«Η βελτιστοποίηση της ενέργειας είναι στοίχημα επιβίωσης και προαπαιτούμενο για να συνεχίσουμε να παράγουμε στην Ευρώπη», επισημαίνει ο Σταύρος Λαμπρόπουλος, Strategy & Supply Chain Senior Director (Διευθυντής Στρατηγικής & Εφοδιαστικής Αλυσίδας) της ΣΙΔΕΝΟΡ, περιγράφοντας τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή και η ελληνική χαλυβουργία από το ενεργειακό κόστος.
Όπως εξηγεί, μιλώντας στο energygame.gr, παρά τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και την προσαρμογή της παραγωγής στις ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος, οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και οι πρόσθετες επιβαρύνσεις διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για την ενεργοβόρο βιομηχανία.
Στο 55% το μερίδιο της ενέργειας στο κόστος κατεργασίας
Ο κ. Σταύρος Λαμπρόπουλος, Strategy & Supply Chain Senior Director της ΣΙΔΕΝΟΡ @ ΣΙΔΕΝΟΡ
Η συζήτηση για το ενεργειακό κόστος αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη ΣΙΔΕΝΟΡ, έναν όμιλο της Viohalco που δραστηριοποιείται στην παραγωγή, τη μεταποίηση και την εμπορία προϊόντων χάλυβα, με ηγετική θέση στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Όπως εξηγεί ο κ. Λαμπρόπουλος, ο χάλυβας παράγεται διεθνώς με δύο βασικές μεθόδους: είτε από ορυκτό σιδηρομετάλλευμα και άνθρακα είτε από την ανακύκλωση παλαιοσιδήρου (scrap), ο οποίος τήκεται σε ηλεκτρικούς κλιβάνους. Η ΣΙΔΕΝΟΡ εφαρμόζει αποκλειστικά τη δεύτερη μέθοδο, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει το ένα δέκατο του ενεργειακού αποτυπώματος σε σύγκριση με την παραγωγή από ορυκτό σιδηρομετάλλευμα.
Η συγκεκριμένη μέθοδος αντιπροσωπεύει σήμερα το 50% της παραγωγής χάλυβα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ, όπως αναφέρει, η συμμετοχή της αναμένεται να φτάσει στο 70% έως το 2030, λόγω του περιβαλλοντικού και οικονομικού οφέλους της.
Στην παραγωγή χάλυβα από scrap, ο κρισιμότερος πόρος είναι η ενέργεια και κυρίως η ηλεκτρική, η οποία απαιτείται τόσο για την τήξη του scrap όσο και για την έλαση και τη διαμόρφωση του σιδήρου. Η ενεργειακή κρίση που ξεκίνησε το 2022 άλλαξε σημαντικά τη διάρθρωση του κόστους κατεργασίας.
Όπως επισημαίνει ο κ. Λαμπρόπουλος, το μερίδιο της ενέργειας στο κόστος κατεργασίας αυξήθηκε από περίπου 30% σε πάνω από 45% από την έναρξη της ενεργειακής κρίσης το 2022 και παρέμεινε σε αυτά τα επίπεδα τα επόμενα χρόνια. Με τη ραγδαία αύξηση των τρεχουσών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, έχει πλέον ξεπεράσει το 55%.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι «ακόμη και τα πιο αποδοτικά εργοστάσια από πλευράς ενέργειας – όπως οι μονάδες της ΣΙΔΕΝΟΡ, που συγκαταλέγονται στις κορυφαίες 5% παγκοσμίως – είναι σε ασφυκτικές συνθήκες. Όσο αποτελεσματικά και αν λειτουργεί ένα εργοστάσιο, είναι φύσει αδύνατον να αντισταθμίσει ένα διαρθρωτικά υψηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, διπλάσιο ή τριπλάσιο σε σχέση με τους γειτονικούς ανταγωνιστές του όπως π.χ. στην Τουρκία ή στην Αίγυπτο».
Η πίεση στην ευρωπαϊκή χαλυβουργία και οι άνισοι όροι ανταγωνισμού
Περιγράφοντας την κατάσταση του κλάδου στην Ευρώπη, ο κ. Λαμπρόπουλος αναφέρει ότι η ευρωπαϊκή χαλυβουργία έφτασε στο ναδίρ το 2025, καταγράφοντας, όπως σημειώνει, τη χαμηλότερη παραγωγή από τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λάβει μέτρα για τον περιορισμό των εισαγωγών χάλυβα από τρίτες χώρες, οι οποίες είχαν πολλαπλασιαστεί και, κατά την εκτίμησή του, απειλούσαν με αφανισμό την ευρωπαϊκή χαλυβουργία.
