευελιξίας».

Το στοίχημα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας

Παράλληλα, ανακύπτουν γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα απόδοσης προς την τοπική οικονομία. Οι ιδανικές χωροταξικές συνθήκες (επίπεδη έκταση, νερό ποταμού, γειτνίαση με μεγάλο υποσταθμό ενέργειας) παραχωρήθηκαν απευθείας στον αμερικανικό κολοσσό. «Οι Αμερικανοί παίρνουν τα καλύτερα σημεία, και έπειτα εμείς πρέπει να κατασκευάσουμε γραμμές μεταφοράς ρεύματος σε λιγότερο επιθυμητές τοποθεσίες. Τους αφήσαμε να το πάρουν», υπογραμμίζει ο Müllner. Προσθέτει δε: «Χρησιμοποιούν την ενέργειά μας. Αλλά πού πάνε τα έσοδα, απλά δεν το γνωρίζουμε».

Το υπουργείο Οικονομίας αντικρούει την κριτική, δηλώνοντας ότι εταιρείες όπως η Google «μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην περιοχή μέσω επενδύσεων, συμβάσεων για τοπικές επιχειρήσεις και υποδομών cloud και Τεχνητής Νοημοσύνης υψηλής απόδοσης», θεωρώντας αδικαιολόγητη τη γενική απόρριψη του έργου, το οποίο θα δημιουργήσει 100 θέσεις εργασίας.

Δεδομένης της εν εξελίξει κατασκευής της πρώτης φάσης, οι ακτιβιστές στοχεύουν πλέον νομικά και επικοινωνιακά στο μπλοκάρισμα της δεύτερης φάσης (που τριπλασιάζει την ενεργειακή κατανάλωση). Όπως δηλώνει εμφατικά η Gruber, ελπίζοντας το εγχείρημα να λειτουργήσει αποτρεπτικά και για άλλους τεχνολογικούς ομίλους: «Ένα πράγμα που έχουμε ήδη πετύχει, είναι ότι δεν θα είναι τόσο εύκολο για αυτούς που θα ακολουθήσουν».

Διαβάστε ακόμη