Όπως εξηγεί, στην απόφαση αυτή συνέβαλε και η σημασία του κλάδου για την απασχόληση. Κάθε άμεση θέση εργασίας στη χαλυβουργία στηρίζει περίπου έξι έμμεσες θέσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται.
Σε εθνικό επίπεδο, η ελληνική Πολιτεία εφαρμόζει μέτρα που περιλαμβάνονται στην ευρωπαϊκή εργαλειοθήκη για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους. Ο κ. Λαμπρόπουλος αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στο πρόσφατα ανακοινωθέν METSAF και στην αντιστάθμιση του έμμεσου κόστους εκπομπών CO₂.
Ωστόσο, εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν την επιβάρυνση που προκαλούν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως σημειώνει, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη οι τιμές ξεπερνούν τα 300 ευρώ/MWh για πολλές ώρες της ημέρας, κάτι που έχει πλέον γίνει καθημερινό φαινόμενο στην περιοχή.
Επιπλέον, επισημαίνει ότι η ελληνική ενεργοβόρος βιομηχανία επιβαρύνεται με κόστος εξισορρόπησης της τάξης των 30-35 ευρώ/MWh, πέραν της τιμής που διαμορφώνεται στο χρηματιστήριο ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, αντίστοιχη επιβάρυνση δεν συναντάται στα βιομηχανικά τιμολόγια άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Την ίδια στιγμή, όπως επισημαίνει, άλλες ευρωπαϊκές χώρες υιοθετούν πρόσθετα μέτρα στήριξης πέραν εκείνων της ευρωπαϊκής εργαλειοθήκης, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται άνισοι όροι ανταγωνισμού ακόμη και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως τονίζει, «δεδομένου ότι το ακριβό φυσικό αέριο, η μειωμένη διαθεσιμότητα των μονάδων πυρηνικής ενέργειας στα Βαλκάνια και η καταστροφή των ενεργειακών υποδομών λόγω του πολέμου στην Ουκρανία υποδεικνύουν ότι οι συνθήκες αυτές θα παραμείνουν τουλάχιστον για όλο το χειμώνα, η άμεση ενίσχυση των προσωρινών μέτρων, Ευρωπαϊκά ή Εθνικά, είναι ζωτικής σημασίας για εμάς».
Επενδύσεις άνω των 150 εκατ. ευρώ σε μία δεκαετία
Η ενέργεια αντιστοιχεί, όπως αναφέρει ο κ. Λαμπρόπουλος, σχεδόν στο μισό του βιομηχανικού κόστους της ΣΙΔΕΝΟΡ. Γι’ αυτό και η βελτιστοποίησή της αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, βασική προϋπόθεση για τη συνέχιση της παραγωγής στην Ευρώπη.
Ο πρώτος πυλώνας της προσπάθειας αφορά την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας ανά παραγόμενο τόνο. Στο πλαίσιο αυτό, από το 2015 η εταιρεία έχει προχωρήσει σε εξηλεκτρισμό και ενοποίηση των διεργασιών τήξης και έλασης, ώστε να αποφεύγεται η ενδιάμεση αναθέρμανση του χάλυβα με φυσικό αέριο. Η συγκεκριμένη αλλαγή, όπως αναφέρει, οδηγεί σε εξοικονόμηση φυσικού αερίου που αντιστοιχεί στην ετήσια κατανάλωση περίπου 40.000 νοικοκυριών. Παράλληλα, η ανάκτηση καυσαερίων για την προθέρμανση του scrap συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ανά τόνο κατά 10%.
Για την υλοποίηση αυτών των παρεμβάσεων απαιτήθηκαν σημαντικές επενδύσεις. Σύμφωνα με τον κ. Λαμπρόπουλο, την περίοδο 2010-2020, εν μέσω οικονομικής κρίσης, η ΣΙΔΕΝΟΡ πραγματοποίησε επενδύσεις άνω των 150 εκατ. ευρώ.
Στο πλαίσιο της ενεργειακής και περιβαλλοντικής επίδοσης των παραγωγικών της μονάδων, ο ίδιος αναφέρεται ειδικά στο εργοστάσιο ΣΟΒΕΛ, στον Αλμυρό Μαγνησίας. Όπως δηλώνει, «σήμερα, είμαστε περήφανοι γιατί το εργοστάσιο μας στον Αλμυρό Μαγνησίας έχει τις χαμηλότερες άμεσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ανά παραγόμενο τόνο (Scope 1 emissions), σε όλη την Ευρώπη! Επιβεβαιωμένο από επίσημες κλαδικές μελέτες».
Η βιομηχανία ως «φυσική μπαταρία» του ηλεκτρικού συστήματος
Ο δεύτερος άξονας της στρατηγικής που περιγράφει ο κ. Λαμπρόπουλος αφορά τη βελτιστοποίηση της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως εξηγεί, εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια η ΣΙΔΕΝΟΡ λειτουργεί στην πράξη ως «φυσική μπαταρία» για το ηλεκτρικό σύστημα: όταν υπάρχει έλλειψη ενέργειας και αυξημένη ζήτηση, περιορίζει την κατανάλωσή της, ενώ όταν υπάρχει περίσσεια ενέργειας συνεχίζει τη λειτουργία της. Η πρακτική αυτή είχε διαφορετική εφαρμογή στο παρελθόν σε σχέση με σήμερα. Παλαιότερα, η προσαρμογή της κατανάλωσης γινόταν κυρίως κατά τις νυχτερινές ώρες, με στόχο την υποστήριξη της λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων, για τις οποίες ήταν αντιοικονομική η μείωση της ισχύος.
Με την αύξηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά, η εικόνα έχει αντιστραφεί. Η ΣΙΔΕΝΟΡ, σύμφωνα με τον ίδιο, παράγει περισσότερο κατά τις μεσημεριανές ώρες, απορροφώντας την περίσσεια ηλιακής ενέργειας, και περιορίζει την κατανάλωσή της κατά τις απογευματινές ώρες αιχμής, όταν το σύστημα βασίζεται σε θερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. «Έτσι, βοηθάμε να αξιοποιείται περισσότερη πράσινη ενέργεια, να μειώνονται οι εκπομπές άνθρακα όπως επίσης και η πίεση στο ηλεκτρικό σύστημα.
Η ευελιξία της βιομηχανίας δεν αποτελεί, συνεπώς, μόνο ένα εργαλείο μείωσης του δικού μας κόστους, αλλά και μια ουσιαστική υπηρεσία προς το ηλεκτρικό σύστημα και το κοινωνικό σύνολο. Με αυτό τον τρόπο ευέλικτης λειτουργίας, μειώνουμε την τιμή για όλους τους καταναλωτές» αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ευελιξία, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται χωρίς πρόσθετες απαιτήσεις. Προϋποθέτει τεχνογνωσία και αυξημένο λειτουργικό κόστος, καθώς για την επίτευξη της ίδιας παραγωγής η εταιρεία χρειάζεται να διατηρεί σε λειτουργία μεγαλύτερη παραγωγική δυναμικότητα, περισσότερες βάρδιες και προσωπικό, καθώς και να πραγματοποιεί περισσότερες επενδύσεις, σε εργοστάσια που λειτουργούν με μειωμένο ωράριο ανά ημέρα.
Μπαταρίες και οι νέες επενδύσεις που εξετάζονται
Το επόμενο βήμα που εξετάζει η ΣΙΔΕΝΟΡ είναι η περαιτέρω ενίσχυση της ευελιξίας της λειτουργίας της, με την αξιοποίηση συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω μπαταριών στις εγκαταστάσεις της. Όπως σημειώνει ο κ. Λαμπρόπουλος, η τεχνολογία γίνεται πλέον οικονομικά ελκυστικότερη.
Παράλληλα, η εταιρεία εξετάζει πρόσθετες δυνατότητες ευέλικτης λειτουργίας και συμμετοχής σε μηχανισμούς απόκρισης ζήτησης ενώ ήδη μέσω κατάλληλων μηχανισμών μπορεί να περιορίζει ή ακόμη και να διακόπτει τη λειτουργία της κατόπιν αιτήματος του διαχειριστή του συστήματος, ακόμη και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Παράλληλα, με την προσθήκη μπαταριών αποσκοπεί στη διεύρυνση αυτής της δυνατότητας.
Επιπλέον, η ΣΙΔΕΝΟΡ σχεδιάζει νέα επένδυση στο εργοστάσιο ΣΟΒΕΛ, με στόχο την περαιτέρω ανάκτηση ενέργειας κατά την παραγωγή, τον περιορισμό των απωλειών και τη βελτίωση της σύνδεσης μεταξύ των επιμέρους σταδίων της παραγωγικής διαδικασίας.
ΣΙΔΕΝΟΡ@ΣΙΔΕΝΟΡ
Η ανάγκη για σταθερό πλαίσιο και προβλέψιμο ενεργειακό κόστος
Πέρα από τις τεχνικές και λειτουργικές παρεμβάσεις, ο κ. Λαμπρόπουλος αναδεικνύει τη σταθερότητα του θεσμικού και ενεργειακού περιβάλλοντος ως βασική προϋπόθεση για τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων. Όπως εξηγεί, η βαριά βιομηχανία προχωρά σε συνεχείς επενδύσεις με στόχο σταδιακές βελτιώσεις, αλλά για να συνεχιστεί αυτή η διαδικασία απαιτείται ένα σταθερό πλαίσιο πολιτικών και προβλεψιμότητα σε βάθος χρόνου.
Οι μεταβαλλόμενες πολιτικές για την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τον ίδιο, επιτείνουν την αβεβαιότητα. Από τη μία πλευρά, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού σε σχέση με την παραγωγή χάλυβα σε χώρες όπου δεν εφαρμόζεται αντίστοιχο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ (ETS). Από την άλλη, αυξάνουν το λειτουργικό κόστος μέσω των αυστηρών δεικτών αναφοράς για τις εκπομπές CO₂ που τέθηκαν πρόσφατα.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργεί, όπως αναφέρει, και η ενεργειακή αστάθεια, καθώς προκαλεί απότομες μεταβολές τιμών που μπορούν να θέσουν προσωρινά μια βιομηχανία εκτός αγοράς. Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν οι αυξήσεις είναι τοπικά περιορισμένες και δεν αφορούν το σύνολο των αγορών, όπως συμβαίνει με τις τιμές ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι «μια τέτοια προσωρινή ανεξέλεγκτη μεταβολή για μερικούς μήνες, είναι ικανή να μας πάει πίσω, εκτός τροχιάς για χρόνια, αφού με μερικούς μήνες απώλειας πωλήσεων, η βιομηχανία χάλυβα μπορεί να χάσει αγορές και να επωμιστεί ζημιές που απορροφούν κέρδη ετών».
Τα αιτήματα προς την Πολιτεία και την Ευρώπη
Με βάση αυτές τις συνθήκες, ο κ. Λαμπρόπουλος θέτει ως πρώτο και κρισιμότερο ζητούμενο τη διαμόρφωση ενός κόστους ηλεκτρικής ενέργειας που να είναι ανταγωνιστικό σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ταυτόχρονα προβλέψιμο.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητά να υπάρχει ένας μηχανισμός ασφαλείας, ο οποίος θα ενεργοποιείται έγκαιρα και θα εξομαλύνει τις τιμές όταν προκύπτουν παροδικές ανώμαλες συνθήκες, ιδιαίτερα όταν αυτές δεν έχουν γενικευμένο χαρακτήρα.
Ένα ακόμη αίτημα αφορά την αναγνώριση και την οικονομική ανταμοιβή της συμβολής της βιομηχανίας στη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Όπως επισημαίνει, όταν ένα εργοστάσιο αυξάνει την κατανάλωσή του σε ώρες κατά τις οποίες υπάρχει περίσσεια ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη μειώνει στις ώρες αιχμής, προσφέρει όφελος στο σύνολο του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η συγκεκριμένη συνεισφορά θα πρέπει να συνοδεύεται από τα κατάλληλα οικονομικά κίνητρα.
Κλείνοντας, ο κ. Λαμπρόπουλος τονίζει την ανάγκη να ξεπεραστούν οι μεταβατικές αρρυθμίες της ενεργειακής αγοράς, ώστε να διατηρηθεί η δυνατότητα της βιομηχανίας να συνεχίσει να λειτουργεί κατά τη μετάβαση στο νέο ενεργειακό τοπίο της χώρας. Όπως αναφέρει, η ΣΙΔΕΝΟΡ προσδοκά ότι το νέο αυτό περιβάλλον θα είναι σημαντικά καλύτερο, με βάση την εθνική πολιτική, τον φυσικό πλούτο της χώρας σε ΑΠΕ και τα αποτελέσματα των ενεργειακών επενδύσεων που υλοποιούνται.
Διαβάστε ακόμα
